Η Λα Σέου είναι το πρώτο που βλέπουν τα πλοία μπαίνοντας στον κόλπο, και είναι χτισμένη έτσι επίτηδες. Μέσα έχει ένα από τα ψηλότερα και πιο ελεύθερα γοτθικά κλίτη της Ευρώπης, που στηρίζεται σε δεκατέσσερις λεπτότατους οκταγωνικούς πεσσούς, και μια παρέμβαση του Αντόνι Γκαουντί που άλλαξε για πάντα τον τρόπο που κοιτάζεις αυτόν τον χώρο.
Ένα τάμα σε μια καταιγίδα
Η παράδοση λέει ότι ο Ιάκωβος Α΄, παγιδευμένος σε μια θαλασσοταραχή στον δρόμο για την κατάκτηση το 1229, ορκίστηκε πως αν τον έσωζε η Παναγία θα της έχτιζε ναό. Επέζησε, κατέλαβε την πόλη και κράτησε τον λόγο του χτίζοντας ακριβώς πάνω στο μεγάλο τέμενος της Μαδίνα Μαγιούρκα: εκεί όπου πριν προσεύχονταν στραμμένοι προς τη Μέκκα, υψώθηκε ένας ναός στραμμένος προς τη Μεσόγειο.
Χρειάστηκαν πάνω από τρεις αιώνες για να τελειώσει, από το γοτθικό ως την Αναγέννηση, με μάστορες όπως ο Ζάουμε Φάμπρε και ο Γκιγιέμ Σαγκρέρα —ο ίδιος που αργότερα θα έχτιζε τη Λόνχα—. Αυτή η διάρκεια εξηγεί το ανακάτεμα αρχιτεκτονικών γλωσσών που διακρίνεις αν τον γυρίσεις απέξω.
Η πέτρα είναι μαρές, ο χρυσαφένιος ψαμμίτης από τα λατομεία του νότου του νησιού: μαλακός όταν κόβεται και σκληρός με τα χρόνια, αλλά τόσο πορώδης που η αρμύρα τον τρώει σιγά σιγά. Γι' αυτό οι λιθοξόοι συνεχίζουν ακόμη και σήμερα να αντικαθιστούν τους λίθους έναν έναν: είναι ένα κτίριο που δεν παύει ποτέ να είναι υπό κατασκευή.
Το φωτεινό κενό, και το χέρι του Γκαουντί
Αυτό που εντυπωσιάζει μπαίνοντας δεν είναι η διακόσμηση αλλά η απουσία της: δεν υπάρχουν βαριοί τοίχοι που σε συνθλίβουν, υπάρχουν δεκατέσσερις πολύ λεπτοί οκταγωνικοί πεσσοί που ανοίγουν ψηλά σαν πέτρινοι φοίνικες και αφήνουν το κλίτος εντελώς ελεύθερο. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα γοτθικά ύψη και πλάτη της Ευρώπης.
Αυτή η αίσθηση δεν είναι μόνο μεσαιωνική. Στις αρχές του 20ού αιώνα ο επίσκοπος Καμπίνς κάλεσε τον Αντόνι Γκαουντί για να ξαναδώσει φως στο εσωτερικό. Ο Γκαουντί αφαίρεσε τον χορό που κατελάμβανε το κέντρο του κλίτους και τον μετέφερε στο πλάι, άνοιξε παράθυρα που ήταν τυφλωμένα και κρέμασε πάνω από την Αγία Τράπεζα ένα τεράστιο σφυρήλατο κιβώριο γεμάτο λυχνάρια, εκείνο το αιωρούμενο στέμμα που τρέμει ακόμη εκεί ψηλά.
Άφησε το έργο στη μέση, ύστερα από διαφωνίες με το καπιτούλιο του καθεδρικού, και μεγάλο μέρος από όσα σχεδίασε δεν εκτελέστηκε ποτέ. Ακόμη κι έτσι, η αντίληψη του χώρου που έχει σήμερα κάθε επισκέπτης είναι σε μεγάλο βαθμό αυτή που αποφάσισε εκείνος.
Ο μεγάλος ρόδακας, που στην Πάλμα τον λένε το μάτι του γοτθικού, είναι από τους μεγαλύτερους του κόσμου: πάνω από δεκατρία μέτρα διάμετρο και γύρω στα χίλια διακόσια κομμάτια γυαλιού. Το φως του, προβαλλόμενο πάνω στον τοίχο, είναι αυτό που θυμούνται οι περισσότεροι από την επίσκεψη.
Μη χάσεις
Πάνω στο μεγάλο τέμενος
Χτίστηκε πάνω στο ισλαμικό τέμενος της Μαδίνα Μαγιούρκα, εκπληρώνοντας ένα τάμα που έγινε σε μια καταιγίδα.
Δεκατέσσερις πεσσοί σαν φοίνικες
Οκταγωνικοί και λεπτότατοι, αφήνουν το κλίτος ελεύθερο. Είναι από τα πιο ψηλά και φαρδιά γοτθικά της Ευρώπης.
Ο Γκαουντί μετακίνησε τον χορό
Τον έβγαλε από το κέντρο του κλίτους, άνοιξε τυφλωμένα παράθυρα και κρέμασε το σφυρήλατο κιβώριο πάνω από την Αγία Τράπεζα.
Το μάτι του γοτθικού
Ρόδακας άνω των δεκατριών μέτρων με περίπου 1.200 κομμάτια γυαλιού, από τους μεγαλύτερους του κόσμου.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στην Πάλμα
Το εισιτήριο δίνει πρόσβαση στον ναό, στο περιστύλιο και στο σημείο θέας, τη νότια ταράτσα πάνω από τη θάλασσα. Δίπλα βρίσκεται το Παλάτι της Αλμουδάινα, και ο συνδυασμός των δύο επισκέψεων πιάνει ένα ολόκληρο πρωινό.
Από κάτω βρίσκεται το Παρκ δε λα Μαρ, η τεχνητή λίμνη που φτιάχτηκε στη δεκαετία του ογδόντα ακριβώς για να δώσει πίσω στον καθεδρικό την αντανάκλασή του. Το να δεις το κτίριο από εκεί, νωρίς το πρωί ή το σούρουπο, είναι εξίσου μέρος της επίσκεψης όσο το να μπεις.
Πήγαινε νωρίς. Η ουρά την υψηλή περίοδο είναι σημαντική και το εσωτερικό κερδίζει πολύ με το πρωινό φως, όταν ο ήλιος μπαίνει από την πλευρά της θάλασσας. Υπολόγισε μιάμιση ώρα με το περιστύλιο.
Συχνές ερωτήσεις
Ήξερες ότι δύο μέρες τον χρόνο το φως ζωγραφίζει ένα οκτώ εδώ μέσα;
Ο μεγάλος ρόδακας, που τον λένε «το μάτι του γοτθικού», είναι από τους μεγαλύτερους του κόσμου: πάνω από δεκατρία μέτρα και γύρω στα χίλια διακόσια κομμάτια γυαλιού. Στις 2 Φεβρουαρίου και στις 11 Νοεμβρίου, την αυγή, το φως του προβάλλεται ακριβώς κάτω από τον απέναντι ρόδακα και οι δύο κύκλοι σχηματίζουν ένα τέλειο οκτώ στον τοίχο. Ο κόσμος ξυπνά νωρίς και κάνει ουρά για να το δει.
Τι είναι αυτό το παρεκκλήσι από ραγισμένο πηλό;
Μια σύγκρουση αιώνων. Από το 2001 ως το 2007 ο Μαγιορκίνος καλλιτέχνης Μικέλ Μπαρσελό έντυσε τους τοίχους ενός πλαϊνού παρεκκλησιού με ένα δέρμα από ραγισμένο κεραμικό που αναπαριστά το θαύμα των άρτων και των ιχθύων: φρούτα που σκάνε, κύματα, πλάσματα της θάλασσας που βγαίνουν από τον ψημένο πηλό. Είναι σύγχρονο, είναι σπλαχνικό, και κάποιους τους σκανδάλισε.
Πόσος πηλός είναι κολλημένος σε αυτόν τον τοίχο;
Γίνεται λόγος για περίπου τριακόσιους τόνους κεραμικού που καλύπτουν περίπου τριακόσια τετραγωνικά μέτρα τοίχου. Ο Μπαρσελό δούλεψε έξι χρόνια σε αυτό και επιπλέον σχεδίασε τα βιτρό του παρεκκλησιού, που βάφουν τον πηλό με διαφορετικά χρώματα όσο προχωρά η μέρα.
