Ο μεσαίος περίβολος του κάστρου είναι έργο του Φιλίππου Β΄, που ανάμεσα στο 1562 και το 1580 διέταξε να ξαναχτιστεί από την κορυφή ως τα θεμέλια, επειδή οι Τούρκοι και οι Βερβερίνοι κουρσάροι είχαν τρομοκρατήσει αυτή την ακτή. Έφερε τους καλύτερους Ιταλούς στρατιωτικούς μηχανικούς της εποχής, κι εκείνοι μετέτρεψαν ένα μεσαιωνικό κάστρο σε μια μηχανή που αντέχει κανονιοβολισμούς.
Κεκλιμένα τείχη απέναντι στο πυροβολικό
Η εμφάνιση του πυροβολικού με πυρίτιδα έκανε τις μεσαιωνικές οχυρώσεις παρωχημένες μονομιάς. Ένα ψηλό και κάθετο τείχος, τέλειο απέναντι σε σκάλες και πολιορκητικούς κριούς, καταρρέει μπροστά σε μια συστοιχία κανονιών: δέχεται το χτύπημα κατά μέτωπο και μεταφέρει όλη την πίεση στη βάση.
Η απάντηση ήταν η οχύρωση με προμαχώνες, που αναπτύχθηκε στην Ιταλία στη διάρκεια του 16ου αιώνα: τείχη χαμηλότερα, πολύ πιο παχιά και κεκλιμένα, δηλαδή με κλίση, ώστε το βλήμα να γλιστρά και το χτύπημα να μοιράζεται. Αυτό ακριβώς βλέπεις σε αυτόν τον περίβολο.
Το Αλικάντε το χρειαζόταν στ' αλήθεια. Η τουρκική και βερβερίνικη απειλή στη δυτική Μεσόγειο ήταν συνεχής σε όλο τον 16ο αιώνα, με επιδρομές στις ακτές που ερήμωσαν ολόκληρα τμήματα του παραλιακού μετώπου, και αυτή η πόλη ήταν προφανής στόχος εξαιτίας του λιμανιού της.
Η Πάτιο ντε Άρμας και ό,τι φυλάει
Η Πάτιο ντε Άρμας είναι η στρατιωτική καρδιά του φρουρίου: ένας ευρύχωρος χώρος περιτριγυρισμένος από πανύψηλα τείχη, όπου παρατάσσονταν τα στρατεύματα και όπου η ηχώ αναπηδά με εντυπωσιακό τρόπο. Γύρω της ανοίγουν η Αίθουσα του Φιλίππου Β΄, το παλιό φυλάκιο της φρουράς και οι δεξαμενές.
Οι δεξαμενές είναι το λιγότερο εντυπωσιακό κομμάτι και το πιο καθοριστικό. Ένα φρούριο χωρίς νερό δεν αντέχει πολιορκία πάνω από μερικές μέρες, οπότε η χωρητικότητα αποθήκευσης καθόριζε πόσο μπορούσε να αντισταθεί. Σε ένα κάστρο στην κορυφή ενός ξερού βράχου, αυτή η υποδομή ήταν τα πάντα.
Σήμερα μέρος αυτών των αιθουσών στεγάζει το MUSA, το Μουσείο της Πόλης του Αλικάντε, που αφηγείται την ιστορία της πόλης από αυτό ακριβώς το σημείο, με το προφανές πλεονέκτημα ότι το κάνει μέσα στο κτίριο που πρωταγωνίστησε σε αυτήν για αιώνες.
Η αντίθεση με την Τορρέτα, πιο πάνω, είναι αυτό που διδάσκει περισσότερο. Εκεί η πέτρα είναι μεσαιωνική, ακανόνιστη και προσαρμοσμένη στον βράχο· εδώ είναι αναγεννησιακή, υπολογισμένη και κεκλιμένη. Τριακόσια χρόνια αλλαγής στον τρόπο που γίνεται ο πόλεμος, σε είκοσι μέτρα υψομετρικής διαφοράς.
Μη χάσεις
Ξαναχτισμένο από τον Φίλιππο Β΄
Ανάμεσα στο 1562 και το 1580, με Ιταλούς στρατιωτικούς μηχανικούς, απέναντι στην τουρκική και βερβερίνικη απειλή.
Κεκλιμένα τείχη
Χαμηλά, παχιά και με κλίση ώστε το βλήμα να γλιστρά. Είναι οχύρωση κατά των κανονιών, όχι κατά των σκαλών.
Οι δεξαμενές έκριναν τα πάντα
Ένα φρούριο χωρίς νερό δεν αντέχει πολιορκία. Η χωρητικότητα αποθήκευσης καθόριζε την αντοχή.
Εδώ βρίσκεται το MUSA
Το Μουσείο της Πόλης, στεγασμένο στις αίθουσες του περιβόλου. Μισή ώρα, και βάζει σε τάξη όλη την επίσκεψη.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Αλικάντε
Είναι η υποχρεωτική ενδιάμεση στάση: περνάς από εδώ κατεβαίνοντας από την Τορρέτα και πριν κατέβεις προς τον τρίτο περίβολο ή προς την πόλη. Ο ανελκυστήρας βγάζει ακριβώς σε αυτό το επίπεδο.
Το MUSA το επισκέπτεσαι ελεύθερα και χωρίς επιπλέον κόστος, και είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να καταλάβεις το σύνολο πριν το περπατήσεις. Αρκεί μισή ώρα.
Από εδώ μπορείς να κατέβεις με τα πόδια μέσα από το πάρκο της Ερέτα, μια σειρά από κήπους σε αναβαθμίδες με σημεία θέας που καταλήγει στη συνοικία Σάντα Κρους. Είναι η όμορφη κατάβαση, αυτή που σχεδόν κανείς δεν κάνει.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί το κάστρο μοιάζει φτιαγμένο από κομμάτια διαφορετικών εποχών;
Επειδή είναι, και εκεί βρίσκεται η χάρη του. Το κάστρο μοιράζεται σε τρεις κλιμακωτούς περιβόλους, τον έναν πάνω από τον άλλον, και καθένας γεννήθηκε σε διαφορετικό αιώνα. Ο περίβολος της κορυφής είναι ο πιο παλιός· αυτόν τον ενδιάμεσο όπου βρίσκεσαι τον έχεις ήδη δει· και μένει κι ένας τρίτος, ο πιο χαμηλός, που σχεδόν κανείς δεν ανεβαίνει να δει και που δεν χτίστηκε παρά στα χρόνια του χίλια επτακόσια, για να ενισχύσει το φρούριο από την πιο χαμηλή του πλευρά. Γι' αυτό το να ανεβαίνεις από περίβολο σε περίβολο είναι, σχεδόν κυριολεκτικά, σαν να ανεβαίνεις μέσα στους αιώνες.
