Skręcasz za róg i zmienia się temperatura: ulica się zwęża, słońce ledwie dociera do bruku, a po obu stronach otwierają się ogromne bramy prowadzące na mroczne dziedzińce z odkrytymi kamiennymi schodami. Carrer de Montcada to wzorcowa ulica świeckiego gotyku w Barcelonie, a za jej fasadami kryje się pięć muzeów, kilka spektakularnych dziedzińców i bardzo konkretna historia: tu mieszkali kupcy, którzy wzbogacili średniowieczne miasto.
Ulica zbudowana dla nowych bogaczy
Ulicę wytyczono w XII wieku na gruntach nadanych rodowi Montcada, jednemu z najpotężniejszych rodów średniowiecznej Katalonii, seneszalom królów. Pewien Guillem de Montcada zginął w 1229 roku podczas podboju Majorki, walcząc u boku Jaume I: ludzie tej rangi dają imię tym kamieniom.
Miała łączyć starą dzielnicę handlową Bòria z Vilanova del Mar, przedmieściem marynarzy, które rozrastało się przy porcie. Wokół tej osi ukształtowała się cała dzielnica Ribera, a od XIII wieku wielkie rody kupców, którzy wzbogacili się na handlu morskim, wybierały tę ulicę, by się na niej budować.
Z pokolenia na pokolenie tamte domy zamieniały się w pałace. Układ się powtarza i rozpoznaje się go na pierwszy rzut oka: brama z łukiem, wewnętrzny dziedziniec i odkryte schody, które jednym biegiem prowadzą na piętro reprezentacyjne. To kataloński gotyk świecki w czystej postaci, a całość jest tak wyjątkowa, że w 1947 roku całą ulicę uznano za zabytek historyczno-artystyczny.
Co kryje się za każdą bramą
Museu Picasso zajmuje pięć z tych pałaców, połączonych od środka. Naprzeciwko, w Palau Nadal i Palau Marquès de Llió, mieści się Museu de Cultures del Món, ze zbiorami z Afryki, Azji, Ameryki i Oceanii i z biletem sporo tańszym niż do Museu Picasso.
Niespodziankę kryje Palau Dalmases: barokowe schody pokryte płaskorzeźbami z porwaniem Europy i orszakiem trytonów, zupełnie nieoczekiwane przy gotyckiej ulicy. Dziś działa tu sala koncertowa i scena pokazów flamenco, więc można wejść, jeśli coś zamówisz.
A na obu końcach dwie instytucje dzielnicy: El Xampanyet, winiarnia z 1929 roku o ścianach wyłożonych azulejos, gdzie na stojąco zamawia się cavę i anchois, oraz Casa Gispert, sklep z bakaliami otwarty od 1851 roku, z oryginalnym piecem opalanym drewnem w głębi. Żadne z nich nie jest dekoracją: działają tu od czasów, gdy turystyka jeszcze nie istniała.
Nie do przegapienia
Dziedziniec z odkrytymi schodami
Brama, dziedziniec i jeden bieg schodów na piętro reprezentacyjne. Ten układ powtarza się brama za bramą.
Schody w Palau Dalmases
Barokowe, z porwaniem Europy i orszakiem trytonów, ukryte przy gotyckiej ulicy.
El Xampanyet, 1929
Azulejos aż po sufit, cava i anchois na stojąco. Był tu na długo przed turystyką.
Casa Gispert, 1851
Bakalie prażone w oryginalnym piecu opalanym drewnem, który wciąż stoi w głębi sklepu.
Jak to wpasować w zwiedzanie Barcelony
Ulica jest osią dzielnicy Born. Jednym końcem wychodzi w stronę Via Laietana i Mercat de Santa Caterina, drugim w stronę Passeig del Born, Santa Maria del Mar i El Born Centre de Cultura i Memòria.
Przejdziesz ją w pięć minut, a zasługuje na dwadzieścia: cały urok polega na zaglądaniu na dziedzińce, których kraty w ciągu dnia są zwykle otwarte. Żadna tabliczka cię do tego nie zaprasza i żaden portier cię nie zatrzyma.
Przyjdź wcześnie rano albo po siódmej. W środku przedpołudnia ulica zamienia się w lejek wycieczek, a że jest wąska i nie ma chodników, robi się z niej gęsiego sunąca kolejka, z której nic nie masz. O zmierzchu, przy zapalonych światłach dziedzińców, to zupełnie inna ulica.
Najczęstsze pytania
Kim byli Montcadowie?
Jednym z najpotężniejszych rodów średniowiecznej Katalonii, seneszalami królów, niemal dynastią w cieniu tronu. Pewien Guillem de Montcada poległ w 1229 roku podczas podboju Majorki, walcząc u boku króla Jaume I. To właśnie ludzie tego kalibru dali w końcu imię kamieniom, po których stąpasz.
Co dziś kryje się za tymi wielkimi bramami?
Więcej, niż sobie wyobrażasz. Kilka z tych pałaców to dziś muzea: oprócz Museu Picasso w Palau Nadal i Palau Marquès de Llió mieści się Museu de Cultures del Món, ze sztuką Afryki, Azji i Ameryki. A w Palau Dalmases kryją się spektakularne barokowe schody pokryte płaskorzeźbami o tematyce mitologicznej. Warto zajrzeć do paru bram: za tymi ciemnymi drzwiami prawie zawsze jest patio, które zapiera dech.
