Hoi! Ik ben Sanne, geboren en getogen in Burgos, en ik laat je mijn stad zien zoals je die aan een vriend laat zien: langzaam en kijkend naar de details waar bijna niemand naar kijkt.
Overzicht
We komen langs de kathedraal van Santa María, in haar eentje werelderfgoed, langs de kerk van San Nicolás met haar adembenemende stenen retabel, langs de Casa del Cordón, de Plaza Mayor, de Arco de Santa María en de Paseo del Espolón, die salon van bomen aan de rivier waar Burgos al twee eeuwen zijn avondrondje loopt. Je gaat een poppetje zien dat elk uur zijn mond opent, het graf van El Cid onder een regen van licht en koningsbeelden die eigenlijk voor een heel andere plek bestemd waren.
Bij drie van die bezoeken zit een audiogids voor binnen bij deze wandeling inbegrepen: de kathedraal, San Nicolás de Bari en het Teatro Principal. Als we bij hun deuren aankomen, tik je en ga je naar binnen.
Onze wandeling begint hier, op de Plaza del Rey San Fernando, aan de voet van de kathedraal. We beginnen.
Route
- 1
Plaza del Rey San Fernando
Je staat op een klein, geplaveid plein, de Plaza del Rey San Fernando, en voor je verrijst een berg van goudkleurige steen waardoor je je hoofd achterover moet houden om hem helemaal te zien. Het ruikt naar koude wierook die door de deuren naar buiten ontsnapt en als je goed luistert, hoor je de klokken het kwartier slaan.
Zet een paar stappen achteruit en bekijk haar van boven naar beneden. Wat je voor je hebt is de kathedraal van Santa María, de enige van Spanje die in 1984 op zichzelf, zonder gezelschap, tot Werelderfgoed is uitgeroepen. En dat is geen toeval. Raak de steen aan: hij is koud, poreus, uitgehouwen alsof het kant is.
- 3
La Puerta del Sarmental
Loop naar het portaal waar je naar binnen gaat, dat aan de zuidkant. Kijk omhoog naar het timpaan, die halve cirkel boven de deur: daar zit Christus in majesteit, omringd door de vier evangelisten, en let op, ieder schrijft aan zijn eigen boek, met een geconcentreerd gezicht.
- 4
Het interieur: de vieringtoren en het graf van El Cid
Stap door de deur en laat je ogen wennen aan het halfduister. De lucht verandert: koeler, met die geur van was en oude steen. Loop naar het midden, naar de viering, waar de twee beuken elkaar kruisen, en kijk dan omhoog.
- 5
El Papamoscas
Voordat je verder loopt, kijk omhoog naar de top van het middenschip, achterin de kerk, op zo'n vijftien meter: boven de wijzerplaat van een klok steekt een halve pop uit, met een rode jas en een nors gezicht. Het is de Papamoscas.
- 6
De Gouden Trap
Draai je nu naar de noordelijke arm van de dwarsbeuk en zoek een trap die omhoog loopt naar een hoge deur, in twee delen gesplitst die als armen openzwaaien. Het is de Gouden Trap, en hij is pure elegantie.
- 7
Plaza de Santa María en de hoofdgevel
Voor je opent zich nu de hoofdgevel, de grote, die op dit open plein uitkijkt. Adem in: hier waait de lucht en zie je de hemel. Dit is het gezicht dat op alle foto's staat, met zijn twee identieke torens en opengewerkte torenspitsen die omhoog wijzen, en in het midden een groot roosvenster als steenkant.
Voor je, aan de oude pelgrimsstraat, verrijst een sobere stenen kerk, bijna verscholen, met een gevel die niets bijzonders aankondigt. Laat je niet misleiden.
- 9
Calle Fernán González, de Jacobsweg
Dit is de Calle Fernán González, en het is geen gewone straat. Hier loopt de Camino naar Santiago al duizend jaar. Zoek op de grond, tussen de keien, de bronzen schelpen die de route markeren, of een gele pijl.
Achter in de kathedraal, aan het einde van de kooromgang, opent zich de rijkste kapel van allemaal. Zodra je binnenkomt, kijk je zonder het te willen omhoog: ze is zo groot en zo hoog dat ze een kathedraal binnen een andere kathedraal lijkt.
- 11
El Cristo de Burgos
Zoek nu, dicht bij de ingang, een kapel in halfduister waar een kaars brandt. Daarbinnen hangt een indrukwekkend kruisbeeld: de Santísimo Cristo de Burgos. Hij is zo realistisch dat hij van vlees lijkt, met echte huid en mensenhaar, en eeuwenlang zwoer men dat zijn nagels en baard groeiden.
- 12
La Puerta de la Coronería
Aan de hoge kant van de kerk, in het noorden, opent zich de andere grote poort, die van de Coronería. Bovenaan heeft ze een timpaan met het Laatste Oordeel: aan de ene kant de geredden, rustig; aan de andere de veroordeelden, door duivels met een genietend gezicht meegesleurd. De apostelen houden aan weerszijden de wacht.
- 13
La Favorita
In de Calle Avellanos vind je een van die plekken waar Burgos naar Burgos smaakt: La Favorita, een stedelijke taberna, een gezellige kroeg met muren van baksteen en blote steen, altijd druk.
Je komt uit op een ruime, plotseling kleurrijke ruimte, omsloten door huizen met balkons geverfd in rood, oker en groen, met arcades eronder. Het is de Plaza Mayor, die van altijd, waar de inwoners van Burgos afspreken zonder te zeggen waar, want het spreekt vanzelf dat het hier is.
- 15
Het Stadhuis en het standbeeld van Carlos III
Voordat je weggaat, loop naar het bronzen standbeeld in het midden. Het is Karel III, die hervormende koning, en hij staat daar al sinds 1784.
Op een ruimer plein, al ver van het gedruis, staat een stenen paleis met een gebeeldhouwd koord rond de deur. Blijf ervoor staan en zoek het: een dik franciscaans koord, in steen gehouwen, met zijn knopen, dat de ingang en de wapenschilden omlijst. Daarom noemt men deze plek de Casa del Cordón.
- 17
Plaza de la Libertad
Maak een rondje over het plein waar je bent, de Plaza de la Libertad. Het heette niet altijd zo: het maakt deel uit van wat de grote hoofdmarkt van de stad was, de plek waar van alles werd gekocht en verkocht. Het heeft twintig keer van naam veranderd, al naargelang wie er de baas was: monarchen, republieken, dictaturen.
Voor je, precies waar de grote promenade begint, staat een elegant gebouw met een Italiaanse uitstraling: het Teatro Principal. Een bezoek aan de binnenkant zit in je wandeling inbegrepen, dus als je bij de deur komt, kun je op de knop drukken en naar binnen gaan.
- 19
De standbeelden van de koningen op de Espolón
Loop nu de promenade op en let op vier stenen beelden van koningen van Castilië, op sokkels tussen de bomen. Er wordt een geweldig weetje over verteld: ze waren niet voor deze plek gemaakt.
Blijf nu staan, kijk de promenade door en laat je omhullen. Je bent op de Espolón, de promenade met de meeste traditie van Burgos, en het eerste wat je merkt is het gefilterde licht: kijk omhoog. Die bomen zijn platanen, en ze groeien niet toevallig zo.
- 21
De muziekkiosk en de platanen
Ergens op de promenade zie je een tempeltje, een muziekkiosk met een dakje en een ijzeren hekwerk. Daar speelde op zondagmiddagen van vroeger de fanfare terwijl de mensen eromheen liepen.
- 22
Café Ibáñez
Midden op de promenade vind je de zoete stop die deze plek hardop vraagt: het Café Ibáñez, een chocolaterie met een terras in de schaduw van de bomen en de rivier naast je.
- 23
De fontein van de Espolón
Zoek bij het einde van de promenade een stenen fontein met een figuur erbovenop: het is een van degene die deze openluchtwoonkamer sieren, water dat al generaties stroomt om wie langskomt te verfrissen. De kinderen komen hun handen nat maken, de ouderen gaan ernaast zitten.
Kijk nu omhoog, want voor je verrijst een van de bekendste beelden van Burgos: een enorme stenen boog, tussen twee torens, bezaaid met standbeelden, die als monumentale poort tussen de rivier en de stad dient. Het is de Arco de Santa María.
