Het is de enige Romeinse tempel die in Mérida nog overeind staat, met granieten zuilen rond de complete cella, en hij is bewaard gebleven om een reden die nu barbaars zou klinken: in de 16e eeuw bouwde een edelman een renaissancepaleis en haalde de tempel daarbij zijn huis binnen. Die aanslag is precies wat hem heeft gered.
Hij was niet van Diana, en domineerde het forum
Laten we bij de naam beginnen, want die is misleidend. Het gebouw had niets te maken met de godin Diana: het was gewijd aan de keizercultus, dat wil zeggen aan de eer van Rome en van de vergoddelijkte keizer, de officiële en politieke cultus van elke provinciehoofdstad.
Hij werd gebouwd in de 1e eeuw en domineerde het gemeentelijke forum, het burgerlijke centrum van de stad, op het punt waar het politieke, bestuurlijke en religieuze leven samenkwamen. Een tempel van de keizercultus op die plek is geen vroomheid: het is het gebouw dat je elke dag herinnert aan wie de baas is.
Hij is peripteraal en hexastyl – aan alle vier de kanten omgeven door zuilen, met zes aan de voorkant – en staat op een verhoogd podium waar je via een trap aan de voorkant op klom. De zuilen zijn gecanneleerd, met Korinthische kapitelen, en dragen de architraaf als op de eerste dag.
Het paleis dat hem opslokte
In de 16e eeuw besloot de graaf van Los Corbos hier een renaissancepaleis voor zichzelf te bouwen. In plaats van de Romeinse ruïnes te slopen deed hij iets veel praktischers: hij nam ze op, metselde de zuilen in de muren van zijn huis in en gebruikte de oude structuur als geraamte voor de nieuwe.
Het gevolg is dat de tempel vier eeuwen beschermd binnen een bewoond gebouw doorbracht, in plaats van als steengroeve te dienen zoals met bijna al het andere gebeurde. Toen het geheel werd gerestaureerd, werden de zuilen vrijgemaakt en bleven de resten van het paleis staan: nu leven de twee tijdperken in elkaars armen samen.
Ervoor lag een langgerekte vijver, een waterspiegel waarin de tempel zich helemaal weerspiegelde. Hij is opgegraven en te zien, en helpt te begrijpen dat deze gebouwen ook als decor werden bedacht: het beeld telde evenveel als de functie.
Een detail dat verandert hoe je naar het hele archeologische ensemble van Mérida kijkt: de granieten zuilen waren bedekt met wit stucwerk om marmer na te bootsen. Het stenige, sobere uiterlijk dat ons nu zo Romeins lijkt, is in werkelijkheid het gevolg van het verlies van die afwerking.
Niet te missen
Hij was niet van Diana
Hij was gewijd aan de keizercultus: aan de eer van Rome en van de vergoddelijkte keizer. De officiële en politieke cultus.
Hij domineerde het forum
Hij stond in het burgerlijke centrum, waar het politieke, bestuurlijke en religieuze leven van de hoofdstad van Lusitania samenkwamen.
Een paleis heeft hem gered
In de 16e eeuw metselde de graaf van Los Corbos hem in zijn renaissancehuis in. Daarom eindigde hij niet als steengroeve.
Hij was wit gepleisterd
Het graniet werd bedekt met stucwerk om marmer na te bootsen. Het stenige uiterlijk van nu is een verlies, niet het origineel.
Hoe het past in je bezoek aan Mérida
Hij staat midden in het centrum, op een paar minuten van de Plaza de España, en is een van de snelste stops van de route: vijftien minuten zijn genoeg. Je kunt er helemaal omheen lopen, en dat loont, want hij verandert sterk naargelang waar je kijkt.
Hij combineert goed met de Romeinse brug en de alcazaba, die bergafwaarts liggen, en met de Boog van Trajanus, twee straten verderop, die geen triomfboog was maar de monumentale toegangspoort tot een heilig terrein.
De toegang is vrij en zonder kaartje, en 's avonds is hij verlicht, wanneer de zuilen veel winnen. Is het erg heet, dan is het een perfecte tussenstop tussen bezoeken binnen.
Veelgestelde vragen
En waar komt dat van Diana vandaan, als het haar tempel niet was?
Van de fout van een kroniekschrijver. Het was een historicus uit Mérida uit de 17e eeuw die het de Tempel van Diana doopte, in de veronderstelling dat het van die godin was. Hij zat er helemaal naast, maar de naam beviel en daarna kon niemand hem er nog van afhelpen.
