Cadiz · Wat te zien

Plaza de España

Het plein wordt beheerst door een massa witte steen die herdenkt wat hier gebeurde en Spanje veranderde: op 19 maart 1812 werd in deze stad de eerste Spaanse grondwet uitgeroepen. Ze noemden haar La Pepa omdat het de dag van de heilige Jozef was. Cádiz was toen bijna het enige wat nog weerstand bood aan Napoleon, beschermd door de zee en door zijn stadsmuren, en hier zochten de Cortes hun toevlucht.

Waarom de grondwet in Cádiz werd ondertekend

Het antwoord is geografisch. Terwijl de invasie van Napoleon over het hele schiereiland oprukte, was Cádiz vrijwel onneembaar: een heel smal schiereiland dat via een lange, smalle landengte met het vasteland verbonden is, omringd door water en met de Britse vloot die de zee beheerste. Het beleg duurde meer dan twee jaar en de stad werd nooit ingenomen.

Dat isolement maakte de stad tot toevluchtsoord. Hier kwamen afgevaardigden uit heel Spanje en uit de Amerikaanse gebieden terecht, en hier kwamen de Cortes onder uitzonderlijke omstandigheden bijeen: belegerd, zonder verbinding met de rest van het land en met een persvrijheid die er op dat moment nergens anders in het koninkrijk bestond.

De tekst die uit die Cortes voortkwam, was het eerste liberale Spaanse document: nationale soevereiniteit in plaats van koninklijke soevereiniteit, scheiding der machten, persvrijheid en de afschaffing van de Inquisitie. Ferdinand VII trok hem in 1814 in zodra hij terugkeerde, maar het precedent was er al.

Een monument dat met opzet onvoltooid is

Er werd in 1912 aan begonnen, bij het eerste eeuwfeest, en het werd pas in 1929 voltooid. Het is het werk van de architect Modesto López Otero en de beeldhouwer Aniceto Marinas, en de vorm is een open halfrond dat aan de Cortes zelf doet denken, met een obelisk in het midden.

Waar het meest over wordt gesproken, is dat het onvoltooid lijkt, en die lezing is bedoeld: het halfrond blijft open, zonder de cirkel te sluiten, alsof het wil zeggen dat vrijheid nooit helemaal af is. Het is een zeldzaam gebaar in de Spaanse herdenkingsbeeldhouwkunst uit die tijd.

Aan weerszijden staan twee gebeeldhouwde taferelen die geen versiering zijn: een ruiter staat voor de Oorlog en een boer met zijn ploeg voor de Vrede. De boodschap is expliciet: uit die strijd moest een leven in vrijheid voortkomen. Bovenaan verwijzen twee lege zetels naar de afgevaardigden uit de overzeese gebieden.

Niet te missen

La Pepa, 19 maart 1812

De eerste Spaanse grondwet, zo genoemd omdat het de dag van de heilige Jozef was. Ferdinand VII trok haar twee jaar later in.

Cádiz werd niet ingenomen

Het beleg door Napoleon duurde meer dan twee jaar. De geografie – een schiereiland en een landengte – maakte de stad onneembaar.

Het open halfrond

Het monument lijkt met opzet onvoltooid: vrijheid, zo wil het zeggen, is nooit helemaal af.

Oorlog en Vrede

De twee zijtaferelen, een ruiter en een boer met een ploeg, zijn geen versiering: ze zijn de boodschap van het monument.

Hoe het past in je bezoek aan Cádiz

Het plein ligt bij de haven, aan de oostrand van de oude binnenstad, en hier komt iedereen de stad binnen die per boot of vanaf het station aankomt. Van hieruit ben je in vijf minuten bij het Romeinse theater en de wijk El Pópulo, en in tien bij de kathedraal.

Het is ook de plek waar je het best begrijpt dat Cádiz een schiereiland is: aan de ene kant de baai met de haven en de kranen, aan de andere de oude binnenstad. Het ruikt naar zilt, er zijn meeuwen en, als de wind van de kade komt, ook scheepsdiesel.

Het is een stop van tien minuten en het werkt als het natuurlijke begin van de route. Rondom heeft het plein bankjes, schaduw en een paar van de beste terrassen om te ontbijten voordat je de oude binnenstad in gaat.

Veelgestelde vragen

En wat zijn die twee uitgehouwen taferelen aan weerszijden van het monument?

Het is geen gewoon sieraad. Aan de ene kant stelt een ruiter de Oorlog voor, aan de andere kant een boer met zijn ploeg de Vrede: de boodschap is dat uit die strijd een leven in vrijheid moest voortkomen. Het werk is getekend door de architect Modesto López Otero en de beeldhouwer Aniceto Marinas.

Ontdek Cadiz en luister in je eigen tempo

Plaza de España maakt deel uit van onze tour Eeuwenoud Cádiz: van de kathedraal en de Torre Tavira naar La Caleta.

Viavoy-app

Andere plekken in Cadiz

Romeins theater van Cádiz

Torre Tavira

Kasteel van San Sebastián

Kasteel van Santa Catalina

Kathedraal van Cádiz

Gran Teatro Falla