Έξι λευκές κορινθιακές κολόνες υψωμένες πάνω σε ένα βάθρο, στη μέση του σύγχρονου κέντρου και κολλητά στο Δημαρχείο. Είναι ό,τι έχει μείνει από τον μεγάλο ναό της αυτοκρατορικής λατρείας της Κορδούβης, πρωτεύουσας της Βαιτικής, της πλουσιότερης επαρχίας της αυτοκρατορίας. Και ήταν θαμμένος κάτω από σπίτια για αιώνες: εμφανίστηκε τυχαία τη δεκαετία του πενήντα, όταν επεκτεινόταν το δημοτικό κτίριο και ανάμεσα στα μπάζα άρχισαν να βγαίνουν σπόνδυλοι κιόνων.
Ένα εύρημα από ατύχημα
Η Κόρδοβα ήταν πρωτεύουσα της Απώτερης Ισπανίας και ύστερα της Βαιτικής, και τον 1ο αιώνα απέκτησε ένα μνημειακό σύνολο πρώτης γραμμής: αυτόν τον ναό, έναν ιππόδρομο, ένα θέατρο —ένα από τα μεγαλύτερα της αυτοκρατορίας— και μια αγορά. Για όλα αυτά, η πόλη δεν ήξερε πρακτικά τίποτα ως τον 20ό αιώνα.
Ο ναός ανακαλύφθηκε τη δεκαετία του πενήντα κατά τα έργα επέκτασης του Δημαρχείου. Εμφανίστηκαν σπόνδυλοι κιόνων, κιονόκρανα και κομμάτια του βάθρου κάτω από τα σπίτια που κάλυπταν το οικόπεδο, και μόνο τότε η πόλη έμαθε ότι είχε από κάτω ένα αυτοκρατορικό ιερό.
Την ανασύνθεση τη διηύθυνε ο αρχιτέκτονας Φέλιξ Ερνάντεθ, που συναρμολόγησε σιγά σιγά τη στοά σαν παζλ, ταιριάζοντας αυθεντικά κομμάτια και συμπληρώνοντας ό,τι έλειπε. Μεγάλο μέρος από αυτό που βλέπεις είναι γνήσιο υλικό, αν και η συναρμολόγηση είναι σύγχρονη.
Αυτοκρατορική λατρεία, όχι θρησκεία της γειτονιάς
Εδώ δεν λάτρευαν μια παραδοσιακή θεότητα αλλά τους ίδιους τους αυτοκράτορες της Ρώμης, θεοποιημένους. Η αυτοκρατορική λατρεία ήταν πολιτικός θεσμός όσο και θρησκευτικός: χρησίμευε για να δένει τις επαρχιακές ελίτ με την κεντρική εξουσία, και οι ιερείς της λατρείας ήταν τοπικοί προύχοντες που χρηματοδοτούσαν με τα χρήματά τους τον μηχανισμό.
Ο ναός υψωνόταν πάνω σε ένα πολύ ψηλό βάθρο και έβλεπε προς τον ιππόδρομο της πόλης, σχηματίζοντας μαζί του ένα τελετουργικό σύνολο. Οι αγώνες και η λατρεία πήγαιναν μαζί: ο ιππόδρομος ήταν εκεί όπου η εξουσία γινόταν ορατή στον πληθυσμό, και ο ναός εκεί όπου καθαγιαζόταν.
Πρόσεξε τα κιονόκρανα: είναι κορινθιακά, σκαλισμένα με φύλλα άκανθας, σε μάρμαρο φερμένο από τα ιταλικά λατομεία της Λούνι-Καρράρα. Το να εισάγεις μάρμαρο από την Ιταλία για έναν επαρχιακό ναό δίνει το μέτρο του τι ήταν η Κορδούβη τον 1ο αιώνα.
Μη χάσεις
Εμφανίστηκε όταν επεκτεινόταν το Δημαρχείο
Τη δεκαετία του πενήντα, ανάμεσα στα μπάζα των έργων. Η πόλη δεν ήξερε ότι βρισκόταν εκεί.
Λατρεία των αυτοκρατόρων
Δεν ήταν ναός της γειτονιάς: ήταν το επίσημο ιερό της αυτοκρατορικής λατρείας, στραμμένο προς τον ιππόδρομο.
Μάρμαρο φερμένο από την Ιταλία
Τα κορινθιακά κιονόκρανα είναι από ιταλικά λατομεία. Αυτό δίνει το μέτρο του τι ήταν η Κορδούβη.
Το θέατρο κάτω από το μουσείο
Ένα από τα μεγαλύτερα της αυτοκρατορίας, σωζόμενο στο υπόγειο του Αρχαιολογικού Μουσείου. Σχεδόν κανείς δεν κατεβαίνει.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στην Κόρδοβα
Βρίσκεται στην οδό Κλαούδιο Μαρθέλο, δίπλα στο Δημαρχείο, δέκα λεπτά από τη Μεθκίτα-Καθεδρικό και τρία από την Πλάθα δε λας Τενδίγιας. Τον βλέπεις από τον δρόμο σε πέντε λεπτά και δεν χρειάζεται να πληρώσεις τίποτα.
Αν σε ενδιαφέρει η ρωμαϊκή Κόρδοβα, η διαδρομή συνεχίζει με την Πλάθα δε λα Κορρέδερα —κάτω από την οποία βρέθηκε ένα εντυπωσιακό ρωμαϊκό ψηφιδωτό, σήμερα στο Αλκάθαρ—, τα Ρωμαϊκά Μαυσωλεία στους Κήπους της Βικτόρια και το Αρχαιολογικό Μουσείο, που είναι χτισμένο πάνω στα κατάλοιπα του ρωμαϊκού θεάτρου και σου επιτρέπει να κατέβεις να τα δεις.
Αυτό το μουσείο είναι, με διαφορά, το πιο υποτιμημένο της πόλης: έχει εξαιρετική συλλογή και στο υπόγειο σώζονται οι κερκίδες του θεάτρου, που ήταν ένα από τα μεγαλύτερα της αυτοκρατορίας. Σχεδόν κανείς δεν μπαίνει.
Συχνές ερωτήσεις
Οι κολόνες που βλέπεις είναι στ' αλήθεια οι αυθεντικές;
Σε μεγάλο βαθμό ναι. Όταν ο ναός ήρθε στο φως, ο αρχιτέκτονας Φέλιξ Ερνάντεθ ανασύνθεσε σιγά σιγά τη στοά σαν παζλ, ταιριάζοντας τους αυθεντικούς σπονδύλους και τα κιονόκρανα που εμφανίζονταν ανάμεσα στα μπάζα. Ό,τι έλειπε συμπληρώθηκε ώστε σήμερα να μπορείς να διαβάσεις με μια ματιά τη σιλουέτα του.
Σε ποιον προσεύχονταν σε αυτόν τον ναό;
Στην αυτοκρατορική λατρεία: εδώ λάτρευαν τους ίδιους τους αυτοκράτορες της Ρώμης, ως θεούς. Δεν ήταν ένας ναός της γειτονιάς, αλλά το μεγάλο επίσημο ιερό που συνδεόταν με τη δημόσια ζωή της επαρχίας και με τα θεάματα του ιπποδρόμου που βρισκόταν δίπλα.
