Πρόσεξε αυτούς τους φουσκωτούς λιθόπλινθους, σαν πέτρινα μαξιλάρια. Βρίσκεσαι μπροστά σε ένα από εκείνα τα μέρη όπου άλλαξε η ιστορία της τέχνης χωρίς σχεδόν κανείς να το λέει: αυτό είναι, για τους περισσότερους ειδικούς, το πρώτο αναγεννησιακό κτίριο της Ισπανίας.
Ο καρδινάλιος που διέταξε να αλλάξει το ύφος στη μέση του έργου
Το Κολέγιο Μαγιόρ του Σάντα Κρους το ίδρυσε ο καρδινάλιος Πέδρο Γκονθάλεθ δε Μεντόθα, εκείνος ο πανίσχυρος κληρικός που τον έλεγαν «ο τρίτος βασιλιάς της Ισπανίας» για το βάρος του δίπλα στους Καθολικούς Μονάρχες. Μια βούλα του πάπα Σίξτου Δ΄ το ενέκρινε το 1479 και οι εργασίες προχώρησαν ανάμεσα στο 1486 και το 1491.
Και εδώ είναι το σπουδαίο: το έργο είχε ξεκινήσει σε γοτθικό ρυθμό, όπως όλα τότε. Όμως ο καρδινάλιος, άνθρωπος ταξιδεμένος και με το βλέμμα στραμμένο στην Ιταλία, διέταξε να σταματήσουν το 1488 και να συνεχίσουν με ένα νέο ύφος, μόλις φτασμένο: την Αναγέννηση.
Γι' αυτό θεωρείται η πόρτα από την οποία μπήκε στη Χερσόνησο ένας διαφορετικός τρόπος να κατανοείς την ομορφιά, με το χέρι του αρχιτέκτονα Λορένθο Βάθκεθ. Όταν χτίστηκε, ήταν κάτι εξωφρενικά μοντέρνο, σχεδόν εκκεντρικό.
Ο καρδινάλιος ήταν καθοριστική μορφή του αιώνα του: ήταν παρών στην κατάληψη της Γρανάδας το 1492 —δικός του ήταν ο μεγάλος σταυρός που υψώθηκε πάνω στην Αλάμπρα εκείνη τη μέρα— και είχε ακόμη το μάτι να στηρίξει το σχέδιο κάποιου Χριστόφορου Κολόμβου.
Μια βιβλιοθήκη και ένας Χριστός
Μέσα φυλάγεται η Βιβλιοθήκη του Σάντα Κρους, μία από τις πλουσιότερες ιστορικές βιβλιοθήκες της Ισπανίας, με χιλιάδες πανάρχαιους τόμους, χειρόγραφα και αρχέτυπα. Είναι από τις σημαντικότερες πανεπιστημιακές βιβλιογραφικές συλλογές της χώρας.
Και στο μουσείο του φυλάγεται ο Χριστός του Φωτός, ένα συγκλονιστικό γλυπτό του Γρεγκόριο Φερνάντεθ, του μεγαλύτερου θρησκευτικού γλύπτη του καστιλιάνικου μπαρόκ, που το έργο του το βλέπεις και στον Σαν Μιγκέλ ι Σαν Χουλιάν και στο Εθνικό Μουσείο Γλυπτικής.
Η ρουστίκ επένδυση της πρόσοψης —αυτοί οι φουσκωτοί λιθόπλινθοι— είναι ιταλικό αναγεννησιακό μοτίβο παρμένο από τα φλωρεντινά παλάτια, και η παρουσία της εδώ είναι ακριβώς αυτό που δείχνει πόσο καινούργιο ήταν το κτίριο στο καστιλιάνικο περιβάλλον του 1490.
Σήμερα το παλάτι παραμένει γεμάτο ζωή: στεγάζει την πρυτανεία του πανεπιστημίου και δύο μουσεία. Όμως αυτό που πραγματικά φυλάει είναι μια στιγμή καμπής: τη στιγμή που η Καστίλη αποφάσισε να κοιτάξει μπροστά.
Μη χάσεις
Το πρώτο αναγεννησιακό κτίριο της Ισπανίας
Ο καρδινάλιος διέταξε να σταματήσει το γοτθικό έργο το 1488 και να συνεχιστεί με το νέο ύφος που ερχόταν από την Ιταλία.
Το ίδρυσε «ο τρίτος βασιλιάς της Ισπανίας»
Ο καρδινάλιος Μεντόθα, που ύψωσε τον σταυρό πάνω στην Αλάμπρα το 1492 και στήριξε τον Κολόμβο.
Φουσκωτοί λιθόπλινθοι σαν μαξιλάρια
Η ιταλική αναγεννησιακή ρουστίκ επένδυση, παρμένη από τα φλωρεντινά παλάτια.
Φυλάει μια ιστορική βιβλιοθήκη
Χιλιάδες παλιοί τόμοι, χειρόγραφα και αρχέτυπα. Και τον Χριστό του Φωτός του Γρεγκόριο Φερνάντεθ.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Βαγιαδολίδ
Βρίσκεται δίπλα στο Πανεπιστήμιο και στον καθεδρικό, λίγα λεπτά από την Πλάθα Μαγιόρ, στην οδό Λιμπρερία.
Η στάση κρατά είκοσι με τριάντα λεπτά. Η αυλή είναι συνήθως προσβάσιμη· η βιβλιοθήκη και το μουσείο έχουν δικά τους ωράρια, οπότε καλό είναι να τα ελέγξεις.
Ταιριάζει στη διαδρομή του κέντρου μαζί με τη Σάντα Μαρία λα Αντίγουα και το Παλάθιο δε λος Βιβέρο.
Συχνές ερωτήσεις
Τι φυλάγεται μέσα;
Αληθινοί θησαυροί. Από τη μία, η Βιβλιοθήκη της Σάντα Κρους, μία από τις πλουσιότερες ιστορικές βιβλιοθήκες της Ισπανίας, με χιλιάδες παμπάλαιους τόμους, χειρόγραφα και αρχέτυπα που σου κόβουν την ανάσα. Κι από την άλλη, στο μουσείο της φυλάγεται ο Χριστός του Φωτός, ένα συγκλονιστικό ξυλόγλυπτο του Γρεγκόριο Φερνάντεθ, του μεγάλου δασκάλου του καστιλιάνικου ρεαλισμού: ένας νεκρός Χριστός ξαπλωμένος, με μια γαλήνη που συγκλονίζει. Ανάμεσα σε βιβλία αιώνων και σε εκείνη τη μορφή, φυλάει περισσότερα απ' όσα υπόσχεται η πρόσοψή του.
Κι αυτός ο καρδινάλιος «τρίτος βασιλιάς» ποιος ήταν;
Ένας από τους πιο καθοριστικούς ανθρώπους του αιώνα του, και η ιστορία του πάει πολύ πέρα από αυτό το κολέγιο. Ήταν στην κατάληψη της Γρανάδας το 1492: δικός του ήταν ο μεγάλος σταυρός που υψώθηκε πάνω από την Αλάμπρα εκείνη τη μέρα που άλλαξε την Ισπανία. Και είχε ακόμη το μάτι να υποστηρίξει το σχέδιο κάποιου Χριστόφορου Κολόμβου. Δεν ήταν τυχαίο που τον έλεγαν επίσης «ο μεγάλος καρδινάλιος της Ισπανίας». Με τέτοια μορφή από πίσω, δεν είναι παράξενο που αυτό το κολέγιο γεννήθηκε τόσο μπροστά από την εποχή του.
