Zes witte Korinthische zuilen op een podium, midden in het moderne centrum en tegen het stadhuis aan. Het is wat er over is van de grote tempel van de keizercultus van Corduba, hoofdstad van Baetica, de rijkste provincie van het rijk. En hij lag eeuwenlang begraven onder huizen: hij kwam in de jaren vijftig bij toeval tevoorschijn, bij de uitbreiding van het stadhuis, toen er tussen het puin zuiltrommels bovenkwamen.
Een vondst bij toeval
Córdoba was hoofdstad van Hispania Ulterior en daarna van Baetica, en in de 1e eeuw kreeg het een monumentaal geheel van de eerste orde: deze tempel, een circus, een theater – een van de grootste van het rijk – en een forum. Van dat alles wist de stad tot de 20e eeuw vrijwel niets.
De tempel werd in de jaren vijftig ontdekt bij de werkzaamheden voor de uitbreiding van het stadhuis. Onder de huizen die op het terrein stonden, kwamen zuiltrommels, kapitelen en stukken van het podium tevoorschijn, en pas toen wist de stad dat er een keizerlijk heiligdom onder lag.
De reconstructie stond onder leiding van architect Félix Hernández, die de zuilengang als een puzzel weer in elkaar zette, met originele stukken en aanvullingen voor wat ontbrak. Een groot deel van wat je ziet is authentiek materiaal, ook al is de opbouw modern.
Keizercultus, geen buurtgeloof
Hier werd geen traditionele godheid vereerd, maar de keizers van Rome zelf, die tot goden waren verheven. De keizercultus was evenzeer een politieke als een religieuze instelling: hij bond de provinciale elites aan het centrale gezag, en de priesters van de cultus waren plaatselijke notabelen die de hele machinerie met hun eigen geld bekostigden.
De tempel stond op een heel hoog podium en keek uit op het circus van de stad, waarmee hij een ceremonieel geheel vormde. De spelen en de cultus hoorden bij elkaar: in het circus werd de macht zichtbaar voor de bevolking, en in de tempel werd ze geheiligd.
Let op de kapitelen: ze zijn Korinthisch, uitgehouwen met acanthusbladeren, in marmer uit de Italiaanse groeven van Luni-Carrara. Dat er marmer uit Italië werd ingevoerd voor een provinciale tempel, zegt genoeg over wat Corduba in de 1e eeuw was.
Niet te missen
Gevonden bij de uitbreiding van het stadhuis
In de jaren vijftig, tussen het puin van de werkzaamheden. De stad wist niet dat hij er lag.
Verering van de keizers
Het was geen buurttempel: het was het officiële heiligdom van de keizercultus, met uitzicht op het circus.
Marmer uit Italië
De Korinthische kapitelen komen uit Italiaanse groeven. Dat zegt genoeg over wat Corduba was.
Het theater onder het museum
Een van de grootste van het rijk, bewaard in de kelder van het Archeologisch Museum. Bijna niemand gaat naar beneden.
Hoe het past in je bezoek aan Córdoba
Hij staat in de calle Claudio Marcelo, naast het stadhuis, op tien minuten van de Mezquita-Catedral en op drie van de Plaza de las Tendillas. Je bekijkt hem vanaf de straat in vijf minuten en je hoeft niets te betalen.
Ben je geïnteresseerd in het Romeinse Córdoba, dan gaat de route verder met de Plaza de la Corredera – waaronder een spectaculair Romeins mozaïek tevoorschijn kwam, nu in het Alcázar – de Romeinse mausolea in de Jardines de la Victoria en het Archeologisch Museum, dat op de resten van het Romeinse theater is gebouwd en waar je naar beneden kunt om ze te zien.
Dat museum is met afstand het meest ondergewaardeerde van de stad: het heeft een uitstekende collectie en in de kelder zijn de tribunes bewaard van het theater, dat een van de grootste van het rijk was. Bijna niemand gaat naar binnen.
Veelgestelde vragen
Zijn de zuilen die je ziet echt de originele?
Grotendeels wel. Toen de tempel aan het licht kwam, zette architect Félix Hernández de zuilengang als een puzzel weer in elkaar, met de originele trommels en kapitelen die tussen het puin tevoorschijn kwamen. Wat ontbrak werd aangevuld, zodat je nu in één oogopslag haar silhouet kunt aflezen.
Tot wie werd er in deze tempel gebeden?
Tot de keizerscultus: hier werden de keizers van Rome zelf als goden vereerd. Het was geen buurttempel, maar het grote officiële heiligdom dat verbonden was met het openbare leven van de provincie en met de circusspelen vlak ernaast.
