Het ligt vlak naast het theater en werd amper zeven jaar later ingewijd, in 8 v.Chr., want een Romeinse stad die zichzelf respecteerde had allebei nodig: cultuur aan de ene kant en bloed aan de andere. Er pasten vijftienduizend mensen in, meer dan het dubbele van het theater, en dat zegt genoeg over welk spektakel het meest gevraagd was.
Een volledige dag spektakel
Het programma van een speldag was in het hele Rijk gestandaardiseerd en had drie delen. 's Ochtends de venationes: jachten op wilde dieren die uit half het Middellandse Zeegebied waren aangevoerd, met exotische dieren die het grootste deel van het publiek nog nooit had gezien. Het was onder meer een demonstratie van hoe ver Rome reikte.
Rond het middaguur, als het voornaamste publiek ging eten, werden de veroordeelden terechtgesteld. Dat was het minst prestigieuze deel van het programma en het werd vaak afgewerkt voor halflege tribunes. Later op de middag kwam het hoofdnummer: de gladiatoren.
En er was een hele hiërarchie van vechters, bepaald door hun bewapening, met hun eigen fans en weddenschappen: de retiarius met net en drietand, de murmillo met zijn vissenhelm, de thraex met zijn kromme dolk. De gevechten werden per type gekoppeld, op zoek naar evenwicht tussen aanvals- en verdedigingswapens.
De kuil, de poorten en wie het feest betaalde
In het midden van de arena ligt een rechthoekige kuil, en dat is het interessantste van het geheel. Daarlangs kwamen via valluiken en liften met contragewicht de dieren en de decorstukken omhoog, die ineens voor het publiek opdoken. Het was theatermachinerie toegepast op het bloedige spektakel.
Let ook op de toegangen: elke sociale groep had een eigen poort en een eigen sector, met gescheiden looproutes zodat niemand zich bij het binnenkomen of weggaan vermengde. Een Romeins amfitheater is letterlijk een in steen gebouwde kaart van de sociale structuur van de stad.
De spelen waren niet gratis uit vrijgevigheid. Ze werden uit eigen zak betaald door een magistraat of iemand die magistraat wilde worden, om de gunst van het volk te winnen, precies zoals nu een verkiezingscampagne wordt gefinancierd. Goede spelen bekostigen was de snelste weg naar een openbaar ambt.
En over de gladiatoren een nuance: ze stierven lang niet altijd. Ze kostten veel geld, trainden jarenlang, en een goede vechter werd verzorgd als een kapitaal. Maar een slechte dag in deze arena kon de laatste zijn.
Niet te missen
Vijftienduizend toeschouwers
Meer dan het dubbele van het theater, dat op twintig meter stond. De vraag lag niet bij de Griekse tragedie.
De kuil in de arena
Valluiken en liften met contragewicht brachten dieren en decors omhoog, die ineens opdoken.
Een poort per sociale klasse
Gescheiden toegangen en sectoren, met looproutes die verhinderden dat men zich vermengde bij binnenkomst en vertrek.
Een politicus betaalde
De spelen werden uit eigen zak gefinancierd door een ambitieuze magistraat die het volk voor zich wilde winnen.
Hoe het past in je bezoek aan Mérida
Het deelt terrein en toegangsbewijs met het theater, en je bezoekt ze na elkaar. De vergelijking tussen de twee gebouwen, naast elkaar, maakt dit ensemble bijzonder: op twintig meter zie je de twee gezichten van het Romeinse vermaak.
Er tegenover ligt het Nationaal Museum voor Romeinse Kunst, met mozaïeken, reliëfs en voorwerpen die met de spelen te maken hebben en die helpen beelden te geven aan wat hier alleen structuur is.
Reken op zo'n veertig minuten. En ga je in de zomer, doe het dan vroeg op de dag: de arena heeft geen schaduw en de Extremeense middagzon op de steen maakt van het bezoek een uithoudingsproef.
Veelgestelde vragen
Hoe weten we in welk jaar het precies werd ingewijd?
Omdat de Romeinen het zelf hebben opgeschreven. Op de tribunes zijn inscripties gevonden met de datum in de steen gebeiteld, en daarom kunnen we met zekerheid zeggen dat het in het jaar 8 v.Chr. zijn deuren opende.
