In de calle Doctor Verneau, tussen herenhuizen, staat een museum met de stilte van een oude bibliotheek, dat de grootste collectie ter wereld bewaart van resten van de oude bewoners van Gran Canaria. Honderden schedels, geordend in vitrines, mummies, idolen en pintaderas. Het is het indrukwekkendste bezoek in Vegueta.
Een arts uit de 19e eeuw en het debat over Darwin
Het werd in 1879 opgericht door Gregorio Chil y Naranjo, een arts van het eiland, midden in de wetenschappelijke gisting van de 19e eeuw, toen half Europa discussieerde over Darwin en de oorsprong van de mens. Chil wilde de oude Canariërs bestuderen met de nauwgezetheid van een wetenschapper en bracht een collectie bijeen die vandaag uniek is in de wereld.
Dat kwam hem duur te staan. Zijn grote werk over het verleden van deze eilanden en hun oude bewoners belandde op de Index van verboden boeken van de Kerk, veroordeeld door Rome. Een man die met de vinger werd nagewezen omdat hij het waagde de oorsprong van zijn eigen land met wetenschappelijke methode te bestuderen.
Het museum heeft die negentiende-eeuwse geest bewaard: houten vitrines, systematische ordening, het gevoel eerder in een natuurhistorisch kabinet te staan dan in een modern museum. En die sfeer is een deel van wat het onvergetelijk maakt.
Pintaderas, idolen en schedels
De pintaderas zijn stempels van klei met geometrische motieven, en over hun gebruik wordt nog altijd gediscussieerd: eigendomsmerk, lichaamsversiering, familiesymbool. Niemand weet het zeker, en juist die onzekerheid maakt ze zo boeiend.
Het Idool van Tara, een zittende figuur van gebakken klei met sterk geaccentueerde lichaamsvormen, is uitgegroeid tot symbool van het eiland. Onderzoekers denken dat het de vruchtbaarheid belichaamde, maar we kennen noch zijn echte naam noch het geloof waarbij het hoorde. Het is genoemd naar het gebied Tara, bij Telde, waar het werd gevonden.
En dan is er de antropologische collectie, waar bijna niemand op rekent: honderden schedels en mummies van de oude Canariërs, geordend in vitrines. Ze maakt evenveel indruk als ze ontroert.
Het is geen sensatiezucht. Het is de enige manier die er bestaat om de mensen die op deze eilanden woonden voordat er iemand van buiten kwam, in het gezicht te kijken en te begrijpen waar dit land vandaan komt. Je gaat hier naar buiten met een heel ander beeld van de archipel.
Niet te missen
Opgericht in 1879
Door de arts Gregorio Chil y Naranjo, midden in het Europese debat over Darwin en de oorsprong van de mens.
Zijn werk werd verboden
Het boek van Chil over de oude Canariërs kwam op de Index van verboden boeken van de Kerk.
De grootste collectie ter wereld
Honderden schedels en mummies van de oude bewoners van Gran Canaria.
Het Idool van Tara
Zittende figuur van klei, symbool van het eiland. Men denkt dat het de vruchtbaarheid belichaamde, maar zeker weet niemand het.
Hoe het past in je bezoek aan Las Palmas
Het ligt in Vegueta, op drie minuten van de Plaza de Santa Ana en op een steenworp van de Casa de Colón en het CAAM.
Het bezoek duurt ruim een uur. De toegang is goedkoop en het museum is klein, maar vol: neem er de tijd voor en lees de panelen, want het achterliggende verhaal geeft de stukken hun betekenis.
Als je in Vegueta maar één museum binnen kunt gaan, laat het dan dit zijn. De Casa de Colón heeft meer architectonische charme en het CAAM meer hedendaagse ambitie, maar El Museo Canario is het museum dat verandert hoe je naar het eiland kijkt.
Veelgestelde vragen
Is het waar dat de oprichter problemen kreeg met de Kerk?
En of hij die had. Zijn grote werk over het verleden van deze eilanden en hun oude bewoners belandde niet minder dan op de Index van verboden boeken van de Kerk, veroordeeld door Rome. Stel je voor wat dat toen betekende: een man van hier die werd aangewezen omdat hij durfde onze oorsprong met wetenschappelijke nauwgezetheid te bestuderen. En toch gaf hij het niet op: hij wijdde zijn hele leven en een groot deel van zijn fortuin aan het oprichten van dit museum. Daarom bedank ik hem elke keer dat ik binnenkom in stilte.
Waar komt de naam van het Idool van Tara vandaan?
Van waar het werd gevonden: het gebied Tara, bij Telde, in het oosten van het eiland. Het is een figuurtje van gebakken klei met sterk geaccentueerde lichaamsvormen, en onderzoekers denken dat het de vruchtbaarheid belichaamde, de aarde die leven en voedsel geeft. We kennen zijn echte naam niet, noch bij welk geloof het hoorde, maar zijn silhouet zie je nu overal op Gran Canaria: op T-shirts, in logo's, zelfs getatoeëerd op de huid van mensen. Weinig stukken vertellen zoveel over wie we waren.
