Donker zand, bonte boten op het strand getrokken, drogende netten en de geur van espeto, sardines aan het spit, die uit meerdere merenderos, de strandrestaurants, tegelijk komt. El Palo is de meest zeevarende wijk die Málaga nog heeft, en eeuwenlang was het niet eens Málaga: het was een vissersdorp apart, met zijn jábegas, de traditionele vissersboten, die bij zonsopgang uitvoeren. Nog altijd varen er boten vanaf ditzelfde zand uit om te vissen.
De jábegas en het geschilderde oog op de boeg
De boten die hier op het strand liggen, zijn geen decor. De jábega is een traditionele roeiboot van deze kust, met een smalle romp, een opstaande boeg en een heel slanke achtersteven, gemaakt om rechtstreeks vanaf het strand uit en in te varen toen er geen haven was om aan te leggen. Ze werden met de hand te water gelaten en op dezelfde manier weer binnengehaald, over het zand gesleept.
Ga eens dichtbij naar de boeg kijken. Bijna allemaal hebben ze aan weerszijden een geschilderd oog, een motief van heel oude oorsprong dat terug te voeren is op de Fenicische schepen van de Middellandse Zee: het oog diende ervoor dat de boot de koers kon “zien” en het kwaad op afstand hield. De Feniciërs stichtten Málaga, en dat detail is het oudste wat je in de stad kunt aanraken zonder een museum binnen te gaan.
De jábega gaf bovendien haar naam aan een vismethode met een sleepnet vanaf het land, waarbij twee ploegen vanaf de kust aan de touwen van het net trokken. Het was werk voor de hele buurt, met vrouwen en kinderen aan het touw, en het hield deze families generaties lang overeind.
De espeto, die van hier is
De espeto met sardines is op deze stranden ontstaan en wordt nog altijd op dezelfde manier gemaakt: zes sardines worden aan een rietstok geregen, die schuin in het zand wordt gestoken naast een oude boot vol zand waarin olijfhout brandt, en ze worden geroosterd op de zijdelingse hitte van de gloeiende kolen, nooit erboven. De boot met zand is geen folklore: het is de enige manier om op een strand veilig vuur te hebben.
De plaatselijke regel over wanneer je ze bestelt, is eenvoudig en wordt nageleefd: de maanden zonder r. Van mei tot augustus heeft de sardine precies het juiste vet, en in de maanden met een r is ze magerder. Je eet ze met je vingers, zonder bestek, en je vraagt er geen brood bij, want dat is niet nodig.
Langs het strand volgen de merenderos elkaar op, sommige met meer dan een eeuw familiegeschiedenis. De vis die op tafel komt, kan diezelfde ochtend nog in het water hebben gezeten, en dat is het echte verschil met elke strandtent in het centrum.
Niet te missen
Het geschilderde oog op de boeg
Een motief van Fenicische oorsprong, zodat de boot de koers kan “zien”. Het oudste wat je in Málaga aanraakt zonder een museum binnen te gaan.
De boot vol zand
Het vuur van de espeto brandt in een oude boot die met zand is gevuld. Het is de enige veilige manier om gloeiende kolen op het strand te hebben.
De maanden zonder r
Van mei tot augustus heeft de sardine precies het juiste vet. In de buurt wordt de regel strikt nageleefd.
Er wordt nog gevist
Er varen nog altijd boten uit vanaf dit zand. De vis in de merenderos kan van diezelfde ochtend zijn.
Hoe het past in je bezoek aan Málaga
Het ligt zo'n vijf kilometer ten oosten van het centrum, en je komt er met de stadsbus in twintig minuten of te voet over de boulevard als je zin hebt in een ruim uur wandelen langs de zee. Met de fiets, over het fietspad langs de kust, is het een heel aangename route.
Wat werkt, is het combineren met Pedregalejo, dat er vanuit de stad gezien vlak voor ligt: eerst de baaitjes met golfbrekers en de vissershuisjes, daarna El Palo, dat volkser en minder opgepoetst is. Onderweg kom je langs de Corpus Christi, de parochiekerk van de buurt.
Het is een plan voor het middaguur of voor zonsondergang, en het loont om met honger te gaan. In de zomer worden er roeiregatta's met jábegas gehouden, waarbij ploegen roeiers met juist deze boten tegen elkaar strijden, en je kunt ze vanaf het zand volgen.
Veelgestelde vragen
Wordt er nog in die boten geroeid?
En hoe! De jábega visde niet alleen: tegenwoordig is ze ook een sport. In de zomer worden er roeiwedstrijden gehouden waarin ploegen roeiers met dezelfde oude boten van altijd tegen elkaar strijden. Het is een prachtig schouwspel vanaf de oever, met mensen die vanuit het zand aanmoedigen. De boot die je daar op het strand ziet liggen, gaat vanmiddag misschien wel wedstrijdroeien, en niet vissen.
Wie verkocht al die vis door Málaga?
De cenachero, een figuur die zo van hier is dat hij zijn eigen standbeeld in het centrum heeft. Hij was de verkoper die op zijn schouder een stok met twee ronde manden van esparto droeg, de cenachos, vol ansjovis en sardines die net uit deze stranden waren gehaald, en hij verkocht ze door de straten terwijl hij zijn waar uitzong. Hij verdween tientallen jaren geleden, maar voor Málaga blijft hij een van zijn symbolen: de man die de zee, te voet, tot aan je voordeur bracht.
