Wygląda jak kościół, a może prawie jak zamek, z ośmiobocznymi wieżyczkami w narożnikach, blankami i misternie ażurowymi oknami. Nie jest ani jednym, ani drugim: to giełda kupiecka, targowisko. Owszem, świątynia, ale handlu, i jedno z największych osiągnięć gotyku świeckiego w całej Europie.
Cech, który chciał mieć własną katedrę
Wzniósł ją między 1420 a 1452 rokiem Guillem Sagrera, największy majorkański architekt, na zlecenie Col·legi de la Mercaderia, cechu wielkich kupców miasta. Program był jasny: chcieli budynku, który wykrzyczy światu, jak bardzo są potężni.
W środku zawierano transakcje, wymieniano pieniądze i ubezpieczano ładunki. Było to finansowe serce wyspy w czasach, gdy Majorka była węzłem handlowym pierwszej rangi w zachodniej części Morza Śródziemnego, z własnymi szlakami do Afryki Północnej, Włoch i na Atlantyk.
Obronny wygląd – blanki, wieżyczki, zwieńczenia – to czysty teatr. Nie było potrzeby fortyfikować sali transakcyjnej wewnątrz otoczonego murami miasta: zrobiono to, bo język zamku był językiem władzy, a cech chciał nim mówić.
Kamienny las
W środku jest jedna sala, a w niej sześć kolumn, które wznoszą się skręcone jak obracające się pnie, bez kapiteli, i w górze rozchodzą się w żebra rozgałęzione po sklepieniu. Sagrera dosłownie posadził las kamiennych palm wewnątrz budynku.
Technicznie najbardziej uderza brak kapitelu: kolumna przechodzi w żebro bez żadnego przejścia, czego kanoniczny gotyk nie robił. Sama konstrukcja jest dekoracją, bez jednego zbędnego elementu, i to stawia ją o wieki przed jej epoką.
Pomysł znalazł naśladowców. Llotja de la Seda w Walencji, zaczęta w 1483 roku i dziś wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, przejęła rozwiązanie skręconych kolumn bez kapiteli. Palma dała wzór, Walencja zgarnęła sławę.
Nad głównym wejściem stoi Anioł Stróż, opiekun handlu, wyrzeźbiony przez samego Sagrerę. A gdy przesuniesz wzrok wzdłuż krawędzi dachu, zobaczysz rzygacze, potworki i wychylające się postacie, zwykły bestiariusz gotyckiego kamieniarstwa.
Nie do przegapienia
To giełda, nie kościół
Sala transakcyjna cechu kupców, zbudowana między 1420 a 1452 rokiem przez Guillema Sagrerę.
Sześć kolumn bez kapiteli
Wznoszą się skręcone, a w górze rozchodzą w żebra. Las kamiennych palm wewnątrz sali.
Walencja skopiowała wzór
Llotja de la Seda przejęła pomysł Sagrery sześćdziesiąt lat później i zgarnęła sławę.
Blanki to teatr
Nie było potrzeby fortyfikować sali transakcyjnej: język zamku był językiem władzy.
Jak to wpleść w zwiedzanie Palmy
Stoi w dzielnicy, która nosi jej imię, obok Consolat de Mar i Passeig de Sagrera, przy promenadzie nadmorskiej. Stąd w pięć minut wejdziesz na Paseo del Born.
Dziś służy jako sala wystaw czasowych, co wpływa na dostęp: jest otwarta, gdy trwa wystawa, a między jedną a drugą zamknięta. Sprawdź wcześniej, bo to najczęstszy błąd tych, którzy przychodzą ją zobaczyć.
Wstęp jest bezpłatny. A nawet jeśli jest zamknięta, warto obejść ją z zewnątrz: ażurowe okna i wieżyczki lepiej widać z placu niż ze środka, zwłaszcza w popołudniowym świetle, gdy marès nabiera barwy miodu.
Najczęstsze pytania
Co podtrzymuje tę salę od środka?
Sześć kolumn, które wznoszą się skręcone jak obracające się pnie, bez kapiteli, a u góry rozchodzą się w rozgałęzione żebra po sklepieniu. Sagrera posadził ci las kamiennych palm w środku sali. Nie ma tu zbędnej ozdoby: piękno to sama konstrukcja. Genialna sztuczka.
Czy wiesz, że ta sala miała naśladowców?
Llotja de la Seda w Walencji, zaczęta w 1483 roku i dziś wpisana na listę światowego dziedzictwa, podjęła pomysł Sagrery: skręcone kolumny bez kapiteli, które u góry rozchodzą się w żebra. Palma dała wzór, Walencja zgarnęła sławę.
Kto pilnuje głównego wejścia?
Nad nim stoi anioł: to Anioł Stróż, opiekun handlu, wyrzeźbiony przez samego Sagrerę. A jeśli przesuniesz wzrokiem po krawędzi dachu, zobaczysz rzygacze, małe potworki i wychylające się postacie. Blanki i wieżyczki sprawiają, że budynek wygląda na obronny, wojenny. Czysty teatr: to był sposób, by powiedzieć „tu rządzą kupcy, i rządzą mocno”.
A co się stało, kiedy skończyli się kupcy?
Col·legi zniknęło w XIX wieku, a budynek został bez zajęcia. Przez lata służył jako magazyn i sala do różnych celów, aż miasto zrozumiało, jaki klejnot ma w rękach, i zaczęło go chronić.
Kto to wszystko wzniósł?
Guillem Sagrera, urodzony w Felanitx, tu na Majorce, około 1380 roku. Był mistrzem budowy katedry w Palmie i wyjątkowo subtelnym rzeźbiarzem, a po tym dziele wezwał go nie kto inny jak Alfons Wspaniałomyślny, żeby przesklepił wielką salę Castel Nuovo w Neapolu, gdzie zmarł. Nadmorska promenada nosi jego imię: chłopak ze wsi, który został międzynarodową gwiazdą.
