W środku są trzy rzeczy, które same w sobie są warte podróży: Pórtico da Gloria, który mistrz Mateo ukończył w 1188 roku i który jest szczytem europejskiej rzeźby romańskiej; krypta z grobem apostoła, początek wszystkiego; i botafumeiro, olbrzymia kadzielnica – osiemdziesiąt kilogramów posrebrzanego mosiądzu przelatujących między kolumnami transeptu. A do tego romańska nawa na prawie sto metrów, która pod całą barokową nadbudową pozostaje taka sama jak zawsze.
Pórtico da Gloria
Stoi tuż za fasadą Obradoiro, która go chroni, i jest zespołem ponad dwustu figur wyrzeźbionych przez mistrza Mateo i jego warsztat w ciągu dwóch dekad, ukończonym w 1188 roku, jak głosi jego własna inskrypcja. To jedno z niewielu dzieł romańskich, których autora i datę znamy dokładnie.
Wyjątkowym czyni go nie rozmiar, lecz człowieczeństwo postaci. Dwudziestu czterech starców z Apokalipsy trzyma prawdziwe instrumenty muzyczne z epoki, stroi je i rozmawia ze sobą; prorocy na filarze środkowym uśmiechają się, gestykulują i patrzą na siebie nawzajem. We wcześniejszej sztuce romańskiej postacie są hieratyczne: tutaj po raz pierwszy żyją.
Po długiej konserwacji odzyskano pierwotną polichromię i w tym tkwi niespodzianka: Pórtico był pomalowany intensywnymi kolorami, a zobaczenie go w tej postaci obala wyobrażenie o nagim kamieniu, które kojarzymy z romanizmem. Dziś zwiedza się go po wcześniejszej rezerwacji, w małych grupach.
Botafumeiro i grób
Botafumeiro waży z wsadem około osiemdziesięciu kilogramów i wisi na linie dłuższej niż trzydzieści metrów. Rozhuśtuje go ośmiu mężczyzn zwanych tiraboleiros, którzy jednocześnie ciągną za system bloczków, aż kadzielnica wznosi się na dwadzieścia metrów i w najniższym punkcie osiąga niemal siedemdziesiąt kilometrów na godzinę.
Jego pochodzenie jest bardziej praktyczne niż liturgiczne: średniowieczni pielgrzymi docierali po tygodniach drogi bez mycia się i spali wewnątrz świątyni, więc dym pełnił oczywistą funkcję higieniczną i odświeżającą. Nie lata na każdej mszy, tylko na uroczystych i wtedy, gdy ktoś za to zapłaci, dlatego warto sprawdzić kalendarz.
Pod ołtarzem głównym znajduje się krypta ze srebrną urną, w której spoczywają szczątki przypisywane apostołowi. Prowadzą do niej wąskie schody za ołtarzem, kolejka posuwa się szybko, a wizyta trwa dwie minuty. Nad ołtarzem camarín, niewielkie pomieszczenie za figurą, pozwala objąć od tyłu wizerunek apostoła – ten gest pielgrzymi powtarzają od ośmiuset lat.
Nie do przegapienia
Pórtico był pomalowany
Konserwacja przywróciła pierwotną polichromię. Wyobrażenie o nagim romańskim kamieniu to współczesne nieporozumienie.
Rozmawiające postacie
Starcy z Apokalipsy stroją prawdziwe instrumenty z epoki i rozmawiają ze sobą. We wcześniejszej sztuce romańskiej nikt się nie ruszał.
Osiemdziesiąt kilogramów przy siedemdziesięciu na godzinę
Botafumeiro rozhuśtuje ośmiu tiraboleiros. Nie lata na każdej mszy: sprawdź kalendarz.
Dachy
Chodzisz po kamiennych dachach między wieżami. To najmniej znana wizyta i jedna z najlepszych.
Jak wpisuje się w twoje zwiedzanie Santiago
Wchodzi się od Praza do Obradoiro albo od innych placów, zależnie od pory i ruchu zwiedzających. Wstęp do samej świątyni jest wolny; płatne i rezerwowane osobno są Pórtico da Gloria, muzeum, dachy i wykopaliska.
Dachy to najmniej znana wizyta i jedna z najlepszych: chodzisz po kamiennych dachach samej świątyni, między wieżami, z całym miastem w dole. Wejścia są o wyznaczonych godzinach i w małych grupach, więc trzeba zarezerwować z wyprzedzeniem.
Licz godzinę na wnętrze i drugą dobrą godzinę, jeśli dodasz Pórtico i dachy. I pamiętaj o nabożeństwach: w czasie mszy dostęp dla turystów jest ograniczony, a w Roku Świętym tłumy się mnożą.
Najczęstsze pytania
Jak odkryto, że apostoł jest właśnie tutaj?
To początek wszystkiego. Na początku dziewiątego wieku, jak opowiadają, pustelnik imieniem Pelayo zobaczył dziwne światła, jak gwiazdy, lśniące nocą nad samotnym lasem. Powiadomił biskupa Teodomira, który rozkopał to miejsce i znalazł grobowiec; ogłosił go grobem apostoła Jakuba. Król Alfons Drugi przybył z Oviedo, by oddać mu cześć, i tak stał się pierwszym pielgrzymem w historii. Bez tych świateł nie byłoby katedry ani miasta, ani Camino: nic z tego, co widzisz, by nie istniało.
Skąd pochodzi nazwa Compostela?
Ach, to piękny spór, który trwa od wieków. Romantycy mówią, że od łacińskiego „campus stellae”, pole gwiazdy, od tych świateł, które zaprowadziły do grobu. Ale ci bardziej rygorystyczni wskazują na „compostum”, co znaczyło mniej więcej cmentarz albo miejsce pochówku. Czyli: pole gwiazd albo pole grobów. Ja, kiedy nocą przechodzę przez plac, a mokry kamień lśni, wolę zostać przy gwiazdach.
