Het is het beeld van Madrid over de hele wereld: een hoek zo scherp als de boeg van een schip, wit en gebogen, met bovenop een rode neonreclame die je herkent ook als je hier nooit bent geweest. Het Edificio Carrión – dat iedereen “het Schweppes-gebouw” noemt – was in 1933 klaar en was een van de gedurfdste bouwwerken van zijn tijd: het had een bioscoop, woningen, kantoren, een hotel en een van de eerste centrale airconditioningsystemen van Spanje. Een verticale stad, neergezet in het hart van de Gran Vía.
Een rationalistisch schip aan de Gran Vía
Het ontwerp kwam voort uit een prijsvraag die in 1931 werd uitgeschreven en werd gewonnen door twee jonge architecten, Luis Martínez-Feduchi en Vicente Eced, die veel klassiekere en voorzichtigere voorstellen achter zich lieten. Ze trokken het in amper twee jaar op, in het volle rationalisme, met dat silhouet van een schip dat op het punt staat uit te varen en een verticale toren die de lijn van de laan doorbreekt. Voor het Madrid van toen was het het brutaalste wat iemand ooit had durven bouwen.
Het gebouw heet Carrión naar de projectontwikkelaar die het betaalde, maar de stad herdoopte het naar zijn reclame. De neonreclame van Schweppes brandt sinds 1972 en is een bijna heilig bezit geworden: ze komt voor in duizenden films, reclames en foto's. Toen het merk voorstelde haar weg te halen, brak er bijna een volksopstand uit; vandaag hoort ze bij het beschermde stadsbeeld en mag niemand haar verwijderen. Toen ze vernieuwd moest worden, deed men dat stuk voor stuk, zodat je de verandering niet zou zien.
Binnen zat het Cine Capitol, eveneens in 1933 geopend, met een enorme zaal met oplopende stoelrijen en de nieuwste geluidstechniek van dat moment. Decennialang was een première hier de droom van elke Spaanse producent, en een film zien in het Capitol was een maatschappelijke gebeurtenis waarvoor je je op je mooist kleedde.
Waar je op let als je erlangs loopt
De precieze plek om het te zien is het trottoir van de Plaza del Callao dat naar het oosten kijkt: van daaruit tekent de boeg zich af tegen de laan en staat de toren met de reclame op één lijn. Het is met afstand de meest herhaalde foto van Madrid, en hij werkt net zo goed rond het middaguur als 's avonds met het neon aan.
Let op de details waar bijna niemand naar kijkt: de doorlopende curve van de lange balkons, de getrapte bekroning van de toren, de luifel van de bioscoop en de manier waarop het gebouw de afgeschuinde hoek oplost zonder één harde rand. Het is architectuur uit het leerboek, ook al loopt bijna iedereen erlangs met de blik op de reclame.
En als je Spaanse films van de afgelopen negentig jaar hebt gezien, zit dit gebouw erin. De film die het onsterfelijk maakte, is “El día de la bestia” van Álex de la Iglesia: aan het eind hangen de hoofdpersonen aan de Schweppes-reclame zelf boven de diepte van de Gran Vía. Kijk omhoog en stel je voor dat je daar hangt.
Niet te missen
De Schweppes-reclame
Brandt sinds 1972 en wordt beschermd door de genegenheid van de stad: niemand kan haar nog weghalen.
De rationalistische boeg
De beroemdste gebogen hoek van Spanje, van twee jonge architecten die in 1931 de prijsvraag wonnen.
Het Cine Capitol
Legendarische premièrezaal sinds 1933, met de beste geluidstechniek van zijn tijd.
“El día de la bestia”
Het slot van de film van Álex de la Iglesia maakte van dit dak een icoon van de Spaanse film.
Hoe het past in je wandeling over de Gran Vía
Het Carrión staat precies halverwege de Gran Vía, pal aan de Plaza del Callao. Naar het oosten daalt de laan af naar het Edificio Telefónica en eindigt bij het Círculo de Bellas Artes en de Plaza de Cibeles; naar het westen loopt ze omhoog naar de Plaza de España en komt vijf minuten verder uit bij de Templo de Debod, waar je de middag het best kunt afsluiten.
Een trucje om het van bovenaf te zien: op de negende verdieping van El Corte Inglés bij Callao zit een foodterras met gratis uitzicht over de daken en over het Carrión zelf. Je betaalt alleen als je iets bestelt, en zelfs dat hoeft niet om even naar buiten te kijken. De andere optie, hoger en met bar, is het dakterras van het Círculo de Bellas Artes voor zo'n 6 euro.
De wandelroute “Gran Vía en het Moderne Madrid” van Viavoy loopt de hele laan af met een lokale gids die het verhaal van elk gebouw vertelt, ook dat van de reclame waar Madrid meer van houdt dan van veel monumenten. Je hebt hem op je telefoon en doet hem wanneer je wilt.
Veelgestelde vragen
Wie besliste dat het die scheepsvorm moest krijgen?
Het kwam voort uit een prijsvraag, en wat een knaller. In 1931 wonnen twee jonge architecten, Feduchi en Eced, die het opnamen tegen veel klassiekere en voorzichtigere ontwerpen, en ze bouwden alles in nauwelijks twee jaar. Voor het Madrid van toen was het het meest baanbrekende wat iemand had aangedurfd te bouwen. De stad was niet voorbereid op iets zo brutaals.
In welke film komt dit gebouw voor?
In heel veel, maar er is er één die het onsterfelijk maakte: “El día de la bestia”, van Álex de la Iglesia. In het slot hangen de hoofdpersonen aan het Schweppes-bord zelf, boven de leegte van de Gran Vía. Sindsdien is dat dak voor meerdere generaties puur horror en zwarte humor. Kijk ernaar omhoog en stel je voor dat je daar hangt, boven de leegte. Alleen al van de gedachte krijg je duizelingen.
