Στην οδό Ντοκτόρ Βερνό, ανάμεσα σε αρχοντικά, υπάρχει ένα μουσείο με σιωπή παλιάς βιβλιοθήκης που φυλάει τη μεγαλύτερη συλλογή στον κόσμο με κατάλοιπα των αρχαίων κατοίκων της Γκραν Κανάρια. Εκατοντάδες κρανία τακτοποιημένα σε προθήκες, μούμιες, είδωλα και πιντάδερες. Είναι η πιο εντυπωσιακή επίσκεψη της Βεγκέτα.
Ένας γιατρός του 19ου αιώνα και η διαμάχη για τον Δαρβίνο
Το ίδρυσε το 1879 ο Γκρεγκόριο Τσιλ ι Ναράνχο, γιατρός του νησιού, μέσα στον επιστημονικό αναβρασμό του 19ου αιώνα, όταν η μισή Ευρώπη συζητούσε για τον Δαρβίνο και την καταγωγή του ανθρώπου. Ο Τσιλ θέλησε να μελετήσει τους αρχαίους Κανάριους με την αυστηρότητα του επιστήμονα και συγκέντρωσε μια συλλογή που σήμερα είναι μοναδική στον κόσμο.
Αυτό του κόστισε ακριβά. Το μεγάλο του έργο για το παρελθόν αυτών των νησιών και τους αρχαίους κατοίκους τους κατέληξε στον Κατάλογο Απαγορευμένων Βιβλίων της Εκκλησίας, καταδικασμένο από τη Ρώμη. Ένας άνθρωπος στιγματισμένος επειδή τόλμησε να μελετήσει την καταγωγή της δικής του γης με επιστημονική μέθοδο.
Το μουσείο διατηρεί εκείνο το πνεύμα του 19ου αιώνα: ξύλινες προθήκες, συστηματική τάξη, η αίσθηση ότι βρίσκεσαι σε ένα γραφείο φυσικής ιστορίας παρά σε ένα σύγχρονο μουσείο. Και αυτή η ατμόσφαιρα είναι μέρος αυτού που το κάνει αξέχαστο.
Πιντάδερες, είδωλα και κρανία
Οι πιντάδερες είναι πήλινες σφραγίδες με γεωμετρικά σχέδια, η χρήση των οποίων συζητιέται ακόμα: σημάδι ιδιοκτησίας, διακόσμηση του σώματος, οικογενειακό σύμβολο. Κανείς δεν το ξέρει με βεβαιότητα, και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα είναι που τις κάνει συναρπαστικές.
Το Είδωλο της Τάρα, μια καθιστή μορφή από ψημένο πηλό με πολύ τονισμένες τις καμπύλες του σώματος, έχει γίνει σύμβολο του νησιού. Οι μελετητές πιστεύουν ότι ενσάρκωνε τη γονιμότητα, αλλά δεν είναι γνωστό ούτε το αληθινό του όνομα ούτε η πίστη στην οποία αντιστοιχούσε. Λέγεται έτσι από την περιοχή Τάρα, κοντά στο Τέλδε, όπου βρέθηκε.
Και ύστερα υπάρχει η ανθρωπολογική συλλογή, αυτό που σχεδόν κανείς δεν περιμένει: εκατοντάδες κρανία και μούμιες των αρχαίων Καναρίων, τακτοποιημένα σε προθήκες. Εντυπωσιάζει και συγκινεί σε ίσα μέρη.
Δεν είναι νοσηρή περιέργεια. Είναι ο μόνος τρόπος που υπάρχει για να κοιτάξεις στο πρόσωπο τους ανθρώπους που ζούσαν σε αυτά τα νησιά πριν φτάσει οποιοσδήποτε απέξω, και να καταλάβεις από πού προέρχεται αυτή η γη. Φεύγεις από εδώ με μια εντελώς διαφορετική ιδέα για το αρχιπέλαγος.
Μη χάσεις
Ιδρύθηκε το 1879
Από τον γιατρό Γκρεγκόριο Τσιλ ι Ναράνχο, μέσα στην ευρωπαϊκή διαμάχη για τον Δαρβίνο και την καταγωγή του ανθρώπου.
Το έργο του απαγορεύτηκε
Το βιβλίο του Τσιλ για τους αρχαίους Κανάριους μπήκε στον Κατάλογο Απαγορευμένων Βιβλίων της Εκκλησίας.
Η μεγαλύτερη συλλογή στον κόσμο
Εκατοντάδες κρανία και μούμιες των αρχαίων κατοίκων της Γκραν Κανάρια.
Το Είδωλο της Τάρα
Καθιστή πήλινη μορφή, σύμβολο του νησιού. Πιστεύεται ότι ενσάρκωνε τη γονιμότητα, αλλά δεν είναι βέβαιο.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Λας Πάλμας
Βρίσκεται στη Βεγκέτα, τρία λεπτά από την Πλατεία Σάντα Άνα και ένα βήμα από το Σπίτι του Κολόμβου και από το CAAM.
Η επίσκεψη κρατάει μία καλή ώρα. Το εισιτήριο είναι φτηνό και το μουσείο είναι μικρό αλλά πυκνό: καλύτερα να πας με την ησυχία σου και να διαβάσεις τις πινακίδες, γιατί η ιστορία στο βάθος είναι αυτή που δίνει νόημα στα εκθέματα.
Αν μπορείς να μπεις μόνο σε ένα μουσείο στη Βεγκέτα, ας είναι αυτό. Το Σπίτι του Κολόμβου έχει περισσότερη αρχιτεκτονική γοητεία και το CAAM περισσότερη σύγχρονη φιλοδοξία, αλλά το Μουσείο των Καναρίων είναι αυτό που αλλάζει τον τρόπο που κοιτάς το νησί.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι αλήθεια ότι ο ιδρυτής του είχε προβλήματα με την Εκκλησία;
Και βέβαια είχε. Το μεγάλο του έργο για το παρελθόν αυτών των νησιών και τους αρχαίους κατοίκους τους κατέληξε ούτε λίγο ούτε πολύ στον Κατάλογο Απαγορευμένων Βιβλίων της Εκκλησίας, καταδικασμένο από τη Ρώμη. Φαντάσου τι σήμαινε αυτό τότε: ένας άνθρωπος από εδώ στιγματισμένος επειδή τόλμησε να μελετήσει την καταγωγή μας με επιστημονική αυστηρότητα. Κι όμως δεν παραδόθηκε: αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του και μεγάλο μέρος της περιουσίας του για να στήσει αυτό το μουσείο. Γι' αυτό, κάθε φορά που μπαίνω, τον ευχαριστώ σιωπηλά.
Από πού βγαίνει το όνομα του Ειδώλου της Τάρα;
Από το μέρος όπου βρέθηκε: την περιοχή της Τάρα, κοντά στο Τέλντε, στα ανατολικά του νησιού. Είναι ένα ειδωλάκι από ψημένο πηλό με τις μορφές του σώματος πολύ τονισμένες, και οι μελετητές πιστεύουν ότι ενσάρκωνε τη γονιμότητα, τη γη που δίνει ζωή και τροφή. Δεν ξέρουμε το πραγματικό του όνομα ούτε σε ποια πίστη αντιστοιχούσε, αλλά τη σιλουέτα του θα τη δεις σήμερα σε όλη τη Γκραν Κανάρια: σε μπλουζάκια, σε λογότυπα, ακόμα και τατουάζ στο δέρμα των ανθρώπων. Λίγα κομμάτια λένε τόσα πολλά για το ποιοι ήμασταν.
