Torre del Andador
Steen uit de 10e eeuw, gebouwd in de tijd van het kalifaat. Twintig minuten klimmen en het beste uitkijkpunt van het dorp. Doe het aan het begin van de dag.

Een Berberse taifa, een heer die zich tot vazal van de Maagd verklaarde, een eigen bisdom en een muur uit de 10e eeuw. Alles in rode steen, binnen een meander.
🎧 In de route Rood Albarracín: het dorp aan de rotsAlbarracín heeft minder dan duizend inwoners en een geschiedenis die daar in geen verhouding toe staat. Het was een islamitische taifa, daarna een onafhankelijke heerlijkheid die Castilië noch Aragón erkende, en het kreeg een eigen bisdom: daarom heeft een herdersdorp een kathedraal. Je loopt er in een ruime halve dag doorheen, alles bergop en alles in het rood.
Begin met de klim naar de Torre del Andador over het pad langs de muren. Het is zo'n twintig minuten flink klimmen, maar het is de oudste steen van het dorp: de moslims bouwden hem in de 10e eeuw, in de tijd van het kalifaat, en hier sluit de muur zich aan de bovenkant.
De naam komt van de andador, de weergang waarover de schildwachten 's nachts met een lantaarn in de hand de muur afliepen. Wie dit punt beheerste, had in de hand wie door de kloof omhoogkwam en wie over de sierra naderde.
Van boven zie je de sleutel tot alles: het dorp opgerold binnen een meander van de Guadalaviar, bijna een eiland van rots, met één enkele landtong als toegang. Een plek die tegelijk onneembaar moest zijn en onopgemerkt moest blijven.
En iets wat weinig mensen weten: je bent hier in de Montes Universales, een van die zeldzame plekken waar grote rivieren ontspringen. Vlakbij ontspringt de Taag, die het halve Iberisch Schiereiland doorkruist tot Lissabon, en de Guadalaviar zelf wordt stroomafwaarts de Turia en mondt uit bij Valencia.
Steen uit de 10e eeuw, gebouwd in de tijd van het kalifaat. Twintig minuten klimmen en het beste uitkijkpunt van het dorp. Doe het aan het begin van de dag.
De enige vlakke plek en de grond van de vroegere islamitische soek. Hier zitten de bars en restaurants, en hier moet je zijn bij zonsondergang.
Download de app en ontdek Albarracin offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute Rood Albarracín: het dorp aan de rots met een lokale gids in je oor.
Meer over Viavoy →Daal af naar de Plaza Mayor, die op de plek van de islamitische soek ligt en het enige vlakke stuk van het dorp is: al het andere is helling. Kijk omhoog naar de houten galerij op staanders, vanwaar het nieuws werd omgeroepen en de markt in de gaten werd gehouden.
Eromheen de straten van de dorpskern: de Casa de la Julianeta, scheef en uiterst smal, de Casa del Tío Americano, de Casa de la Comunidad en de herenhuizen met houten traliewerk en overhangende balkons. Het geheel is sinds 1961 beschermd als nationaal monument.
De kleur komt van de rodeno, de rode zandsteen uit de sierra waarmee de huizen werden gebouwd en bekleed. Bij zonsondergang, met de laagstaande zon, gaan de gevels gloeien: dat is het moment van de dag waarvoor het loont om te blijven.
Die vrijwel ongeschonden middeleeuwse dorpskern, met nauwelijks een modern spoor, heeft het dorp veranderd in een natuurlijk decor voor film en televisie. Zet een camera op het plein en je gaat vijf eeuwen terug in de tijd, zonder decorbouw.
Het kasteel staat boven de meander, op het meest strategische punt. Hier verrees meer dan duizend jaar geleden het islamitische alcázar, en in de 11e eeuw was het de zetel van een taifa die werd bestuurd door de Banu Razín: van “Al Banu Razín”, het land van de Razín, komt de naam van het dorp.
Bij de opgravingen kwam een complete Moorse wijk aan het licht, met de binnenplaats van het paleis, de woonvertrekken en een hamam met zijn hypocaustum, oftewel een badhuis met vloerverwarming. Alles onder de latere christelijke verbouwingen.
De Catedral del Salvador roept de voor de hand liggende vraag op: wat doet een kathedraal in zo'n dorp? Het antwoord is dat Albarracín in 1172 een eigen bisdom kreeg, wat ook op religieus gebied de onafhankelijkheid verzekerde. Het huidige gebouw is uit de 16e eeuw, met Pierres Vedel, de ingenieur die het water naar Teruel bracht.
En de kerk Santa María sluit het verhaal af. Haar naam is niet vroom maar politiek: om zich aan geen enkele koning te onderwerpen, verklaarde Pedro Ruiz de Azagra zich uitsluitend tot vazal van de Maagd. Door geen vorst van vlees en bloed te erkennen, verzekerde hij zich van zijn onafhankelijkheid. Die duurde tot 1284.
Het alcázar van de Banu Razín, met een Moorse wijk die bij de opgravingen aan het licht kwam, inclusief een badhuis met hypocaustum. Vijfenveertig minuten.
Eigen bisdom sinds 1172 en een gebouw uit de 16e eeuw, met Pierres Vedel. Eén enkel, licht schip, met gotische schilderingen die lang verborgen zijn gebleven.
De naam is een politieke verklaring: Azagra verklaarde zich tot vazal van de Maagd om geen enkele koning te hoeven gehoorzamen. En de kerk maakte deel uit van de stadsmuur.
Een ruime halve dag is genoeg voor het hele dorp: de klim naar de Torre del Andador langs de muren, de Plaza Mayor en de straten van de dorpskern, het kasteel met zijn Moorse wijk, de kathedraal en de kerk Santa María. Blijf je lunchen en wil je de zonsondergang op de rode steen zien, reken dan op een hele dag.
Van de Banu Razín, een Berberse familie die hier in de 11e eeuw een taifa bestuurde. “Al Banu Razín”, het land van de Razín, sleet in de loop van de tijd af tot Albarracín. Wie het dorp noemt, noemt zonder het te weten die Arabische heren uit de 11e eeuw.
Omdat het een bisschopszetel was. De heerlijkheid kreeg in 1172 een eigen bisdom, toen Pedro Ruiz de Azagra een bisschop voor zijn land wist te verkrijgen. Een kathedraal hebben betekende ook op religieus gebied onafhankelijkheid, want Castilië noch Aragón had hier iets te zeggen. Het was een van de kleinste bisdommen van Spanje en is nu verenigd met Teruel.
Een briljante politieke zet uit de 12e eeuw. Om zich noch aan de koning van Castilië noch aan die van Aragón te onderwerpen, verklaarde Pedro Ruiz de Azagra zich uitsluitend tot vazal van Santa María. Omdat hij geen vorst van vlees en bloed erkende, kon geen enkele koning gehoorzaamheid van hem eisen. De heerlijkheid behield die onafhankelijkheid tot 1284.
Behoorlijk. Het dorp klampt zich vast aan een heuvel binnen een meander en vrijwel alles is helling, met steile straten en stukken trap. Het enige vlakke stuk is de Plaza Mayor. Niets is onmogelijk, maar comfortabele schoenen zijn aan te raden en je loopt de route het best van boven naar beneden, door eerst naar de Andador te klimmen.
Door de rodeno, de rode zandsteen die typisch is voor deze sierra en die werd gebruikt om de huizen te bouwen en om ze te bepleisteren met gekleurd gips. Die tint geeft het geheel een heel bijzonder warm licht, vooral bij zonsondergang, als de laagstaande zon de gevels laat gloeien.
Het ligt op zo'n 40 kilometer van Teruel, over een bergweg. Vanuit Teruel rijdt een bus, maar die gaat maar zelden, dus in de praktijk komt bijna iedereen met de auto. Bij de ingang van het dorp is een parkeerplaats en vandaar loop je de hele dorpskern te voet door.
Download Viavoy en wandel offline door Albarracin, wanneer je wilt.

Lees verder