Hallo! Ik ben Sanne, en ik ben dit ruime uur je stem door de Parte Vieja van Donostia — Donostia is de Baskische naam voor San Sebastián —, de oude stad van de pintxos en de twee torens, aan de voet van de berg Urgull.
Overzicht
Pintxos zijn trouwens de Baskische hapjes geprikt op een sneetje brood. We komen langs de Plaza de la Constitución met haar genummerde balkons, de kerk van San Vicente, de calle 31 de Agosto die de brand overleefde, het San Telmo-museum, de basiliek van Santa María del Coro, de vissershaven en de klim de Urgull op naar het kasteel van La Mota en het Heilig Hart dat de baai omarmt.
Een wandeling van steen, zee en herinnering, met onderweg een pintxo of twee en een klim aan het eind. De basiliek van Santa María del Coro heeft haar eigen audiogids voor binnen, bij deze wandeling inbegrepen: bij haar deuren tik je en ga je naar binnen.
Onze wandeling begint op de Plaza de la Constitución. We gaan beginnen.
Route
Je staat op de Plaza de la Constitución, de grote salon van de Parte Vieja van Donostia. Sluit even je ogen en luister: stemmen die tussen de arcades weerkaatsen, een rolluik dat omhooggaat, het gesputter van iets dat op de bakplaat wordt gebakken aan de andere kant van een bar.
- 2
De genummerde balkons van de Plaza
Kijk omhoog en laat je blik rond over het plein gaan, een hele ronde. Boven de balkons, gevel na gevel, staan geschilderde nummers, groot, in volgorde, zoals op de stoelen van een theater. En dat is precies wat het is: een openluchttheater.
- 3
De stierenloges die verhuurd werden
Als er een stierengevecht was, werd dit plein een arena, en elk genummerd balkon was een loge die de buren per uur verhuurden. Het nummer was niet dat van de woning, maar dat van de zitplaats van waaruit je naar het spektakel keek.
- 4
El Boulevard
Ineens is er meer lucht, meer ruimte, het geruis van de schaduwplatanen: je staat op de Boulevard, de grens waar de oude binnenstad zich opent en ademhaalt. Aan de ene kant de dichte steegjes van de oude binnenstad; aan de andere kant de geordende stad van de negentiende eeuw.
- 5
Mercado de la Bretxa
Verse vis, fruit, warm brood: je neus waarschuwt je dat je bij de Bretxa bent, de markt van de wijk. Bretxa betekent bres, en de naam is geen toeval: hier, op dit exacte punt van de stadsmuur, openden de aanvallers in 1813 het gat waardoor ze de stad binnenkwamen.
- 6
Bar Néstor
In de Calle Arrandegi is een piepkleine bar die altijd vol zit: de Bar Néstor, een instelling van de Parte Vieja. Hier geen eindeloze kaart of bergen pintxos op de toog; hier kom je voor iets specifieks, en op het juiste uur.
- 7
Kerk van San Vicente
Een robuuste kolos van steen, bijna zonder versiering, rijst op tussen de steegjes: de kerk van San Vicente. Ga naar binnen als dat kan en laat de kou en het halfduister je omhullen. Het is de oudste van Donostia die nog overeind staat, gotisch, gebouwd aan het begin van de zestiende eeuw op een nog ouder heiligdom.
- 8
Calle 31 de Agosto
Deze lange, smalle straat is een van de mooiste van de oude binnenstad, en hier praat iedereen wat zachter zonder precies te weten waarom. Hij heet 31 de Agosto, en die datum is de sleutel tot de hele Parte Vieja.
- 9
De brand van 1813
In augustus 1813, tijdens de oorlog tegen Napoleon, plunderden en verbrandden de Anglo-Portugese troepen die de stad op de Fransen hadden veroverd haar. San Sebastián brandde bijna helemaal af.
- 10
De wederopbouw in rasterpatroon
De grote brand van 1813 liet een spoor achter dat bijna niemand opmerkt: toen de stad van nul af aan moest worden opgebouwd, bouwden de inwoners van Donostia het middeleeuwse labyrint niet zomaar opnieuw op zoals het was.
- 11
La Cuchara de San Telmo
In een bocht van de Calle 31 de Agosto, in de schaduw van de grote poorten van het San Telmo-museum, ligt La Cuchara de San Telmo, een van de tempels van de moderne pintxo van Donostia. Zoek geen toog vol schalen: hier ligt niets in het zicht.
- 12
San Telmo-museum
Voor je rijst een gevel op die een oud klooster combineert met een kubus van geperforeerde steen bedekt met planten: het is het San Telmo-museum, het oudste van Baskenland, ingebed tegen de rots van de Urgull.
- 13
Plaza de la Trinidad
Een verborgen en stil hoekje, aan drie kanten omsloten door steen en naar boven open naar de bergwand: de Plaza de la Trinidad. Het is een van de meest beschutte plekken van de Parte Vieja, en zodra je er een voet zet, voel je het lawaai buiten blijven.
- 14
Basiliek van Santa María del Coro
Waar de oude binnenstad zich tegen de voet van de berg sluit, rijst een gevel op die je dwingt stil te staan: de basiliek van Santa María del Coro. Ga er recht voor staan en laat je blik langs de steen omhoog gaan.
- 15
Het barokke portaal van Santa María
Geef die gevel nog een minuut en loop dichterbij. Het is een van de grote barokgevels van het noorden, in de achttiende eeuw uitgehouwen in goudkleurig zandsteen. Laat je blik langs de gedraaide zuilen gaan, de stenen wolken, de heiligen in hun nissen.
- 16
De vissershaven
Het ruikt naar zout, naar netten, naar pek, en voor je verschijnt een kleine, perfecte haven, vol gekleurde bootjes die schommelen: het is de vissershaven, het oude hart van het Donostia dat van de zee leefde.
- 17
Het Aquarium
Aan het uiteinde van de pier kijkt een stevig gebouw uit op de open zee: het Aquarium van Donostia. Blijf op de punt staan en voel hoe het rustige water van de haven hier echte golfslag wordt, die tegen de golfbreker slaat.
- 18
Kanonnen en batterijen op de berg
Het bos opent zich in stenen platforms waar, donker en zwijgend, oude kanonnen uitsteken die naar de horizon wijzen. Je staat bij de batterijen van de berg, de artilleriestellingen die de ingang van de baai verdedigden. Loop naar een van de kanonnen en leg je hand op het koude metaal.
- 19
Monte Urgull
Het pad begint tussen tamarisken en oude muren, en de stad blijft bij elke stap verder beneden achter. De berg Urgull is de groene rots die al van oudsher over Donostia waakt, een heuvel van iets meer dan honderd meter vol bomen, paden en resten van stadsmuren.
- 20
Het kerkhof van de Engelsen
In een bocht van het pad, halverwege de helling, stuit je op iets onverwachts: een klein kerkhof verstopt tussen de begroeiing, met kruisen en een obelisk die naar de zee kijkt. Het is het kerkhof van de Engelsen. Blijf staan en lees, als je kunt, een van de grafstenen.
- 21
Kasteel van La Mota
Eindelijk bereik je de top en loop je het terrein van het kasteel van La Mota op, de vesting die Donostia vanaf het hoogste punt van de Urgull heeft bewaakt. Steek zijn dikke muren over en voel hoe de wind hier anders waait, vrij, met de hele baai aan je voeten.
- 22
La Casa de la Historia
In het gebouw dat de vesting bekroont, bevindt zich de Casa de la Historia. Ga even naar binnen, in de koelte van de zalen, en laat je in een paar stappen vertellen over de eeuwen die over deze rots zijn gegaan.
Op het allerhoogste punt opent een kolossale figuur zijn armen boven de stad: het Heilig Hart van de Urgull, twaalf meter steen die Donostia sinds 1950 zegent.
