Girona · Τι να δεις

Εβραϊκή Συνοικία της Χιρόνα

Call judío de Girona

Είναι μία από τις καλύτερα διατηρημένες εβραϊκές συνοικίες της Ευρώπης, και διατηρήθηκε κατά τύχη: όταν η εκδίωξη του 1492 άδειασε το Καλ, τα σπίτια κατοικήθηκαν από άλλους, τα περάσματα κλείστηκαν και η συνοικία κοιμήθηκε για αιώνες κάτω από τον σοβά. Όταν την ανέκτησαν τον 20ό αιώνα, ανακάλυψαν ότι εκείνη η εγκατάλειψη την είχε διατηρήσει σαν κάψουλα του χρόνου.

Εξακόσια χρόνια κοινότητας πάνω σε έναν ρωμαϊκό δρόμο

Ο άξονας της συνοικίας είναι η οδός Φόρσα, που δεν είναι ένας οποιοσδήποτε μεσαιωνικός δρόμος: είναι η χάραξη του παλιού ρωμαϊκού δρόμου που διέσχιζε την πόλη από βορρά προς νότο. Και από τις δύο πλευρές ανοίγεται ένας λαβύρινθος από σοκάκια, καμάρες και σκάλες, και αυτή η πυκνότητα είναι που κάνει το Καλ ένα μέρος διαφορετικό από κάθε άλλη παλιά συνοικία.

Η εβραϊκή κοινότητα έζησε εδώ για περισσότερα από εξακόσια χρόνια, από τον 9ο αιώνα ως την εκδίωξη. Δεν ήταν περιθωριακή κοινότητα: η Ζιρόνα ήταν τον 13ο αιώνα ένα από τα μεγάλα κέντρα της Καμπάλα, του εβραϊκού μυστικισμού, με δική της σχολή φημισμένη σε όλη τη Μεσόγειο.

Η σημαντικότερη μορφή της γεννήθηκε σε αυτούς τους δρόμους γύρω στο 1194: ο Μοσέ μπεν Ναχμάν, που οι χριστιανοί τον έλεγαν Μπονάστρουκ σα Πόρτα, σοφός, γιατρός και καμπαλιστής, σεβαστός ακόμη και από τους βασιλιάδες. Το 1263 ο Ιάκωβος Α΄ τον κάλεσε στη Βαρκελώνη για μια δημόσια αντιπαράθεση στην οποία έπρεπε να υπερασπιστεί τον ιουδαϊσμό απέναντι στους χριστιανούς θεολόγους.

Η αντιπαράθεση, η επίθεση και η σιωπή

Εκείνη η αντιπαράθεση της Βαρκελώνης λέει τα πάντα για την αδύνατη θέση των μεσαιωνικών εβραϊκών κοινοτήτων. Ο Μπονάστρουκ σα Πόρτα υπερασπίστηκε τις θέσεις του με τόση λάμψη που, αντί για ανταμοιβή, κατέληξε να πρέπει να φύγει στην εξορία, στους Αγίους Τόπους, όπου και πέθανε. Το να κερδίσει τη συζήτηση ήταν ακριβώς αυτό που δεν μπορούσε να επιτρέψει στον εαυτό του.

Η παρακμή επιταχύνθηκε μετά. Ύστερα από τις αντιεβραϊκές επιθέσεις του 1391 —που σάρωσαν τη μισή χερσόνησο— η κοινότητα της Ζιρόνα έμεινε όλο και πιο κλεισμένη, με τους δρόμους της τειχισμένους και τη ζωή στριμωγμένη και επιτηρούμενη. Πολλά από τα περάσματα και τις καμάρες που περπατάς σήμερα είναι συνέπεια αυτού του σταδιακού εγκλεισμού.

Το διάταγμα εκδίωξης του 1492 τελείωσε τα πάντα. Τα σπίτια κατοικήθηκαν από άλλους, οι είσοδοι κλείστηκαν και η συνοικία απορροφήθηκε από τον ιστό της χριστιανικής πόλης για σχεδόν πεντακόσια χρόνια, σκεπασμένη κάτω από σοβάδες και χωρίσματα.

Αυτή η λήθη ήταν η σωτηρία της. Όταν τον 20ό αιώνα άρχισε η ανάκτησή της, εμφανίστηκαν ανέπαφοι οι τοίχοι, οι καμάρες και η δομή της συνοικίας, χωρίς τις ανακαινίσεις που θα είχαν έρθει αν είχε παραμείνει ενεργή περιοχή της πόλης. Είναι ο ίδιος μηχανισμός που διατηρεί έναν αρχαιολογικό χώρο.

Μη χάσεις

Η οδός Φόρσα είναι ρωμαϊκή

Ο άξονας της συνοικίας είναι η χάραξη του ρωμαϊκού δρόμου που διέσχιζε την πόλη από βορρά προς νότο.

Ένα κέντρο της Καμπάλα

Η Ζιρόνα είχε τον 13ο αιώνα μια σχολή εβραϊκού μυστικισμού φημισμένη σε όλη τη Μεσόγειο.

Μπονάστρουκ σα Πόρτα

Γεννήθηκε εδώ γύρω στο 1194. Υπερασπίστηκε τον ιουδαϊσμό μπροστά στον Ιάκωβο Α΄ και κατέληξε εξόριστος στους Αγίους Τόπους.

Το έσωσε η λήθη

Μετά το 1492 η συνοικία τειχίστηκε και απορροφήθηκε. Χωρίς ανακαινίσεις επί πέντε αιώνες, έφτασε ανέπαφη.

Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Ζιρόνα

Το Καλ καταλαμβάνει την καρδιά της παλιάς πόλης, ανάμεσα στην οδό Φόρσα και στον καθεδρικό, οπότε θα το διασχίσεις αναπόφευκτα. Αυτό που δεν είναι αναπόφευκτο είναι να χαθείς στα πλαϊνά του σοκάκια, και αυτό ακριβώς πρέπει να κάνεις: είναι στενά, κλιμακωτά και σχεδόν όλα αδιέξοδα.

Το Μουσείο Ιστορίας των Εβραίων, στην οδό Φόρσα, εξηγεί τη ζωή της κοινότητας και φυλάει μια συλλογή επιτύμβιων πλακών από το εβραϊκό νεκροταφείο του Μουντζουΐκ της Ζιρόνα. Είναι η επίσκεψη που βάζει σε τάξη όσα βλέπεις έξω και αξίζει το εισιτήριο.

Η συνοικία λειτουργεί οποιαδήποτε ώρα, αλλά στο τέλος του απογεύματος και τη νύχτα, με αναμμένα τα φανάρια και χωρίς γκρουπ, το αποτέλεσμα είναι εντελώς διαφορετικό. Και όλα είναι σε ανηφόρα και πάνω σε λιθόστρωτο, οπότε τα παπούτσια μετράνε.

Συχνές ερωτήσεις

Από πού βγαίνει η λέξη «Καλ»;

Συνήθως εξηγείται ότι προέρχεται από το εβραϊκό «καχάλ», που σημαίνει κοινότητα ή συνέλευση: η συνοικία ήταν, κυριολεκτικά, η κοινότητα. Άλλοι τη συνδέουν με το λατινικό «κάλις», στενό σοκάκι. Δες το όπως θέλεις, και τα δύο περιγράφουν καλά αυτόν τον λαβύρινθο.

Ανακάλυψε την πόλη Girona και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό

Γύρισέ την με ντόπιους ξεναγούς, με τον δικό σου ρυθμό και χωρίς σύνδεση.

Εφαρμογή Viavoy

Άλλα μέρη στην πόλη Girona

Τείχος της Χιρόνα

Αραβικά Λουτρά της Χιρόνα

Βασιλική του Σαντ Φελίου