Gran Vía'nın gürültüsünden sonra Plaza de España bir nefes alma yeri: ağaçlı, çeşmeli ve ufku genişleyen büyük bir açık alan. Ortasında, bir havuzun üzerinde, dünyanın her köşesinde tanıyacağın iki bronz figür: taş üzerinde oturan bir Cervantes'in ayaklarının dibinde, kemikli atı üzerinde Don Kişot ve eşeği üzerinde Sancho Panza. Çevresinde de onlarca yıl İspanya'nın en yüksek binaları olan, ellili yıllardan kalma iki tuğla dev.
Cervantes anıtı
Bu bütün büyük bir yıldönümünden doğdu: 1916'da Cervantes'in ölümünün üç yüzüncü yılı doluyordu ve İspanya onu görkemle onurlandırmak istedi. Proje mimar Rafael Martínez Zapatero ile heykeltıraş Lorenzo Coullaut Valera'nındır ve 1925 ile 1930 arasında aşama aşama inşa edildi. Coullaut Valera işi bitirmeden öldü ve çalışmayı yıllar sonra oğlu Federico sürdürdü: aynı ailenin iki kuşağı, yazarın yarattıklarına taşta ve bronzda biçim verdi.
Başta oturan Cervantes var, ayaklarının dibinde de iki ölümsüz kahramanı bronzdan atlarını sürüyor, sanki sıradağlara doğru tırısa kalkacaklarmış gibi ileriye bakarak. Ve işte neredeyse kimsenin fark etmediği ayrıntı: Don Kişot'un yanında Dulcinea'yı temsil eden iki kadın figürü yontulmuş. Biri gerçek köylü kız Aldonza Lorenzo; öteki, şövalyenin hayal ettiği idealleştirilmiş hanım. Anıt, taşta, gerçekle düş arasındaki farkı anlatır; bütün Don Kişot da bunu anlatır.
Meydan birkaç yıl önce trafiği yerin altına almak, ağaç dikmek ve alanı yayalara geri vermek için baştan sona yenilendi. Bugün Jardines de Sabatini'ye ve Templo de Debod'a sokak seviyesinden bağlanıyor; eskiden bunun için caddeleri geçmek gerekiyordu.
İki tuğla dev
Meydanın bir yanında 1953'te tamamlanan Edificio España, öteki yanında daha narin olan 1960 tarihli Torre de Madrid durur. Onları Franco döneminin tam ortasında Otamendi kardeşler —Palacio de Cibeles'e imza atan aynı aileden— inşa etti ve Torre de Madrid 142 metresiyle açıldığında İspanya'nın en yüksek binasıydı, üstelik dünyanın en yüksek betonarme binası sayılıyordu. O yıllarda böyle bir yüksekliği yalnızca çimentoyla yükseltmek muazzam bir başarıydı.
Bunlar propaganda mimarisi, savaş sonrası İspanya'nın da gökdelenleri olabileceğini dünyaya göstermek için düşünülmüş çimento anıtları. Edificio España yıllarca terk edilmiş ve boş kaldı, şehrin ortasında bir hayalet; ta ki kısa süre önce lüks bir otele dönüştürülene dek.
Bu dönüşüm, ziyaretçi için bütünün en iyi yanını getirdi: 27. kat civarında halka açık, Madrid'in batısının en eksiksiz panoramasını sunan bir çatı terası —Templo de Debod, Casa de Campo, nehrin kıyı yamacı ve sıradağlar—. Ücretli giriş 8 ile 15 € arasında değişir, çoğu zaman bir içecek dahildir ve gün batımı için rezervasyon yapmak iyi olur.
Kışın meydan ayrıca mevsimlik eğlencelere ev sahipliği yapar: kapalı buz pateni pisti, dönme dolap ve bir Noel pazarı; paten seansı başına fiyatlar 8-12 € civarındadır.
Kaçırılmayacaklar
Bronzdan Don Kişot ve Sancho
Madrid'in en çok fotoğraflanan heykel grubu, Coullaut Valera ailesinin iki kuşağının eseri.
İki Dulcinea
Şövalyenin yanında gerçek köylü kız ve idealleştirilmiş hanım: bütün Don Kişot taşta özetlenmiş.
Torre de Madrid
142 metre; 1960'ta açıldığında dünyanın en yüksek betonarme binası.
Edificio España'nın çatı terası
27. kattan Debod, Casa de Campo ve sıradağlar manzarası, ücretli girişle.
Yürüyüşüne nasıl uyar
Plaza de España, Gran Vía'nın doğal bitiş noktasıdır. Caddeden doğu yönünde inerken Schweppes tabelasıyla Edificio Carrión'u, Plaza del Callao'yu, Edificio Telefónica'yı ve sonunda Círculo de Bellas Artes ile Plaza de Cibeles'i bulursun.
Batıya doğru, yürüyerek beş dakika ötede de şehrin en iyi ücretsiz gün batımı olan Templo de Debod var: bir su yüzeyine yansıyan 2.200 yıllık bir Mısır tapınağı. Gran Vía yürüyüşünü akşamüstü yapacaksan, buraya gün batımından yarım saat önce varacak şekilde ayarla.
Kuzeyde, iki sokak yukarıda, Pedro de Ribera'nın muhteşem barok kapısıyla 1717 tarihli bir kraliyet muhafızları kışlası olan Cuartel del Conde Duque var; bugün yazın açık hava konserlerinin yapıldığı avlularıyla bir kültür merkezi. Viavoy'un Gran Vía ve Modern Madrid adlı rotası, kulağında yerel bir rehberle bütün bu sıradan geçer.
Sık sorulan sorular
Bu anıtı neden tam buraya diktiler?
Büyük bir yıldönümünden doğdu: 1916'da Cervantes'in ölümünün üç yüzüncü yılı doluyordu ve İspanya onu bu toplulukla görkemli biçimde onurlandırmak istedi. İş uzadı ve epey yıl sonrasına kadar bitirilmedi, ama nedeni o yuvarlak yıldönümüydü. Bu yüzden Don Kişot şehrin kalbinde at sürüyor: en evrensel yazarın başkentte kendi yeri olsun diye.
Bütün bunları tek bir heykeltıraş mı yaptı?
Hayır, bir baba ile oğlunun eseri. Onu Lorenzo Coullaut Valera başlattı, ama bitirmeden öldü ve işi sürdürüp topluluğu yıllar sonra tamamlayan oğlu Federico oldu. Bu yüzden anıt zaman içinde parça parça yapıldı. Aynı ailenin iki kuşağı, Cervantes'in yarattıklarına taşta ve bronzda biçim veriyor. Güzel, değil mi?
