Μέσα στα Κρεμαστά Σπίτια, κυριολεκτικά κρεμασμένο πάνω από τη χαράδρα, ζει ένα από τα πιο επιδραστικά μουσεία της Ισπανίας. Το έστησε το 1966 ένας ζωγράφος, ο Φερνάντο Θόμπελ, για να συγκεντρώσει το έργο των φίλων του —της γενιάς που άλλαζε τα πάντα στην ισπανική ζωγραφική— και το έκανε με μια ιδέα έκθεσης τόσο καινούργια που άλλαξε τον τρόπο που στήνονται τα μουσεία σε αυτή τη χώρα.
Ένας ζωγράφος ψάχνει πού να κρεμάσει τους φίλους του
Ο Φερνάντο Θόμπελ είχε γεννηθεί στις Φιλιππίνες, σε μια εύπορη ισπανική οικογένεια, και εδώ και χρόνια αγόραζε έργα των Ισπανών αφηρημένων ζωγράφων της γενιάς του, που τις δεκαετίες του πενήντα και του εξήντα δούλευαν με πολύ λίγη επίσημη αναγνώριση και ακόμη λιγότερη αγορά.
Χρειαζόταν ένα μέρος για να συγκεντρώσει αυτή τη συλλογή και να την κάνει δημόσια. Είδε αυτά τα μισοάδεια σπίτια, σκυμμένα πάνω από το κενό στο φαράγγι του Ουέκαρ, και αποφάσισε ότι δεν υπήρχε καλύτερο μέρος στον κόσμο. Το μουσείο άνοιξε το 1966.
Στους τοίχους υπάρχουν Τσιγίδα, Τάπιες, Μιγιάρες, Σάουρα, Τορνέρ, Ρουέδα, Σεμπέρε, Οτέιθα, Γκερέρο και ο ίδιος ο Θόμπελ: τα ονόματα μιας ολόκληρης γενιάς που σήμερα βρίσκεται σε όλα τα σημαντικά μουσεία και που τότε ήταν, πάνω απ' όλα, μια παρέα φίλων με δυσκολίες.
Η έκθεση που άλλαξε τα ισπανικά μουσεία
Αυτό που είχε πραγματικά επιρροή δεν ήταν η συλλογή αλλά ο τρόπος που στήθηκε. Οι ίδιοι οι καλλιτέχνες —κυρίως ο Γουστάβο Τορνέρ και ο Χεράρδο Ρουέδα, μαζί με τον Θόμπελ— σχεδίασαν τις αίθουσες παίζοντας με το φυσικό φως, το παλιό ξύλο των δοκαριών και τους λευκούς τοίχους, ώστε το κτίριο και η ζωγραφική να συνομιλούν.
Απέναντι στο μουσείο-αποθήκη της εποχής, με έργα στη σειρά και ταμπελάκια, εδώ κάθε αίθουσα σχεδιάστηκε ως χώρος με τον δικό του ρυθμό: λίγοι πίνακες, πολύς αέρας, παράθυρα που αφήνουν να μπει το τοπίο της χαράδρας και πατώματα και ταβάνια που αποτελούν μέρος της έκθεσης.
Αυτό ήταν τόσο καινούργιο στην Ισπανία του 1966 που έγινε αμέσως σημείο αναφοράς, και μεγάλο μέρος της ισπανικής μουσειογραφίας των επόμενων δεκαετιών εξηγείται αν κοιτάξεις εδώ. Είναι σπάνιο ένα μικρό επαρχιακό μουσείο να θέτει το πρότυπο για μια ολόκληρη χώρα, και αυτό το έκανε.
Το 1980 ο Θόμπελ δώρισε το μουσείο στο Ίδρυμα Χουάν Μαρτς, για να εξασφαλίσει τη συνέχειά του και να ανήκει σε όλους. Από τότε το διαχειρίζεται το ίδρυμα, η είσοδος είναι δωρεάν και συνεχίζουν να οργανώνονται περιοδικές εκθέσεις πέρα από τη μόνιμη συλλογή.
Μη χάσεις
Το ίδρυσε ένας ζωγράφος το 1966
Ο Φερνάντο Θόμπελ, για να συγκεντρώσει και να κάνει δημόσιο το έργο των Ισπανών αφηρημένων της γενιάς του.
Το έστησαν οι ίδιοι οι καλλιτέχνες
Ο Τορνέρ, ο Ρουέδα και ο Θόμπελ σχεδίασαν τις αίθουσες παίζοντας με το φως, το παλιό ξύλο και το λευκό.
Άλλαξε την ισπανική μουσειογραφία
Λίγοι πίνακες, πολύς αέρας και το κτίριο ως μέρος της έκθεσης. Έγινε αμέσως σημείο αναφοράς σε όλη τη χώρα.
Δωρεάν είσοδος
Ο Θόμπελ το δώρισε το 1980 στο Ίδρυμα Χουάν Μαρτς, που το διαχειρίζεται από τότε.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στην Κουένκα
Πιάνει δύο από τα τρία Κρεμαστά Σπίτια, οπότε η επίσκεψη στο μουσείο είναι και ο μόνος τρόπος να μπεις σε αυτά και να σκύψεις από τα παράθυρά τους πάνω από τον γκρεμό. Να βλέπεις την τέχνη και τη χαράδρα σε απόσταση μιας παλάμης τη μία από την άλλη είναι η πλήρης εμπειρία.
Βρίσκεται πέντε λεπτά από την Πλάθα Μαγιόρ και τον καθεδρικό, και δίπλα στη Γέφυρα του Σαν Πάμπλο. Υπολόγισε μία ώρα και κάτι: είναι μικρό, αλλά είναι φτιαγμένο για να το γυρίσεις αργά και η θέα σε καλεί να σταματάς.
Η είσοδος είναι δωρεάν, κάτι που λίγοι ξέρουν και που εκπλήσσει δεδομένου του επιπέδου της συλλογής. Έλεγξε την ημέρα εβδομαδιαίου κλεισίματος πριν οργανώσεις τη μέρα σου, γιατί είναι το μόνο μουσείο της παλιάς πόλης που δεν συμφέρει να το αφήσεις για το τέλος.
Συχνές ερωτήσεις
Και τι απέγινε ο Θόμπελ, εκείνος που τα ξεκίνησε όλα;
Αγάπησε τόσο αυτή την πόλη που θέλησε να μείνει σε αυτήν για πάντα: αν και πέθανε μακριά, στη Ρώμη, το χίλια εννιακόσια ογδόντα τέσσερα, είναι θαμμένος στο νεκροταφείο της Κουένκα. Η πόλη που τον ερωτεύτηκε κατέληξε να γίνει το οριστικό του σπίτι.
