Μια πρόσοψη σκεπασμένη με σπασμένα κεραμικά, κομμάτια από πλακάκια και γυαλί σε χίλια χρώματα κολλημένα σαν άγριο ψηφιδωτό, με λουλούδια και πεταλούδες να σκαρφαλώνουν στον τοίχο. Είναι το πιο χαρούμενα εξωφρενικό κτίριο της Πάλμα και, μετά τον καθεδρικό, το πιο φωτογραφημένο της πόλης.
Τρενκαδίς: σκουπίδια που έγιναν κόσμημα
Η τεχνική λέγεται τρενκαδίς και είναι η ίδια που έκανε δημοφιλή ο Γκαουντί στο Πάρκο Γκουέλ και στην Κάζα Μπατγιό: θραύσματα από φαγεντιανή, πιάτα και σπασμένα γυαλιά συναρμολογημένα ξανά πάνω στον τοίχο ώσπου να σχηματίσουν μια συνεχή επένδυση. Υλικό για πέταμα που έγινε πολυτελής επιφάνεια.
Το πρακτικό της πλεονέκτημα είναι ότι επιτρέπει να καλυφθούν καμπύλες επιφάνειες, όπου το ολόκληρο πλακάκι δεν εφαρμόζει, και το οικονομικό της πλεονέκτημα είναι προφανές: γίνεται με ό,τι σπάει. Το ότι κατέληξε σύμβολο εκλέπτυνσης είναι ένα από τα πιο κομψά παράδοξα της σύγχρονης αρχιτεκτονικής.
Εδώ χτίστηκε το 1909, στην ακμή του μοντερνισμού, και πίσω του δεν υπήρχε ένας διάσημος αρχιτέκτονας αλλά μια οικογένεια με δικές της ιδέες: ο κοσμηματοπώλης Ζουζέπ Φορτέζα Ρέι, με το σχέδιο να αποδίδεται στον Λουίς Φορτέζα Ρέι. Άνθρωποι του εμπορίου, για άλλη μια φορά, που ήθελαν ένα σπίτι που δεν θα έμοιαζε με κανένα άλλο.
Ένα κτίριο που ήταν τρία πράγματα μαζί
Δεν ήταν μόνο κατοικία ούτε αισθητικό καπρίτσιο. Στο ισόγειο λειτουργούσε το εργαστήριο κοσμημάτων, και στο κτίριο βρισκόταν επίσης το οδοντιατρείο του Ιγνάσι Φορτέζα-Ρέι. Δουλειά, επιστήμη και τέχνη στην ίδια παραληρηματική πρόσοψη, κάτι πολύ χαρακτηριστικό της εμπορικής αστικής τάξης που ώθησε τον μοντερνισμό.
Σήκωσε το βλέμμα και ψάξε το προσωπείο: ανάμεσα στο τρενκαδίς προβάλλει ένα μεγάλο τερατόμορφο πρόσωπο με γουρλωμένα μάτια και ανοιχτό στόμα που σχεδόν όλοι αποκαλούν «ο δράκος», συνοδευόμενο από κεραμικά πλασματάκια και φυτικές μορφές που σκαρφαλώνουν στον τοίχο.
Κοίτα το από το απέναντι πεζοδρόμιο, γιατί από κοντά σού ξεφεύγει. Η οδός Κολόμ είναι στενή και το κτίριο ζητά απόσταση: κολλημένος στον τοίχο βλέπεις τα θραύσματα αλλά χάνεις τη σύνθεση.
Και σύγκρινέ το με το Καν Καζασάγιας, τρία λεπτά από εδώ: η ίδια στιγμή, η ίδια επιρροή του Γκαουντί και δύο εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα. Το ένα ποντάρει στην κυματιστή φόρμα· το άλλο, στο χρώμα.
Μη χάσεις
Είναι τρενκαδίς
Φαγεντιανή, πιάτα και σπασμένα γυαλιά συναρμολογημένα ξανά πάνω στον τοίχο. Η ίδια τεχνική με το Πάρκο Γκουέλ.
Το παρήγγειλε ένας κοσμηματοπώλης
Ο Ζουζέπ Φορτέζα Ρέι, το 1909. Ούτε αριστοκράτης ούτε διάσημος αρχιτέκτονας: εμπόριο με δικές του ιδέες.
Ο δράκος της πρόσοψης
Ένα μεγάλο προσωπείο με γουρλωμένα μάτια ανάμεσα στα κεραμικά. Κοίτα το από το απέναντι πεζοδρόμιο.
Εργαστήριο και οδοντιατρείο
Κάτω το εργαστήριο κοσμημάτων, μέσα το ιατρείο του Ιγνάσι Φορτέζα-Ρέι. Δεν ήταν μόνο κατοικία.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στην Πάλμα
Βρίσκεται στην οδό Κολόμ, δίπλα στην Πλάθα Μαγιόρ, στην καρδιά του μοντερνιστικού άξονα. Με το Γκραν Οτέλ, το Καν Καζασάγιας, τον φούρνο Φορν δες Τεάτρε και το πολυκατάστημα Ελ Άγκιλα κάνεις μια διαδρομή μίας ώρας που καλύπτει όλο τον μοντερνισμό της Πάλμα.
Δεν είναι επισκέψιμο από μέσα: είναι ιδιωτικές κατοικίες και καταστήματα. Αυτό που βλέπεις είναι η πρόσοψη, και η πρόσοψη είναι όλο το επιχείρημα.
Το καλύτερο φως είναι το πρωινό, όταν ο ήλιος πέφτει κατευθείαν στην οδό Κολόμ και τα κεραμικά επιστρέφουν όλα τα χρώματα. Κόντρα στο φως το τρενκαδίς χάνει μεγάλο μέρος του εφέ του.
Συχνές ερωτήσεις
Είδες τα τέρατα που κρύβονται στην πρόσοψη;
Σήκωσε το βλέμμα: ανάμεσα στο τρενκαδίς ξεπροβάλλει ένα μεγάλο μασκαρόν, ένα τερατώδες πρόσωπο με γουρλωμένα μάτια και ανοιχτό στόμα που σχεδόν όλοι το λένε «ο δράκος», συνοδευόμενο από κεραμικά πλασματάκια και φυτικά σχήματα που σκαρφαλώνουν στον τοίχο. Κοίταξέ το από το απέναντι πεζοδρόμιο, γιατί από κοντά σου ξεφεύγει.
