Hala z żelaza i szkła, w której Valladolid od półtora wieku zaopatruje swoją spiżarnię. To najstarszy i najpiękniejszy targ w mieście, a jego nazwa skrywa tajemnicę: płynęła tędy rzeka, której dziś nikt nie widzi, zakopana pod ulicami.
Architektura z żelaza
Zbudowano ją między 1878 a 1882 rokiem, w duchu tej architektury z żelaza, która w XIX wieku zapanowała w Europie wraz z wielkimi dworcami i krytymi targami.
Moda przyszła z Paryża: w połowie XIX wieku wzniesiono tam Les Halles, ten brzuch miasta cały z żelaza i szkła, a pomysł rozszedł się lotem błyskawicy. Targi jasne, przewiewne i higieniczne, daleko od dawnych straganów w błocie.
Po wielkiej przebudowie, po której otwarto ją ponownie w 2016 roku, wciąż jest kulinarnym pępkiem miasta: w połowie tradycyjny targ, w połowie raj dla miłośników tapas, ze straganami, na których się kupuje, i barami, przy których się próbuje.
Tę formułę – zabytkowy targ przerobiony na przestrzeń gastronomiczną – zastosowano w pół Hiszpanii, z różnym skutkiem. Tutaj działa dobrze, bo obok gastronomii zachował się handel produktami.
Ukryta rzeka
Nazywa się del Val, bo płynęła tędy jedna z odnóg rzeki Esgueva, małej rzeki, która przez stulecia przecinała Valladolid, rozdzielona na kilka ramion, nawadniając ogrody warzywne i poruszając młyny. „Val” to po prostu dolina: niecka, którą płynęła woda.
Ta dzielnica tapas i wina narodziła się więc na brzegu ukrytej rzeki, o której prawie nikt już nie pamięta. To samo dzieje się na Plaza del Poniente, gdzie również płynęła jedna z odnóg.
Esgueva przysparzała w końcu więcej zmartwień niż radości: wylewała w strasznych powodziach, które zabierały domy i ludzkie życie, a w samym centrum stawała się na wpół otwartym ściekiem, siedliskiem chorób.
Dlatego od XIX wieku miasto postanowiło zakopać ją całkowicie pod ulicami. Tę operację powtórzono w wielu europejskich miastach z ich mniejszymi rzekami miejskimi, a dziś coraz częściej się ją kwestionuje.
Nie do przegapienia
Żelazo i szkło z lat 1878-1882
Architektura targowa, która zapanowała w Europie po paryskich Les Halles.
„Val” znaczy dolina
Od niecki rzeki Esgueva, która przecinała miasto, rozdzielona na kilka ramion.
Rzeka jest zakopana
Wylewała w powodziach i stała się na wpół ściekiem. Miasto przykryło ją od XIX wieku.
Targ i bary jednocześnie
Po przebudowie z 2016 roku obok gastronomii zachował się handel produktami.
Jak to wpleść w zwiedzanie Valladolid
Leży trzy minuty od Plaza Mayor, w samym sercu miejskiej okolicy barów z tapas.
Zwiedzanie zajmuje trzydzieści minut między straganami albo dużo więcej, jeśli zostaniesz na tapas. Rano działa jako targ, a od popołudnia do nocy jako okolica barów.
Valladolid ma jedną z najlepszych kultur tapas w Hiszpanii, z własnym ogólnokrajowym konkursem, a ten targ i okoliczne ulice są jej epicentrum.
Najczęstsze pytania
A co się stało z tą ukrytą rzeką, Esguevą?
Przysparzała więcej zmartwień niż radości. Z czasem Esgueva wylewała w straszliwych powodziach, które porywały domy i ludzkie życie, a w samym centrum stawała się na wpół ściekiem pod gołym niebem, siedliskiem chorób. Dlatego od XIX wieku miasto postanowiło schować ją całkiem pod ziemię, odcinek po odcinku. Dziś wciąż płynie tam w dole, w ciszy, pod twoimi stopami. Rzeka, która z dawczyni życia stała się całkiem niewidoczna.
Dlaczego w tamtych czasach powstało tyle żelaznych hal targowych?
Bo Europa zakochała się w żelazie. W połowie XIX wieku Paryż wzniósł Les Halles, ten brzuch miasta cały z żelaza i szkła, a pomysł rozszedł się lotem błyskawicy: jasne, przewiewne i higieniczne targowiska, bardzo dalekie od dawnych straganów w błocie. Miasto za miastem chciało mieć własną, i Valladolid nie zostało w tyle. Ta, którą widzisz, pochodzi z tamtej gorączki i dlatego bardziej niż targowisko przypomina katedrę zakupów.
