Madrid · Görülecek yerler

Banco de España

İspanya Bankası, Madrid'in en ağırbaşlı köşesini kaplar: Plaza de Cibeles meydanını güneyden kapatan ve kelimenin tam anlamıyla kimse içeri giremesin diye tasarlanmış bir taş ve dövme demir kütlesi. 1891'de açılan bina, ülkenin altın rezervlerinin saklandığı zırhlı kasayı toprağın altında tutar ve bu kasayı Madrid'in bir asırdır anlattığı bir efsane korur. Dışarıdan İspanyol eklektizminin başyapıtlarından biridir; içeride ise Goya'nın yaptığı portreleri de barındıran bir sanat koleksiyonu vardır.

Kale gibi inşa edilmiş bir banka

İspanya Bankası eski merkezini bırakıp işlevine yaraşır bir bina yapmaya karar verdiğinde, şehrin en göz önündeki köşesini seçti: Paseo del Prado ile calle de Alcalá'nın kesiştiği, Cibeles çeşmesinin tam karşısındaki nokta. İnşaat 1884'te Eduardo de Adaro ile Severiano Sáinz de la Lastra'nın projesiyle başladı ve bina 1891'de açıldı.

Üslup eklektiktir: akademik klasisizm ile büyük Avrupa bankalarının havası arasındaki o tam XIX. yüzyıla özgü karışım, üstüne bir tutam İtalyan Rönesans mimarisi. Başyapıt, çeşmeye bakan pahlı köşedir: bir saat ve bir vitrayla taçlanan ve Madrid'in en çok fotoğraflanan köşelerinden birine dönüşen bir rotonda. Gerçek bir kuyumculuk işi olan dövme demir parmaklıklara ve kesme taş blokların işçiliğine de dikkat et.

Bina bir asırdan uzun süre boyunca aşama aşama büyüdü; calle de Alcalá'ya ve Paseo del Prado'ya doğru art arda yapılan ve özgün yapının dilini koruyan eklemelerle. Sonuç, görsel bir sınır işlevi gören koca bir taş adadır: müzelerin Madrid'i burada biter ve calle de Alcalá'nın finans Madrid'i başlar.

Altın, hendek ve başka efsaneler

Ayaklarının altında, birkaç kat derinlikte, İspanya'nın altın rezervlerinin saklandığı zırhlı kasa bulunur. Her Madridlinin bildiği efsaneye göre kasanın çevresinde, biri onu zorlamaya kalkarsa yeraltı suyuyla saniyeler içinde dolabilen bir hendek vardır: içeri giren, tek bir külçeye dokunamadan boğulurdu. Banka bunu ne doğruladı ne de yalanladı; bu da hikâyeyi epeyce güzelleştiriyor.

Belgelenmiş olan ise bu kurumun en acı hikâyesidir. 1936'da, İç Savaş daha yeni başlamışken, Cumhuriyet hükümeti rezervlerin büyük kısmını ülke dışına çıkarmaya karar verdi: silah ve malzeme parasını ödemek için yaklaşık beş yüz ton altın Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıktı. Bu, “Moskova altını” denilen şeydir ve hiç geri dönmedi. Neredeyse doksan yıl sonra konu hâlâ çok hararetli tartışmalara yol açıyor.

Binanın üçüncü hazinesi sanatsaldır ve çok daha az bilinir. Banka, birinci sınıf bir resim koleksiyonuna sahiptir: Goya imzalı birkaç portre —kurumun valileri ve müdürlerinin siparişleri— ile başka büyük ustaların eserleri. Her gün sergilenmezler, ama zaman zaman geçici sergilerde ve kurumun ara sıra düzenlediği rehberli ziyaretlerde gösterilirler.

Kaçırılmayacaklar

Pahlı köşe

Saati ve vitrayıyla Cibeles'e bakan rotonda: binanın en çok fotoğraflanan cephesi.

Dövme demir parmaklıklar

XIX. yüzyıl sonundan kalma, pek az kişinin durup yakından baktığı bir kuyumculuk işi.

Altın kasası

Sokağın altında; bankanın hiç yalanlamadığı, su basabilen hendek efsanesiyle.

Gizli Goyalar

Aragonlu ressamın kurum koleksiyonundaki portreleri; yalnızca ara sıra açılan sergilerde görülebilir.

Madrid ziyaretine nasıl uyar

İspanya Bankası dışarıdan görülen bir duraktır: kaldırımdan seyredilir ve beş dakikada etrafı dolaşılır. Tam karşında 1782 tarihli çeşmesiyle Plaza de Cibeles ve bugün belediye binası olan Palacio de Cibeles var; kulesindeki seyir terası Paseo del Prado'nun en iyi manzarasını sunar. Alcalá'dan yukarı çıkınca, iki dakika ötede, Círculo de Bellas Artes ve çatı terası; aşağı inince de seni Museo Thyssen-Bornemisza'ya ve Museo del Prado'ya götüren müzeler ekseni başlar.

Görmek için en iyi zaman akşamüstünün son saatleridir: batan güneş taşın üzerine düşer ve pahlı köşe ışıl ışıl yanar. Geceleri mimari aydınlatma onu şehrin en teatral binalarından birine çevirir ve işte o zaman bu köşenin etkilemek için tasarlandığı anlaşılır.

Bütün bağlamı istersen —kim neyi yaptı, XX. yüzyılın başındaki Madrid neden bu devlerle doldu ve savaş sırasında burada ne oldu—, Viavoy'un Gran Vía ve Modern Madrid adlı yürüyüş rotası tam bu köşeden başlar ve yol boyunca sana anlatan yerel bir rehberle Alcalá'dan Gran Vía'ya kadar çıkar.

Sık sorulan sorular

Moskova'ya giden o altına ne oldu?

Tarihimizin büyük yaralarından biridir. 1936'da, savaş kapıdayken, Cumhuriyet onu güvenceye almak için Sovyetler Birliği'ne yaklaşık beş yüz ton, ülkenin bütün altınının neredeyse dörtte üçünü gönderdi. Silah ve erzak parasını ödemeye yaradı ve bir daha asla geri dönmedi. Bugün bile ona “Moskova altını” denir ve hâlâ çok hararetli tartışmalara yol açar.

Bankanın Goya tabloları sakladığı doğru mu?

Duyduğun gibi. Bu parmaklıkların ardında banka birinci sınıf bir sanat koleksiyonu saklıyor; başka büyük ustaların eserlerinin yanı sıra bizzat Goya'nın yaptığı birkaç portre de var. Her gün halka açık değiller, ama zaman zaman ziyaretlerde ve sergilerde görülebiliyorlar. Altının yanında, kilit altında müzelik resimler de saklayan bir banka.

Madrid şehrini keşfet ve kendi temponda dinle

Yerel rehberlerle, kendi temponda ve çevrimdışı gez.

Viavoy uygulaması

Madrid şehrinde başka yerler

Calle de Argumosa

Almudena Katedrali

Cine Doré

Círculo de Bellas Artes

Descalzas Reales Manastırı

Cuartel de Monteleón