Een gevel bedekt met gebroken keramiek, stukjes tegel en glas in duizend kleuren, vastgeplakt als een wild mozaïek, met bloemen en vlinders die langs de muur omhoogklimmen. Het is het uitbundigst extravagante gebouw van Palma en, na de kathedraal, het meest gefotografeerde van de stad.
Trencadís: afval dat een juweel werd
De techniek heet trencadís en is dezelfde die Gaudí populair maakte in het Park Güell en de Casa Batlló: scherven van aardewerk, borden en gebroken glas die op de muur opnieuw worden samengevoegd tot een doorlopende bekleding. Afvalmateriaal dat een luxueus oppervlak werd.
Het praktische voordeel is dat je er gebogen oppervlakken mee kunt bekleden, waar een hele tegel niet past, en het economische voordeel is duidelijk: je maakt het met wat breekt. Dat het uiteindelijk een symbool van verfijning werd, is een van de elegantste paradoxen van de moderne architectuur.
Hier werd het in 1909 gebouwd, op het hoogtepunt van het modernisme, en erachter zat geen beroemde architect maar een familie met eigen ideeën: de juwelier Josep Forteza Rey, met een ontwerp dat aan Lluís Forteza Rey wordt toegeschreven. Opnieuw handelslui die een huis wilden zoals er geen ander was.
Een gebouw dat drie dingen tegelijk was
Het was niet alleen een woning of een esthetische gril. Op de begane grond zat het juweliersatelier, en in het gebouw was ook de tandartspraktijk van Ignasi Forteza-Rey gevestigd. Werk, wetenschap en kunst in dezelfde waanzinnige gevel, heel typerend voor de handelsburgerij die het modernisme stuwde.
Kijk omhoog en zoek het masker: tussen de trencadís steekt een groot monsterachtig gezicht uit met uitpuilende ogen en een open mond, dat bijna iedereen “de draak” noemt, omringd door beestjes en plantvormen van keramiek die langs de muur omhoogklimmen.
Bekijk het vanaf de stoep aan de overkant, want van dichtbij ontglipt het je. De calle Colom is smal en het gebouw vraagt om afstand: tegen de muur aan zie je de scherven, maar verlies je de compositie.
En vergelijk het met Can Casasayas, op drie minuten van hier: hetzelfde moment, dezelfde invloed van Gaudí en twee totaal verschillende resultaten. Het ene zet in op de golvende vorm, het andere op de kleur.
Niet te missen
Het is trencadís
Aardewerk, borden en gebroken glas, op de muur opnieuw samengevoegd. Dezelfde techniek als in het Park Güell.
Een juwelier bestelde het
Josep Forteza Rey, in 1909. Geen aristocraat en geen beroemde architect: handel met eigen ideeën.
De draak op de gevel
Een groot masker met uitpuilende ogen tussen de keramiek. Bekijk het vanaf de stoep aan de overkant.
Atelier en tandartspraktijk
Beneden het juweliersatelier, binnen de praktijk van Ignasi Forteza-Rey. Het was niet alleen een woning.
Hoe het past in je bezoek aan Palma
Het staat in de calle Colom, naast de Plaza Mayor, midden op de modernistische as. Met het Gran Hotel, Can Casasayas, de Forn des Teatre en de Almacenes El Águila maak je een route van een uur die het hele modernisme van Palma bestrijkt.
Je kunt het vanbinnen niet bezoeken: het zijn particuliere woningen en winkelpanden. Wat je ziet, is de gevel, en de gevel is het hele verhaal.
Het beste licht is dat van de ochtend, als de zon recht op de calle Colom staat en de keramiek al haar kleuren teruggeeft. In tegenlicht verliest de trencadís een groot deel van zijn effect.
Veelgestelde vragen
Heb je de monsters gezien die zich in de gevel verstoppen?
Kijk omhoog: tussen het trencadís piept een groot masker tevoorschijn, een monsterlijk gezicht met uitpuilende ogen en open mond dat bijna iedereen “de draak” noemt, vergezeld van beestjes en plantvormen van keramiek die langs de muur omhoogklimmen. Bekijk het vanaf de overkant van de straat, want van dichtbij ontgaat het je.
