Genişleme mahallesinde, bölgeci havalı binalarla çevrili bahçeli bir meydan; ortasında Zaragoza'nın 1808 ve 1809'da yaşadığı iki kuşatmayı anan bir anıt var. Yüzüncü yıl için, 1908'de dikildi ve meydanın bütünü de o zaman, şehrin bu kısmını değiştiren uluslararası bir sergi vesilesiyle inşa edildi.
Bir sergiden doğan meydan
Zaragoza 1908'de Sitios kuşatmalarının yüzüncü yılını anmak için Exposición Hispano-Francesa'yı, yani İspanyol-Fransız Sergisi'ni düzenledi ve bu olay eksiksiz bir kentsel bütün ortaya çıkardı: genişleme mahallesinin bu bölgesi imara açıldı, pavyonlar yükseldi ve meydan bahçeleriyle birlikte çizildi.
O binaların birkaçı hâlâ ayakta ve bugün kurumlara ev sahipliği yapıyor: arkeoloji koleksiyonu ve Goya'ya ayrılmış bir salonuyla Museo de Zaragoza ve Sanat Okulu; ikisi de Aragon Rönesansı'na göndermeler yapan tarihselci üslupta.
Askerî bir yenilginin anılmasının uluslararası bir sergi ve yeni bir mahalle doğurması, kimliklerin nasıl inşa edildiğine dair bir şey söylüyor: Sitios kuşatmaları yerel gururun kurucu olayı oldu ve oradan da şehircilik için bir gerekçeye dönüştü.
Agustina ve efsanenin ardındakiler
Agustín Querol'un eseri olan merkezdeki anıt, direnişi bronz ve mermer figürlerle alegorik olarak temsil ediyor ve kaçınılmaz göndermesi, Sitios kuşatmalarının en çok hatırlanan figürü Agustina de Aragón.
Agustina Zaragoza Domenech gerçekten yaşadı ve olayı belgelenmiş: ilk kuşatma sırasında, Portillo bataryasında, topçular ölmüş ya da geri çekilmişken fitili aldı ve Fransız birliklerine bir top ateşledi. Bu hareket saldırıyı bir an için durdurdu ve bir simgeye dönüştü.
Sonrası ise sonradan kurulan bir şey. Savaş propagandası, romantik edebiyat, gravürler ve daha sonra sinema, gerçek bir kadını kendi biyografisinden epey uzak ulusal bir ikona dönüştürdü; oysa o, savaşın geri kalanında asker olarak kaldı ve uzun yıllar sonra Ceuta'da öldü.
Aragonlu olan Goya, Ekim 1808'de, iki Sitios kuşatmasının arasında, general Palafox'un isteğiyle yıkıntıları görmek için Zaragoza'ya geldi ve “Los desastres de la guerra”, yani “Savaşın felaketleri” gravür dizisi burada ve o savaşın başka sahnelerinde gördükleriyle doğrudan ilişkili.
Kaçırılmayacaklar
Meydan 1908'de doğdu
Sitios kuşatmalarının yüzüncü yılı için düzenlenen İspanyol-Fransız Sergisi için imara açıldı ve birkaç pavyon hâlâ ayakta.
Agustina gerçekten yaşadı
Topçular düşmüşken Portillo bataryasında bir top ateşledi. Sonraki ikon biyografisinden epey uzak.
Museo de Zaragoza ücretsiz
Meydanın kendisinde, Roma arkeoloji koleksiyonu ve özgün eserlerin bulunduğu bir Goya salonuyla.
Goya yıkıntıları görmeye geldi
General Palafox'un isteğiyle. “Los desastres de la guerra” gördükleriyle doğrudan ilişkili.
Zaragoza gezine nasıl uyar
Genişleme mahallesinde, tarihi merkeze yürüyerek on dakika ve Santa Engracia Bazilikası'na beş dakika. Şehrin en düzenli ve en ağaçlı bölgesi; turist trafiği çok az.
Meydanın kendisindeki Museo de Zaragoza ücretsiz ve iki nedenle ziyarete değer: Caesaraugusta'nın dört müzesini tamamlayan Roma arkeoloji koleksiyonu ve özgün eserlerin bulunduğu Goya salonu.
Öbür uçtaki Puerta del Carmen ile birlikte Sitios kuşatmalarını anlatan iki noktayı oluşturuyor: orada fiziksel yara izi, burada anma. İkisini aynı gün görmek anlamlı.
Sık sorulan sorular
Agustina de Aragón gerçekte kimdi?
Bak, ne adı buydu ne de buralıydı: Katalonya'da doğmuştu ve “de Aragón” lakabını ona efsane taktı. Bu arada, ünlendiği o kapı Portillo kapısıydı. Neredeyse kimsenin anlatmadığı şey ise sonrası: her şeyden sağ çıktı, esir düştü, kaçmayı başardı... ve 1857'de, artık yaşlıyken öldü. Onu burada, kendisini efsaneye dönüştüren şehir Zaragoza'da toprağa verdiler.
Peki Goya Sitios kuşatmalarını yaşadı mı?
İçeride çekmedi, ama çok yakından etkilendi. 1808 sonbaharında şehri savunan general Palafox, Goya'yı geriye ne kaldığını kendi gözleriyle görsün diye Zaragoza'ya çağırdı. Uzmanlara göre o yolculuk onun içine işledi ve yıllar sonra Savaşın Felaketleri'nde, o korkunç gravürlerde dışa vurdu. Yani Goya'nın ipiyle Sitios kuşatmalarının ipi burada gerçekten kesişiyor.
