Het Alcázar van Segovia: het kasteel met het silhouet van een boeg
Wat middeleeuws is en wat na de brand van 1862 is herbouwd, wat je binnen ziet en vanwaar je het uitzicht krijgt dat de wereld rond is gegaan. Met de klim naar de toren.
Het is waarschijnlijk het meest nagebootste Spaanse kasteel ter wereld, en de reden is de ligging: vastgeklonken op de punt van een rotsuitloper waar twee rivieren samenkomen, aan drie kanten loodrecht naar beneden. Vanuit het dal lijkt het de boeg van een stenen schip dat op het punt staat uit te varen. Wat je het best weet voordat je naar binnen gaat, is dat een groot deel van dat sprookjessilhouet minder dan twee eeuwen oud is.
Het klassieke uitzicht krijg je niet vanaf het kasteel maar van beneden, in het dal van de Eresma, op weg naar de kerk van de Vera Cruz. Het is twintig minuten afdalen en bijna geen enkele dagbezoeker komt er.
Van vesting tot paleis, en tot militaire academie
Duizend jaar gebruik, laag over laag.
Hier stond al een versterking in de Romeinse en de Moorse tijd, om een reden die je met het blote oog ziet: de rotsuitloper tussen de Eresma en de Clamores is aan drie kanten onneembaar en je hoeft er maar één te verdedigen. Geen enkele verdedigingspositie in Castilië is zo vanzelfsprekend.
De Castiliaanse koningen maakten er naast een verdedigingswerk ook een residentie van. Johan II bouwde de slanke toren die zijn naam draagt, met zijn uitkragende wachttorentjes op de hoeken, en opeenvolgende vorsten voegden zalen, cassetteplafonds en mudéjardecoratie toe.
Hiervandaan vertrok Isabella de Katholieke op de dag dat ze zich op de Plaza Mayor tot koningin van Castilië liet uitroepen, in 1474, een van de stichtende momenten van de Spaanse monarchie. Het kasteel was toen een echte koninklijke residentie en geen symbool.
Daarna verloor het aan rang: het was twee eeuwen lang staatsgevangenis en vanaf 1764 Koninklijke Artillerieschool. Dat militaire en academische gebruik, meer dan het residentiële, beslaat het grootste deel van zijn moderne geschiedenis en verklaart waarom er binnen een museum van de artillerie is.
Toegang rond de € 9 met museum, en de Torre de Juan II met toeslag. Binnen loop je door de Troonzaal, de Koningenzaal met zijn fries van Castiliaanse vorsten, de Wapenzaal en het Museum van de Koninklijke Artillerieschool. Reken op een uur, vijf kwartier met de toren.
Hij vrat het gebouw van binnenuit op en verwoestte daken en interieurs. Wat daarna verrees, was geen archeologische restauratie maar een romantische 19e-eeuwse herschepping, met die spitse leien torenspitsen die vandaag zijn beeld in de hele wereld zijn.
De brand van 1862 is de datum die je in je achterhoofd moet houden om dit gebouw goed te bekijken. Hij vrat het interieur op en verwoestte de daken, en de latere wederopbouw volgde geen archeologische criteria maar de romantische smaak van het moment, die eerder het sprookjeskasteel zocht dan het echte kasteel.
Daar komen de spitse leien torenspitsen vandaan waaraan je het Alcázar op elke foto ter wereld herkent. De oorspronkelijke waren veel ingetogener, en het silhouet dat zoveel beelden van fantasiekastelen heeft geïnspireerd, is voor een groot deel een 19e-eeuwse uitvinding.
De structuur, de torens, de muren en de volumes zijn wel middeleeuws. En sommige interieurs bewaren de oorspronkelijke mudéjar-cassetteplafonds of geven ze getrouw weer, vooral in de Koningenzaal, met zijn fries van beelden van de vorsten van Asturië, León en Castilië.
Dit weten doet niets af aan het monument, maar het verandert wat je ziet: geen intact middeleeuws kasteel maar een middeleeuws kasteel dat door de 19e eeuw opnieuw is gelezen. En die dubbele laag is eigenlijk een stuk interessanter.
De toren en het uitzicht van beneden
De klim naar de Torre de Juan II kost een toeslag en telt zo'n honderdvijftig treden van een smalle wenteltrap, niet geschikt voor wie slecht ter been is of last heeft van claustrofobie. Van boven overzie je het dal, de Sierra de Guadarrama op de achtergrond en de hele oude binnenstad met het aquaduct aan het andere uiteinde.
Maar het uitzicht dat je moet zoeken, is het omgekeerde: het kasteel van beneden gezien. Dat krijg je door af te dalen naar het dal van de Eresma via het pad dat naast het Alcázar begint, twintig minuten naar beneden langs het klooster van El Parral en de populierenlanen aan de rivier.
Van daaruit, omhoogkijkend, tekent het kasteel zich af op de rots als een stenen schip dat boven het dal vaart, en aan het eind van de middag kleurt het goud. Het is het beeld dat bijna geen enkele dagbezoeker mee naar huis neemt, omdat het anderhalf uur kost en de terugweg helemaal bergop gaat.
In datzelfde dal staat de kerk van de Vera Cruz, een twaalfhoek die rond 1208 werd gebouwd om de vorm van het Heilig Graf na te bootsen. Als je afdaalt, controleer dan eerst de openingstijden: die zijn beperkt en op maandag is de kerk dicht.
Twaalf zijden, bijna een cirkel, met in het midden een aedicula van twee verdiepingen waar volgens de overlevering een ridder de wacht hield bij zijn wapens voordat hij tot ridder werd geslagen. Vanaf de toren het beste uitzicht op het Alcázar. Ze werd aan de tempeliers toegeschreven, maar tegenwoordig wijst men eerder naar de ridders van het Heilig Graf.
Het pad naar beneden loopt langs het klooster van El Parral, gesticht in de 15e eeuw en nog altijd bewoond door hiëronymieten, en langs de populierenlanen aan de rivier. Het is het deel van Segovia waar bijna geen enkele dagbezoeker een voet zet, en de terugweg gaat helemaal bergop.
Is het waar dat het een kasteel van Disney heeft geïnspireerd?
Dat wordt vaak gezegd, vooral over het kasteel van Assepoester, en het bedrijf heeft het nooit helemaal bevestigd. Wat wel vaststaat, is dat het silhouet met de spitse torenspitsen hoort bij de wederopbouw na de brand van 1862, een romantische herschepping die juist het sprookjeskasteel zocht.
Welk deel van het Alcázar is origineel?
De structuur, de torens, de muren en de volumes zijn middeleeuws. Wat na de brand van 1862 opnieuw werd opgebouwd, zijn de daken en een groot deel van de interieurs, volgens romantische en niet volgens archeologische criteria. De leien torenspitsen waaraan het gebouw in de hele wereld wordt herkend, horen bij die wederopbouw.
Is de klim naar de toren de moeite waard?
Als je niet slecht ter been bent en geen last hebt van claustrofobie of hoogtevrees, ja: het zijn zo'n honderdvijftig treden van een smalle wenteltrap en van boven overzie je het dal, de sierra en de hele oude binnenstad met het aquaduct op de achtergrond. Je betaalt een toeslag bovenop het gewone toegangskaartje. Heb je weinig tijd, dan zijn de zalen van het paleis genoeg.
Waar heb je het beste uitzicht op het Alcázar?
In het dal van de Eresma, twintig minuten afdalen via het pad dat naast het kasteel begint en langs het klooster van El Parral loopt. Van daaruit verschijnt het als een stenen boeg op de rots, en dat is het klassieke beeld. Ook vanaf het uitkijkpunt aan de weg naar Zamarramala, bereikbaar met de auto.
Hoeveel tijd heb je nodig?
Een uur voor de zalen en het museum, vijf kwartier als je de toren erbij neemt. Daal je af naar het dal voor het uitzicht van beneden en de kerk van de Vera Cruz, tel er dan nog anderhalf uur bij op, en houd er rekening mee dat de terugweg helemaal bergop gaat en dat de Vera Cruz beperkte openingstijden heeft.
Wat zie je binnen?
De Troonzaal, de Koningenzaal met zijn fries van beelden van de vorsten van Asturië, León en Castilië, de Wapenzaal met harnassen en historische wapens, verschillende zalen met mudéjar-cassetteplafonds en het Museum van de Koninklijke Artillerieschool, die het gebouw vanaf 1764 in gebruik had.
Praktische informatie
WaarWestelijk uiteinde van de oude binnenstad, op 20 minuten lopen van het aquaduct.
ToegangRond de € 9 met museum. Voor de Torre de Juan II betaal je een toeslag.
DuurEen uur binnen, vijf kwartier met de toren.
De torenZo'n 150 treden van een smalle wenteltrap. Niet voor iedereen geschikt.
Het uitzichtVanuit het dal van de Eresma, 20 minuten afdalen. De terugweg gaat helemaal bergop.
Beste tijdstipHet eind van de middag voor het uitzicht van beneden, wanneer de steen goud kleurt.
Op de kaart
🎧 Met Viavoy
Wandel door Segovia en luister in je eigen tempo
Download Viavoy en wandel offline door Segovia, wanneer je wilt.