De Soho van Málaga: muurschilderingen, brandmuren en een theater
Hoe een wijk in verval haar lelijkste muren tot haar grootste trekpleister maakte. Een wandelroute van een uur langs het CAC, de grote internationale muurschilderingen en het theater van Banderas.
Er is één vakwoord dat deze hele wijk verklaart: medianera, de brandmuur. Dat is de blinde muur, zonder ramen, die bloot komt te liggen als het gebouw ernaast wordt gesloopt, en het is het lelijkste wat elke buurt in verval heeft. De Soho stond er vol mee. In 2013 kwam iemand op het idee om dat gebrek tot de publiekstrekker te maken, en nu zijn er mensen die de hele stad doorkruisen om zich voor die muren te laten fotograferen.
De volledige route is vijfenveertig minuten lopen, vlak en je kunt niet verdwalen. Ga halverwege de ochtend of halverwege de middag: rond het middaguur staan veel brandmuren in tegenlicht en zie je de muurschilderingen niet.
Een wijk tussen de Alameda en de rivier
Klein, dichtbebouwd en altijd in de steigers.
De Soho beslaat een bescheiden rechthoek tussen de Alameda Principal en de bedding van de Guadalmedina, op tien minuten van het centrum. De officiële naam is Ensanche Centro, maar niemand gebruikt die: het Engelstalige etiket kreeg de wijk van het vernieuwingsproject zelf, en het bleef hangen.
Decennialang was het een doorgangsgebied, met gesloten panden en braakliggende terreinen. De ligging had ze mee — vlak bij de Alameda, de haven en het centrum — en tegen had ze een vervallen weefsel zonder enige zichtbare aantrekkingskracht. De ommekeer begon met het CAC in 2003 en kwam tien jaar later in een stroomversnelling.
Je kunt er beter heen gaan in de wetenschap dat de operatie niet af is. Tussen de goede stukken zitten nog verlopen stroken, half opgeknapte gevels en hier en daar een braakliggend terrein. Dat hoort bij wat je komt zien: het is een wijk in de steigers, geen afgewerkt decor, en daar zit een groot deel van de charme.
De voormalige groothandelsmarkt voor vis en fruit, geopend in 1939 en ontworpen door Luis Gutiérrez Soto, een van de grote namen van het Spaanse rationalisme. In 2003 werd het een kunstcentrum, met behoud van de hallenplattegrond en de doorlopende vensterstroken. Gratis toegang en een programma dat vaak wisselt.
Een vrouwengezicht van een paar verdiepingen hoog van Shepard Fairey, de maker van de HOPE-poster van Obama in 2008. Twee of drie vlakke kleuren, harde contouren en art-decoranden die de figuur omlijsten: propaganda vermomd als ornament, en dat is precies het onderwerp.
De Brit D*Face liet hier een van de grootste werken van de wijk achter, in zijn taal van popstrips en verzadigde kleuren. Wie hem meteen na die van Obey ziet, een paar straten verderop, begrijpt dat het festival namen uit de top van het internationale circuit haalde, geen opvulling.
In 2013 bedacht de wijk een festival met de naam MAUS, de afkorting van Málaga Arte Urbano Soho, met een heel concreet doel: de brandmuren beschilderen. Het idee was eenvoudig en een beetje roekeloos, het grauwste van de buurt tot haar belangrijkste argument maken, en het werkte beter dan iemand had verwacht.
Er werden kunstenaars uit het internationale circuit gehaald naast lokale namen, en dat maakte het verschil met andere vergelijkbare initiatieven in Spanje. Het ging er niet om muren te versieren: het ging erom dat de namen buiten Málaga herkenbaar waren en dat de wijk opdook in gesprekken over street art.
Het neveneffect is het gebruikelijke en dat mag je best benoemen: de waardestijging. Wat begon als buurtvernieuwing heeft hogere huren gebracht, hippe zaken en iets van de spanning die hoort bij elke wijk die in de mode raakt. De Soho zoekt al een paar jaar naar dat evenwicht.
Voor de bezoeker is het resultaat een wandeling van drie kwartier met een dichtheid aan kunst per vierkante meter die geen ander deel van de stad heeft, en dat ook nog gratis.
Het theater dat haar aanzien gaf
Op een hoek van de wijk staat het oude Alameda-theater, een bioscoop en zaal van oudsher die dicht was gegaan, nog een stilgevallen gebouw in een buurt die er vol mee stond. Antonio Banderas heropende het in 2019 en opende het met “A Chorus Line”, die hij zelf regisseerde en waarin hij zelf danste, vlak voor zijn zestigste verjaardag.
De gok was niet om een zaal te verhuren maar om eigen musicalproducties in het Spaans op te zetten, met een vast gezelschap en een live orkest, iets wat in Spanje bijna helemaal in Madrid geconcentreerd zat. Dat soort theater uit de hoofdstad weghalen, dat was het riskante deel.
Voor de Soho was het effect meteen merkbaar. Dat een Hollywoodster hier zijn naam en zijn geld aan verbond, deed meer voor het aanzien van deze straten dan welke campagne ook: de wijk was niet langer een belofte maar werd een adres.
Je bezoekt het door een kaartje voor een voorstelling te kopen, en die in het weekend zijn uitverkocht. Komt het niet uit, dan heeft het gebouw op de bovenverdieping een horecagedeelte met een eigen ingang dat dienstdoet als uitkijkpunt over de wijk.
Het oude Alameda, verbouwd met behoud van de gevel en de toneeltoren en vanbinnen gemoderniseerd, met zo'n duizend plaatsen. Een musicalprogramma met een vast gezelschap en lange seizoenen: er staat bijna het hele jaar een titel op de affiche. Op straat begrijpt iedereen je als je “het theater van Banderas” zegt.
De grote boulevard met bomen die de Soho van het historische centrum scheidt, met enorme ficussen van meer dan een eeuw oud die doorlopend schaduw geven. Het is het beste punt om de wijk in en uit te gaan, en op deze hoogte ben je in vijf minuten bij de haven en bij de calle Larios.
Een kleine wijk ingeklemd tussen de Alameda Principal en de bedding van de Guadalmedina, op tien minuten van het centrum. De officiële naam is Ensanche Centro; het etiket Soho kreeg de wijk van het vernieuwingsproject dat begon met het CAC in 2003 en vaste voet kreeg met het street-artfestival van 2013.
Hoelang doe je over de muurschilderingen?
In vijfenveertig minuten rustig wandelen zie je de belangrijkste werken, en ruim een uur als je ook het CAC binnengaat. De route is vlak en compact: het meest logisch is beginnen bij het CAC, dat aan het ene uiteinde ligt, en dan omhoog lopen naar de Alameda terwijl je naar de brandmuren kijkt.
Wie is Obey en waarom staat zijn muurschildering hier?
Obey is de signatuur van Shepard Fairey, de Amerikaanse kunstenaar die het portret van Obama in blauw en rood met het woord HOPE maakte, het onofficiële icoon van de campagne van 2008. Hij kwam in 2013 schilderen in het kader van het festival MAUS, dat kunstenaars uit het internationale circuit haalde om de brandmuren van de wijk te bewerken.
Moet je betalen voor het CAC?
Nee, de toegang is gratis, iets wat weinig voorkomt in een stad die vol betaalde musea is komen te staan. Zo kun je twintig minuten binnenlopen, één zaal bekijken en weer weggaan. Het is op maandag dicht en heeft in de zomer andere openingstijden, en kijk vooraf naar het programma, want de tentoonstellingen wisselen snel.
Kun je het Teatro del Soho vanbinnen bezoeken?
Niet 's ochtends alsof het een monument is: het is een theater in bedrijf en de manier om binnen te komen is een kaartje voor een voorstelling kopen. De seizoenen zijn lang en meestal staat er bijna het hele jaar een titel op de affiche. Zonder voorstelling is het horecagedeelte op de bovenverdieping gewoon open voor publiek.
Is het een veilige wijk?
Ja, het is een centraal en druk gebied, vooral op de uren van de muurschilderingenwandeling. Zoals in elke wijk in verandering zijn sommige stroken verlopener dan andere en is er hier en daar een braakliggend terrein, maar de gebruikelijke route loopt door levendige straten met winkels en terrassen.
Praktische informatie
WaarTussen de Alameda Principal en de bedding van de Guadalmedina, op 10 minuten van de calle Larios.
DuurVijfenveertig minuten voor de wandeling langs de muurschilderingen; ruim een uur met het CAC.
ToegangHet CAC is gratis. De muurschilderingen staan op straat. Het theater alleen met een kaartje voor een voorstelling.
Beste tijdstipHalverwege de ochtend of halverwege de middag. Rond het middaguur staan de brandmuren in tegenlicht.
Hoe kom je erTe voet vanuit het centrum. Het is helemaal vlak.
Let opEen wijk in verandering: tussen de goede stukken zitten nog verlopen stroken.
Op de kaart
🎧 Met Viavoy
Wandel door Málaga en luister in je eigen tempo
Download Viavoy en wandel offline door Málaga, wanneer je wilt.