Bu bir cephe değil, taştan bir retablodur. Kapıları ya da pencereleri değil imgeleri düzenleyen ve duvara asılmış siyasi ve ahlaki bir program gibi işleyen, son santimetresine kadar oyulmuş dikdörtgen bir yüzey. XVI. yüzyılın ilk yarısında Villamayor taşından yontuldu ve o zamandan beri binlerce kişi tam olarak aynı şeyi arayarak önünde durur: bir kurbağa.
Aşağıdan yukarıya nasıl okunur
Cephe üst üste binen üç gövdeden oluşur ve her birinin kendi konusu vardır. Alt gövdeye, Katolik Hükümdarlar'ı gösteren bir madalyon ve kurumun anlaşmasını özetleyen Yunanca bir yazıt hâkimdir: hükümdarlardan üniversiteye, üniversiteden hükümdarlara. Bu bir ithaf değil, bir sözleşmedir.
Orta gövdeye V. Karl'ın çift başlı kartallı imparatorluk arması, üst gövdeye ise kardinallerle birlikte Papa'yı gösteren bir sahne hâkimdir. Aşağıdan yukarıya: monarşi, imparatorluk ve kilise. Üniversite kendini bu üç korumanın altına yerleştiriyor ve bunu kapısına yazıyordu.
Üslup plateresktir; son Gotik ile İtalyan Rönesansı'nın İspanya'da kesiştiği o an. Böyle anılır, çünkü bir taş ustasından çok bir gümüşçünün elinden çıkmış gibi görünür. Ana figürlerin arasında madalyonlar, grotesk süslemeler, armalar, kafatasları ve boş bir yer bırakmayan bir süsleme yoğunluğu vardır.
Kurbağa
Alt gövdede, sağ pilastrda, bir kafatasının üzerine tünemiştir. Minicik ve yardımsız bulması epey zordur; bu da aramayı her ziyaretçi için bir geçiş ayinine ve bir öğrenci geleneğine dönüştürdü: onu kimse göstermeden bulan, o yılın sınavlarını geçecektir.
Asıl anlamı daha az neşelidir. Dönemin ikonografisinde kurbağa şehvetle, kafatası ise ölümle ilişkilendirilirdi; böylece bütün, genç öğrencilere yönelik ahlaki bir uyarıdır: aşırılıklar sona götürür. Süslemenin arasına gizlenmiş bir memento mori.
Kimileri bunun bir su kurbağası değil kara kurbağası olduğunu ileri sürer, kimileri de soyadı benzer tınıdaki Katolik Hükümdarlar'ın hekimini temsil ettiğini savunur. Hiçbir anlatı kesinleşmiş değildir. Doğrulanabilir olan şu: oradadır, neredeyse kimse onu ilk bakışta görmez ve beş yüzyıldır aranmaktadır.
Kaçırılmayacaklar
Bir cephe değil, bir retablo
Kapıları ya da pencereleri değil, imgeleri düzenler. Taştan siyasi ve ahlaki bir program gibi işler.
Kafatasının üzerindeki kurbağa
Alt gövdenin sağ pilastrında. Gelenek, onu kendi başına bulanın o yılın sınavlarını geçeceğini söyler.
Bir süs değil, bir uyarı
Kurbağa ve kafatası birlikte şehvetin ve ölümün simgesiydi: genç öğrencilere yönelik ahlaki bir uyarı.
Üç gövde, üç güç
Altta Katolik Hükümdarlar, ortada imparatorluk arması, yukarıda Papa. Üniversite bu üç korumanın altında.
Salamanca gezine nasıl uyar
Rúa Mayor'dan üç dakikada ulaşılan ve Fray Luis de León heykelinin de bulunduğu küçük bir meydan olan Patio de Escuelas'tadır. Cephe ücretsiz ve her saatte görülür: ücretli olan üniversiteye girmektir.
Karşıda, Cielo de Salamanca ile Escuelas Menores, bir adım ötede de Palacio de Anaya ve iki katedral bulunur. Üniversite yapılarının tamamı beş dakikalık bir çembere sığar.
Onu iyi görmek için avlunun dibine kadar geri çekilmek ve zaman ayırmak gerekir: geçerken fotoğraflamak için değil, yavaşça okumak için bir cephedir. Ve yandan vuran ışığın kabartmayı belirginleştirdiği ve oymanın çok daha iyi okunduğu kuşluk vakti ya da akşamüstünün son saatlerinde git.
Sık sorulan sorular
Taşa oyulmuş o ünlü astronot burada mı?
Ah, büyük karışıklık işte bu, sorduğuna sevindim. Burada değil: gördüğün her şey XVI. yüzyıldan. Astronot, bir de dondurma yiyen küçük bir figür, birkaç sokak ötedeki Yeni Katedral'in Ramos kapısındadır. Onları 1992 restorasyonunda, her dönemin taşta izini bırakması yönündeki eski geleneğe uyarak bir taş ustası oydu. Yani uzaydan gelen küçük adamı arıyorsan, onu katedralin önünden geçeceğin zamana sakla.
Cepheyi neden o çift başlı kartalla doldurdular?
Çünkü o çift başlı kartal Kutsal Roma Germen İmparatorluğu'nun simgesiydi ve buraya bir hevesle konmadı. 1519'da V. Karl, Hristiyan dünyasının en büyük gücünün efendisi, imparator seçilmişti. Üniversitenin cephesini onun kartalıyla taçlandırmak, Salamanca'nın artık yalnızca bir krallığı değil, dünyanın yarısının beynini yetiştirdiğini dört bir yana ilan etmekti. Propagandaya dönüşmüş taş: bir imparatorluğun hizmetine sunulmuş bilgi.
