Hallo! Ik ben Daan, en ik ben je stem door de stenen rúas van Santiago — rúa betekent in het Galicisch gewoon «straat» —, de universiteitsstad van de arcades waar het altijd op regenen lijkt te staan.
Overzicht
In dit uur lopen we het hart van de oude stad door en laten weg wat je apart zult zien: geen kathedraal, geen Obradoiroplein. Het onze zijn de deftige rúas, de verscholen kerken, de slotkloosters en vooral de universiteit, die hier niet aan de rand van de stad ligt maar tussen de huizen zit, springlevend.
We komen langs het Colexio de Fonseca, de Igrexa de Santa María Salomé en het Mosteiro de San Paio de Antealtares: die drie monumenten brengen hun eigen audiogids voor binnen mee, bij deze wandeling inbegrepen, dus bij hun deuren tik je en ga je naar binnen. Onze wandeling begint op de Praza do Toural, de oude veemarkt die vandaag een salon van steen is geworden.
We gaan beginnen.
Route
- 1
Praza do Toural
Je staat op de Praza do Toural, een van de weinige brede pleinen van de oude binnenstad, waar de lucht ineens opengaat boven zoveel smalle straten. De naam zegt alles: “Toural” komt van toro, stier. Hier, buiten de stadsmuren, was de veemarkt, en over dit plein kwam het vee de stad binnen.
- 2
Pazo de Bendaña
Kijk naar de bekroning van het gebouw. Boven op de balustrade staat een figuur die de wereld op zijn schouders draagt: het is Atlas, de titaan die de hemel torst. Het is niet wat je verwacht in zo'n katholieke bedevaartsstad, en daarom is het heerlijk.
- 3
Rúa do Vilar
Je staat in de Rúa do Vilar, de statigste van Santiago. Blijf staan onder deze bogen: kijk hoe het licht van opzij binnenvalt, grijs en zacht, en hoe het graniet van de zuilen gepolijst is door eeuwen van schouders die hier steunden om te schuilen. Het ruikt naar natte steen, naar koffie, naar oud papier uit de boekwinkels.
- 4
Café Casino
Duw tegen deze deur en je stapt een andere eeuw binnen. Het Café Casino opende in 1873, precies hier, op nummer 35 van de Rúa do Vilar, en begon als de privéclub van de aristocratie: het casino waar alleen heren met een lidmaatschap binnenkwamen.
- 5
De Universiteit van 1495
Geef dit alles een datum. De Universiteit van Santiago ontstond in 1495, toen de notaris Lope Gómez de Marzoa een eerste studiecentrum stichtte om arme jongeren les te geven: een van de oudste instellingen van Spanje, opgericht toen Columbus net was teruggekeerd uit Amerika.
Steek deze drempel over en praat zachter: je betreedt de wieg van de universiteit. Het Colexio de Fonseca, of van Santiago Alfeo, werd rond 1526 gesticht door aartsbisschop Alonso de Fonseca, en hieruit kwam al het andere voort: het was het eerste grote universiteitscollege, de kiem van een van de oudste universiteiten van Spanje.
- 7
Pazo de San Xerome
Voor je verheft zich het Pazo de San Xerome, nu de zetel van het rectoraat. Maar het kostbaarste stuk is het portaal, en dat heeft een verhaal dat onmogelijk lijkt: het is ouder dan het gebouw zelf.
- 8
Casa do Cabido
Kom dichterbij en doe dan twee stappen terug, want er zit een truc in. De Casa do Cabido heeft misschien wel de meest bedrieglijke gevel van Santiago. Ze werd gemaakt door Clemente Fernández Sarela, dezelfde architect van het Pazo de Bendaña, halverwege de achttiende eeuw, en vanaf de straat lijkt ze een massief paleis.
- 9
De arcades van Santiago
Kijk om je heen: je loopt onder een dak, en dat is geen toeval. Santiago heeft kilometers aan arcades omdat het hier bijna de helft van de dagen van het jaar regent.
- 10
Rúa Nova
Haar “nieuw” noemen is de beste grap van Santiago, want de Rúa Nova is al sinds de Middeleeuwen nieuw: ze is alleen nieuw vergeleken met de Romeinse wegen. Hier zijn de arcades breed en theatraal, en dat is geen toeval: dit was de straat van de gilden, van de handel en ook van de voorstellingen.
- 11
Igrexa de Santa María Salomé
Blijf staan voor deze gevel. Het eerste wat je ziet is een zwaar stenen portiek dat de deur naar voren schuift als een kleine overdekte veranda, iets uiterst zeldzaams in de stad: dit is zelfs de enige kerk van Santiago die zo'n portiek nog in haar gevel heeft, en eronder schuilden gelovigen en verkopers.
- 12
Igrexa de San Fiz de Solovio
Kijk eens op dit afgelegen pleintje. De kerk voor je, San Fiz de Solovio, lijkt bescheiden, en toch begon hier volgens de overlevering alles. Ze vertellen dat een kluizenaar, Pelagius, vreemde lichten boven een bos zag en de bisschop waarschuwde; zo werd het graf van de apostel “ontdekt” en ontstond de stad.
Leg je hand op deze zeer lange muur, bijna zonder ramen, die een hele kant van het plein achter de kathedraal afsluit.
- 14
Rúa do Preguntoiro
Spreek haar naam uit en je glimlacht al: Rúa do Preguntoiro, de straat van het vragen. Waarom? De mooiste theorie zegt dat hier, op deze verplichte doorgang, de net aangekomen en wat verdwaalde pelgrims bleven staan om te vragen: waar gaat het naar de kathedraal, waar is een bed, waar eet je goedkoop.
- 15
Igrexa de San Bieito do Campo
Kijk eens naar deze kerk met haar elegante, gebogen uitstraling. San Bieito do Campo, in het Spaans San Benito del Campo, draagt die toevoeging omdat ze vroeger aan de rand van de stad lag, naast een veld dat nu midden in de stad ligt.
- 16
Praza de Cervantes
Stap het plein op en voel de verandering in energie. De Praza de Cervantes is een van de grote kruispunten van de oude binnenstad: hier komen straten van alle kanten samen, en daarom is er altijd beweging, muzikanten, studenten, mensen op de stenen banken.
- 17
De gitbewerkers
Kijk naar de steegjes die van het plein afdalen en je ziet etalages met stukken in diep zwart: kruisen, schelpen, higas, amuletten, beeldjes van de apostel.
- 18
Rúa da Acibechería
Je staat in de Acibechería, en de naam zegt het: “acibeche” is git in het Galicisch. Dit was eeuwenlang de straat van de gitsnijders, vol werkplaatsen waar de zwarte steen voor de pelgrims werd bewerkt.
- 19
Casa da Troia
Loop omhoog door deze smalle steegjes, enkele van de steilste van de oude binnenstad, naar een huis met een gewoon uiterlijk, een huis van buurtbewoners.
- 20
La Casa da Troia en de roman
De faam van de Casa da Troia komt van een boek. In 1915 publiceerde Alejandro Pérez Lugín “La Casa de la Troya”, gebaseerd op dit pension: de avonturen van een jonge Madrileen die in Santiago aankomt, verliefd wordt, serenades zingt en de ziel van de stad ontdekt.
- 21
Mamá Peixe
Ga de Algalia de Arriba in, een van die authentieke rúas waar de buurtbewoners van altijd wonen, en zoek nummer 45. Daar zit Mamá Peixe, een taberna mariñeira, een kroeg in zeemansstijl, die in 2015 opende en het respect van iedereen heeft verdiend, ook dat van de Michelingids, die er een Bib Gourmand aan gaf.
- 22
Porta da Pena
Je staat bij de Porta da Pena, een van de oude poorten van de middeleeuwse stadsmuur van Santiago. Van de muren is bijna niets meer over, maar de naam en de plek geven nog steeds aan waar de stad eindigde en het platteland begon.
