Ένα παλιό σπίτι στην οδό Σαν Μπασίλιο, με πόρτα ισλαμικού σχήματος και ρόπτρο, και πίσω της μία από τις πιο βραβευμένες αυλές της Κόρδοβας: λευκοί τοίχοι ντυμένοι με γλάστρες ως την τελευταία τρύπα, ένα πηγάδι στο κέντρο, φτέρες, νεραντζιές και το μουρμουρητό του νερού. Είναι η έδρα του συλλόγου κατοίκων που το 1974 ενώθηκαν για να μην εξαφανιστούν αυτές οι αυλές, και συνήθως μπορείς να την επισκεφθείς το πρωί με ελεύθερη είσοδο ή με μια δωρεά.
Η αυλή δεν ήταν διακόσμηση: ήταν το σπίτι
Η αυλή της Κόρδοβας έχει διπλή καταγωγή: το ρωμαϊκό σπίτι με αίθριο και περιστύλιο, και το σπίτι του Αλ-Άνταλους οργανωμένο προς τα μέσα. Και στις δύο περιπτώσεις η λογική είναι η ίδια και είναι κλιματική: σε μια πόλη όπου το καλοκαίρι συχνά ξεπερνά τους σαράντα βαθμούς, η αυλή με νερό, σκιά και πρασινάδα λειτουργεί ως σύστημα παθητικής ψύξης.
Όμως αυτό που επισκέπτεσαι σήμερα δεν είναι αρχοντικά: είναι σπίτια όπου συζούσαν πολλές οικογένειες. Ως τα μέσα του 20ού αιώνα, σε αυτές τις αυλές ζούσαν μαζί ως και δώδεκα οικογένειες, μοιράζοντας κουζίνα, νεροχύτη για το πλύσιμο, αποχωρητήριο και την ίδια την αυλή. Κάθε οικογένεια είχε ένα ή δύο δωμάτια και η κοινή αυλή ήταν, κυριολεκτικά, η ζωή.
Αυτό το μοντέλο εξαφανίστηκε με τη βελτίωση των συνθηκών στέγασης, και μαζί του παραλίγο να εξαφανιστούν και οι αυλές. Το 1974, μια ομάδα κατοίκων ίδρυσε τον Σύλλογο Φίλων των Αυλών της Κόρδοβας για να τις διατηρήσει και να τους δώσει συνέχεια. Το 2012, η UNESCO ενέγραψε τη Γιορτή των Αυλών στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ανθρωπότητας.
Η τέχνη του να τη συντηρείς
Μια αυλή που διαγωνίζεται μπορεί να έχει αρκετές εκατοντάδες γλάστρες κρεμασμένες στους τοίχους, πολλές σε αδύνατα ύψη. Ποτίζονται με ένα μακρύ καλάμι που καταλήγει σε ένα τενεκεδάκι ή ένα ποτιστήρι, και φτάνει ως τις ψηλότερες γλάστρες χωρίς να χρειάζεται σκάλα. Το καλοκαίρι πρέπει να ποτίζεις δύο φορές τη μέρα, κάθε μέρα.
Τα φυτά είναι τα γνωστά: γεράνια και κισσογεράνια για το χρώμα, γιασεμί και νυχτολούλουδο για το άρωμα, φτέρες, ασπιδίστρες και πολυτρίχια για τις σκιερές γωνιές, και μια νεραντζιά ή μια λεμονιά αν υπάρχει χώρος. Κάθε αυλή έχει επιπλέον το πηγάδι ή τη γούρνα της, που δεν είναι στολίδι αλλά η πηγή του νερού.
Τη συντήρηση την κάνουν οι οικογένειες όλο τον χρόνο, και είναι μια σημαντική δουλειά που στηρίζεται στην παράδοση και στην περηφάνια της γειτονιάς. Όταν επισκεφθείς μία, να θυμάσαι ότι μπαίνεις στο σπίτι κάποιου: ζητάς άδεια, δεν αγγίζεις και δεν μπαίνεις στα δωμάτια.
Μη χάσεις
Το καλάμι του ποτίσματος
Ένα μακρύ καλάμι με ένα τενεκεδάκι στην άκρη για να φτάνει στις ψηλότερες γλάστρες. Δύο φορές τη μέρα το καλοκαίρι.
Δώδεκα οικογένειες σε μία αυλή
Κοινή κουζίνα, νεροχύτης και αποχωρητήριο. Η αυλή δεν ήταν διακόσμηση: ήταν ολόκληρο το σπίτι.
Ο σύλλογος του 1974
Κάτοικοι οργανωμένοι για να μην εξαφανιστούν οι αυλές όταν άλλαξε ο τρόπος στέγασης.
Άυλη Κληρονομιά από το 2012
Η UNESCO ενέγραψε τη Γιορτή των Αυλών. Γίνεται τις δύο πρώτες εβδομάδες του Μαΐου.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στην Κόρδοβα
Βρίσκεται στη συνοικία Σαν Μπασίλιο, που λέγεται επίσης Αλκάθαρ Βιέχο, ανάμεσα στο Αλκάθαρ των Χριστιανών Μοναρχών και στα τείχη. Είναι η συνοικία με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αυλών στην πόλη και αυτή που κερδίζει τα περισσότερα βραβεία κάθε χρόνο.
Η Γιορτή των Αυλών γίνεται τις δύο πρώτες εβδομάδες του Μαΐου: εκείνες τις μέρες, δεκάδες αυλές ανοίγουν δωρεάν στο κοινό σε διάφορες συνοικίες —Σαν Μπασίλιο, Σάντα Μαρίνα, Σαν Αγουστίν, εβραϊκή συνοικία—, με εκτεταμένα ωράρια και έναν δημοτικό διαγωνισμό στη μέση. Τότε βρίσκονται στην καλύτερη στιγμή τους και τότε υπάρχουν και σοβαρές ουρές.
Εκτός γιορτής, αρκετές αυλές του Σαν Μπασίλιο ανοίγουν κι αυτές για μεγάλο μέρος του χρόνου, συνήθως το πρωί και με δωρεά. Είναι ο ήρεμος τρόπος να τις δεις, χωρίς ουρές και με χρόνο να μιλήσεις με όποιον τις φροντίζει, που συνήθως είναι το καλύτερο κομμάτι της επίσκεψης.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς ποτίζουν τόσες και τόσες γλάστρες κρεμασμένες τόσο ψηλά;
Με ένα μακρύ καλάμι που καταλήγει σε ένα τενεκεδάκι ή ένα ποτιστήρι, που φτάνει ως τις πιο ψηλές γλάστρες χωρίς να χρειάζεται σκάλα. Είναι μια τέχνη γειτόνισσων και γειτόνων, σχεδόν μια καθημερινή χορογραφία· το πότισμα και η τοποθέτηση των γλαστρών είναι μέρος όσων κρίνονται τον Μάιο στον διαγωνισμό.
