Ένα από τα μεγάλα έργα του ισπανικού μπαρόκ, και ένα από τα πιο σπάνια: η πέτρα κινείται, φουσκώνει και βυθίζεται, γεμάτη κίονες, κόγχες και αγίους, σαν ένα γιγάντιο ρετάμπλο βγαλμένο από την εκκλησία και στημένο στο ύπαιθρο. Και από πίσω δεν υπάρχει ένας μπαρόκ ναός, αλλά ένας γοτθικός καθεδρικός δύο αιώνες παλαιότερος.
Ένα ρετάμπλο στο ύπαιθρο
Χτίστηκε ανάμεσα στο 1737 και στο 1754 με παραγγελία του καρδινάλιου Μπελιούγκα, και τη σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Χάιμε Μπορτ. Η ιδέα είναι ρητή: να μεταφερθεί η γλώσσα του ρετάμπλο —του πιο θεαματικού επίπλου στο εσωτερικό ενός μπαρόκ ναού— στην πρόσοψη, για να τη βλέπει όλη η πόλη.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πέτρινο μέτωπο με πραγματικό βάθος, με επίπεδα που προχωρούν και υποχωρούν και μια διακοσμητική πυκνότητα που σε λίγα μέρη της Ισπανίας τη συναντάς. Δεν υπάρχει επίπεδη επιφάνεια για να ξεκουράσεις το βλέμμα.
Η λεπτομέρεια που αλλάζει τα πάντα είναι η καμπυλότητα: η κύρια πρόσοψη, το ιμαφρόντε, είναι κοίλη, καμπυλώνει προς τα μέσα σαν μια μεγάλη κόγχη ή σαν ανοιχτή αγκαλιά, κάτι σπανιότατο σε πρόσοψη. Γι' αυτό, όταν στέκεσαι απέναντι, νιώθεις ότι η πέτρα σε τυλίγει και σε σπρώχνει προς τον ναό.
Και ψηλά, τόσο ψηλά που σχεδόν κανείς δεν τους κοιτάζει, βρίσκονται οι άγιοι του τόπου: η Παναγία στην κορυφή του συνόλου, και στις πλαϊνές κόγχες ο Φουλγέντιος και η Φλωρεντίνα, αδέλφια και προστάτες της Μούρθιας, μαζί με τον Λέανδρο και τον Ισίδωρο.
Μέσα, ένας άλλος καθεδρικός
Το να περάσεις την πόρτα σημαίνει να αλλάξεις αιώνα. Πίσω από αυτό το σκηνικό του 18ου αιώνα υπάρχει ένα γοτθικό κλίτος του 14ου και 15ου αιώνα, με τους σταυροθόλους του και μια δομική λιτότητα που δεν έχει καμία σχέση με όσα βλέπεις απέξω.
Κάτω από την κύρια Αγία Τράπεζα φυλάγεται η καρδιά του Αλφόνσου Ι΄ του Σοφού, που ζήτησε ρητά να ταφεί εν μέρει εδώ από την αγάπη που έτρεφε για την πόλη που είχε ενσωματώσει στην Καστίλη. Είναι μία από τις πιο ιδιαίτερες βασιλικές ταφές της Ισπανίας.
Το καλλιτεχνικό κόσμημα είναι το Παρεκκλήσι των Βέλεθ, με έναν αστεροειδή θόλο εξαιρετικής πολυπλοκότητας, από τον πιο φιλόδοξο φλογόμορφο γοτθικό που έγινε στη Χερσόνησο. Αξίζει να του αφιερώσεις λίγη ώρα χωριστά.
Συμπληρώνεται με τον χορό, το Μουσείο του Καθεδρικού και την ανάβαση στον πύργο, που είναι κεφάλαιο από μόνος του: σχεδόν τρεις αιώνες δουλειάς και η καλύτερη πανοραμική θέα της πόλης και των περιβολιών.
Μη χάσεις
Ένα ρετάμπλο στον δρόμο
Χτίστηκε ανάμεσα στο 1737 και στο 1754 με παραγγελία του καρδινάλιου Μπελιούγκα, σε σχέδια του Χάιμε Μπορτ.
Η πρόσοψη είναι κοίλη
Καμπυλώνει προς τα μέσα σαν ανοιχτή αγκαλιά, κάτι σπανιότατο. Γι' αυτό μοιάζει να σε τυλίγει.
Από πίσω υπάρχει γοτθικός καθεδρικός
Δύο αιώνες παλαιότερος: κλίτος με σταυροθόλους του 14ου και 15ου αιώνα, χωρίς τίποτα μπαρόκ.
Εδώ είναι η καρδιά του Αλφόνσου Ι΄
Κάτω από την κύρια Αγία Τράπεζα, με ρητή επιθυμία του βασιλιά που ενσωμάτωσε τη Μούρθια στην Καστίλη.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Μούρθια
Δεσπόζει στην πλατεία του Καρδινάλιου Μπελιούγκα, τη μνημειακή καρδιά της πόλης, με το Επισκοπικό Μέγαρο και την Επέκταση του Δημαρχείου του Ραφαέλ Μονέο να κλείνουν τις άλλες πλευρές.
Για να τον δεις απέξω χρειάζεσαι δεκαπέντε λεπτά, η επίσκεψη στο εσωτερικό με το μουσείο γύρω στη μία ώρα, και ο πύργος λίγη ώρα ακόμη. Έλεγξε τα ωράρια, γιατί προσαρμόζονται στις ακολουθίες.
Από εδώ ξεκινά όλο το ιστορικό κέντρο: η Τραπερία προς τα βόρεια, η Γκλοριέτα και η Παλιά Γέφυρα προς το ποτάμι, και ο Σαν Χουάν ντε Δίος σε ένα βήμα, πάνω στο αραβικό αλκάθαρ.
Συχνές ερωτήσεις
Κι εκείνες οι μορφές που στεφανώνουν την πρόσοψη;
Σήκωσε καλά το βλέμμα ως το πιο ψηλό σημείο: εκεί πάνω προεδρεύει η Παναγία, στην οποία είναι αφιερωμένος ο καθεδρικός. Και στις πλαϊνές κόγχες θα δεις τους τέσσερις αγίους του σπιτιού: τον Φουλγέντιο και τη Φλωρεντίνα, αδέλφια και προστάτες της Μούρθιας, μαζί με τον Λέανδρο και τον Ισίδωρο. Είναι τόσο ψηλά που σχεδόν κανείς δεν τους κοιτάζει, αλλά εδώ και αιώνες ξαγρυπνούν για την πόλη.
Γιατί μοιάζει σαν η πρόσοψη να σε αγκαλιάζει;
Δεν είναι ιδέα σου. Η πρόσοψη είναι κοίλη, καμπυλώνει προς τα μέσα σαν μια μεγάλη κόγχη ή σαν ανοιχτά χέρια, κάτι σπανιότατο σε μια πρόσοψη. Γι' αυτό, όταν στέκεσαι απέναντι, νιώθεις ότι η πέτρα σε τυλίγει και σε σπρώχνει προς τον ναό.
