Η Ρόντα των Νασριδών: τα λουτρά, η Μίνα και ό,τι έμεινε από το 1485
Λουτρά που τα έσωσε η εγκατάλειψη, μια σκάλα με διακόσια σκαλοπάτια που έκρινε την πτώση της πόλης και τα κατάλοιπα που μένουν στη θέση τους κάτω από τα χριστιανικά.
Η Ρόντα ήταν μουσουλμανική για σχεδόν οκτώ αιώνες και έπεσε στις 22 Μαΐου 1485, μετά από μια σύντομη αλλά καθοριστική πολιορκία. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι πόσα επέζησαν από εκείνη την ημερομηνία: λουτρά που συγκαταλέγονται στα καλύτερα διατηρημένα της Ευρώπης, μια σκάλα σκαμμένη στον γκρεμό που εξηγεί γιατί έπεσε η πόλη, ένα μιχράμπ μέσα σε μια εκκλησία και παλάτια όπου κανείς δεν έσβησε ό,τι υπήρχε πριν.
Τα αραβικά λουτρά διατηρήθηκαν επειδή οι χριστιανοί έπαψαν να τα χρησιμοποιούν: το κτίριο εγκαταλείφθηκε και κατέληξε βυρσοδεψείο. Αυτή η λήθη είναι ο λόγος που έφτασαν ως εμάς σχεδόν ανέπαφα.
Τα λουτρά, και γιατί στέκονται ακόμη
Τέλη του 13ου αιώνα, δίπλα στο ρέμα.
Βρίσκονται χαμηλά, δίπλα στο ρέμα και στην παλιά συνοικία των βυρσοδεψών, και η θέση αυτή δεν είναι τυχαία: το νερό έπρεπε να φτάνει με τη βαρύτητα. Ένας μαγγανοπήγαδος ανέβαζε το νερό από την κοίτη ως μια δεξαμενή και από εκεί μοιραζόταν στις αίθουσες μέσα από αγωγούς.
Ένα χαμάμ δεν ήταν απλώς ένα μέρος για να πλυθείς. Πριν μπεις στο τζαμί έπρεπε να εξαγνιστείς, οπότε είχε θρησκευτική λειτουργία· ήταν όμως πάνω απ' όλα ένας κοινωνικός θεσμός, όπου κλείνονταν συμφωνίες και κανονίζονταν γάμοι μέσα στον ατμό. Μισός ναός και μισή δημόσια πλατεία.
Η διάταξη είναι η κλασική και τη διασχίζεις με τη σειρά που το έκανε ο λουόμενος: κρύα αίθουσα, χλιαρή αίθουσα και ζεστή αίθουσα, με σταδιακές αλλαγές θερμοκρασίας. Είναι το σύστημα των ρωμαϊκών θερμών, κληρονομημένο και προσαρμοσμένο, μαζί με το υπόκαυστο: ένας φούρνος ζέσταινε αέρα που κυκλοφορούσε κάτω από το δάπεδο πάνω σε μικρούς πεσσούς και ανέβαινε μέσα από τους τοίχους.
Αυτό που εντυπωσιάζει περισσότερο είναι οι θόλοι, διάτρητοι από δεκάδες φεγγίτες σε σχήμα οκτάκτινου αστεριού. Δεν είναι διακοσμητικοί: ρύθμιζαν την είσοδο του φωτός και την έξοδο του ατμού. Με τις αίθουσες στεγνές, σήμερα προβάλλουν αστερισμούς από φωτεινές κουκκίδες στο δάπεδο.
Δεκαπέντε λεπτά κατηφόρα από την Πουέντε Νουέβο, και η ανάβαση της επιστροφής είναι σοβαρή. Πολύ φθηνό εισιτήριο, που περιλαμβάνεται στη δημοτική ενιαία κάρτα. Η επεξηγηματική προβολή βοηθά πολύ: χωρίς πλαίσιο, το κτίριο μπορεί να μοιάζει απλώς με ένα σύνολο άδειων θολωτών αιθουσών.
Η αρχαιότερη από τις τρεις γέφυρες της Ρόντα, ανδαλουσιανής προέλευσης, πάνω από το ρέμα Κουλέμπρας. Δίπλα της βρισκόταν η πύλη του νερού του τειχισμένου περιβόλου. Είναι το χαμηλότερο σημείο της πόλης και από εκεί ξεκινά η ανάβαση της επιστροφής προς την παλιά πόλη.
Η Ρόντα είναι απόρθητη χάρη στη θέση της: μια πόλη πάνω σε ένα φαράγγι εκατό μέτρων δεν καταλαμβάνεται με έφοδο. Έχει όμως ένα προφανές δομικό πρόβλημα: το νερό βρίσκεται κάτω. Η λύση του ήταν το κλειδί κάθε μακράς άμυνας.
Τον 14ο αιώνα ο νασρίδης βασιλιάς Αμπομελίκ έδωσε εντολή να σκαφτεί στον συμπαγή βράχο μια μυστική σκάλα που κατεβαίνει από την Οικία του Μαυριτανού Βασιλιά ως το ποτάμι, πάνω από διακόσια σκαλοπάτια μέσα στον γκρεμό. Από εκεί ανέβαζαν το νερό με ανθρώπινες αλυσίδες, σε δερμάτινα ασκιά, μέρα και νύχτα. Τα χρονικά λένε ότι το έκαναν αλυσοδεμένοι χριστιανοί αιχμάλωτοι, και γι' αυτό είναι γνωστή και ως η σκάλα των σκλάβων.
Στην πολιορκία του 1485 τα στρατεύματα του μαρκησίου του Κάδιξ έκοψαν την πρόσβαση σε αυτή τη Μίνα, και χωρίς νερό η Ρόντα έπεσε σε λίγες μέρες. Κανένα τείχος δεν άντεξε: η πόλη χάθηκε για ένα πρόβλημα ανεφοδιασμού.
Σήμερα μπορείς να την κατέβεις ολόκληρη, και είναι η πιο εντυπωσιακή επίσκεψη της Ρόντα. Καλό είναι όμως να ξέρεις ότι είναι πάνω από διακόσια ακανόνιστα, υγρά και γλιστερά σκαλοπάτια, πήγαινε-έλα, και ότι δεν υπάρχει εναλλακτική ούτε ανελκυστήρας. Δεν είναι κατάλληλη για όποιον έχει προβλήματα κινητικότητας.
Όσα επέζησαν εκεί πάνω
Στην παλιά πόλη μένουν περισσότερα κατάλοιπα απ' όσα φαίνεται. Το παλάτι Μοντραγκόν ήταν κατοικία του νασρίδη κυβερνήτη και διατηρεί ανδαλουσιανές αυλές με πεταλόσχημα τόξα, ξυλόγλυπτες οροφές μουδέχαρ και γυψόγλυπτα, κάτω από πύλες ήδη αναγεννησιακές. Κανείς δεν έσβησε ό,τι υπήρχε πριν: απλώς προστέθηκαν νέα στρώματα από πάνω.
Στη Σάντα Μαρία λα Μαγιόρ, χτισμένη ακριβώς πάνω στο μεγάλο τέμενος, διατηρείται το τόξο του μιχράμπ στην αρχική του θέση, μέσα στον ναό. Η αυλή με τις νεραντζιές καταλαμβάνει το παλιό σαχν των πλύσεων και το καμπαναριό υψώθηκε πάνω στον κορμό του μιναρέ.
Η Κάσα δελ Χιγκάντε (το Σπίτι του Γίγαντα) είναι μια νασρίδικη αρχοντική κατοικία του 14ου αιώνα, μικρή και ελάχιστα επισκέψιμη, με αυλή, γυψόγλυπτα και αυθεντικές ξυλόγλυπτες οροφές. Είναι από τα λίγα ανδαλουσιανά σπίτια που σώζονται στην Ανδαλουσία έξω από τη Γρανάδα, και δίνει μια πολύ άμεση ιδέα του πώς ζούσαν εδώ.
Και υπάρχει η Πύλη του Αλμοκάμπαρ, με τα τρία τόξα της σε τεθλασμένη διάταξη ανάμεσα σε δύο στρογγυλούς πύργους, από όπου μπήκαν τα καστιλιάνικα στρατεύματα. Πάνω της, ο αυτοκρατορικός αετός που τοποθέτησε ο Κάρολος Ε΄ όταν την ανακαίνισε. Διαβασμένο με αυτή τη σειρά, το σύνολο αφηγείται ολόκληρη την ιστορία χωρίς να χρειάζεται πινακίδα.
Το όνομα λέει ψέματα δύο φορές: ούτε το κτίριο είναι τόσο παλιό ούτε έζησε εδώ κανένας Μαυριτανός βασιλιάς. Η Μίνα του 14ου αιώνα όμως είναι αληθινή, και μαζί της οι κήποι σε αναβαθμίδες που σχεδίασε ο Φορεστιέ το 1912 πάνω από τη χαράδρα, με μια πλάγια οπτική της Πουέντε Νουέβο που δεν τη δίνει κανένα άλλο σημείο.
Αυλή Μουδέχαρ με πεταλόσχημα τόξα και πλακάκια, και είκοσι βήματα πιο πέρα μια Καστιλιάνικη Αυλή με κλασικές αναλογίες: δύο πολιτισμοί χωρίς να βγεις από το κτίριο. Οι κρεμαστοί κήποι του στο βάθος περιλαμβάνονται στο εισιτήριο και δίνουν την καλύτερη θέα στη Σερρανία.
Γιατί τα αραβικά λουτρά της Ρόντα είναι τόσο καλά διατηρημένα;
Παραδόξως, εξαιτίας της εγκατάλειψης. Μετά την κατάκτηση του 1485 οι χριστιανοί έβλεπαν αυτά τα κτίρια με καχυποψία, έπαψαν να τα χρησιμοποιούν και το σύνολο κατέληξε βυρσοδεψείο. Αυτή η αχρησία, που την εποχή της ήταν περιφρόνηση, είναι αυτό που τους επέτρεψε να φτάσουν σχεδόν ανέπαφα και να θεωρούνται σήμερα τα καλύτερα διατηρημένα της Ευρώπης.
Τι είναι οι φεγγίτες σε σχήμα αστεριού;
Οι τρύπες σε σχήμα οκτάκτινου αστεριού που διατρυπούν τους θόλους. Δεν είναι διακοσμητικές: ρύθμιζαν την είσοδο του φωτός και την έξοδο του ατμού σε κάθε αίθουσα. Όταν το λουτρό λειτουργούσε, δημιουργούσαν στήλες φωτός που διαπερνούσαν τη ζεστή ομίχλη· σήμερα, με τις αίθουσες στεγνές, προβάλλουν αστερισμούς στο δάπεδο.
Πώς έπεσε η Ρόντα το 1485;
Εξαιτίας του νερού. Η πόλη είναι απόρθητη χάρη στη θέση της πάνω σε ένα φαράγγι εκατό μέτρων, όμως το νερό βρίσκεται κάτω, και το ανέβαζαν από μια μυστική σκάλα σκαμμένη στον γκρεμό τον 14ο αιώνα. Όταν τα στρατεύματα του μαρκησίου του Κάδιξ έκοψαν την πρόσβαση σε αυτή τη Μίνα, η πόλη έπεσε σε λίγες μέρες χωρίς να γκρεμιστεί κανένα τείχος.
Μπορείς να κατέβεις ολόκληρη τη Μίνα;
Ναι, είναι μέρος της επίσκεψης στην Οικία του Μαυριτανού Βασιλιά. Είναι πάνω από διακόσια ακανόνιστα, υγρά και γλιστερά σκαλοπάτια σκαλισμένα στον βράχο, πήγαινε-έλα, χωρίς ανελκυστήρα ούτε εναλλακτική. Δεν είναι κατάλληλη για όποιον έχει προβλήματα κινητικότητας, και καλό είναι να φοράς υποδήματα με καλό κράτημα. Σε αντάλλαγμα, είναι ό,τι πιο εντυπωσιακό έχει η πόλη.
Τι μένει από τη μουσουλμανική Ρόντα εκτός από τα λουτρά;
Το τόξο του μιχράμπ, διατηρημένο στη θέση του μέσα στην εκκλησία της Σάντα Μαρία λα Μαγιόρ, οι ανδαλουσιανές αυλές και οι ξυλόγλυπτες οροφές του παλατιού Μοντραγκόν, η Κάσα δελ Χιγκάντε —μια νασρίδικη αρχοντική κατοικία του 14ου αιώνα—, η Πύλη του Αλμοκάμπαρ με τα τεθλασμένα τόξα της και αρκετά τμήματα τείχους, καθώς και η αραβική γέφυρα του Σαν Μιγκέλ.
Με ποια σειρά αξίζει να τα δεις;
Από πάνω προς τα κάτω, εκμεταλλευόμενος τη βαρύτητα: από την Πουέντε Νουέβο, η Οικία του Μαυριτανού Βασιλιά με τη Μίνα, έπειτα η Πουέντε Βιέχο και η αραβική γέφυρα του Σαν Μιγκέλ, και τέλος τα λουτρά στο χαμηλότερο σημείο. Η επιστροφή είναι όλη ανηφόρα, οπότε καλό είναι να την κάνεις με τη δροσιά του πρωινού ή το σούρουπο.
Πρακτικές πληροφορίες
Τα λουτράΟδός Σαν Μιγκέλ, χαμηλό μέρος. Πολύ φθηνό εισιτήριο, που περιλαμβάνεται στη δημοτική ενιαία κάρτα.
Η ΜίναΣτην Οικία του Μαυριτανού Βασιλιά. Πάνω από διακόσια υγρά σκαλοπάτια, πήγαινε-έλα.
Κατάλοιπα εκεί πάνωΜιχράμπ στη Σάντα Μαρία, νασρίδικες αυλές στο Μοντραγκόν και η Κάσα δελ Χιγκάντε.
ΔιαδρομήΑπό τη γέφυρα προς τα κάτω: Μαυριτανός Βασιλιάς, Πουέντε Βιέχο και λουτρά. Η επιστροφή είναι όλη ανηφόρα.
ΔιάρκειαΚάτι παραπάνω από μισή μέρα αν κάνεις τη Μίνα και τα λουτρά.
ΥποδήματαΜε καλό κράτημα: η Μίνα και τα μονοπάτια του φαραγγιού είναι υγρά και ανώμαλα.
Στον χάρτη
🎧 Με το Viavoy
Περπάτησε στην πόλη Ronda και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό
Κατέβασε το Viavoy και περπάτησε στην πόλη Ronda χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις.
από 3,99 €· εφάπαξ πληρωμή
City Pass · 9,99 €3 ημέρες, όλες οι περιηγήσεις στην πόλη Ronda