Ronda'nın Puente Nuevo'su: nasıl inşa edildi ve nereden görülür
Önceki köprü elli kişinin ölümüne yol açarak çöktü ve alınan dersin uygulanması otuz dört yıl sürdü. İşe yarayan dört seyir noktası ve çürütülmesi gereken efsaneler.
Ayaklarının altında neredeyse yüz metre boşluk, iki yanda dikey kaya ve dipte Guadalevín'in yeşil ipliği. Dünyada Ronda'nın imgesi budur ve XVIII. yüzyılın en cüretkâr mühendislik eserlerinden biridir. Ama en az anlatılan, ondan önce olandır: 1735'te aceleyle yükseltilen ve altı yıl sonra çöken başka bir köprü.
Köprü, insanların ona baktığı yerden neredeyse hiçbir zaman bütünüyle görünmez. Üstünden yalnızca korkuluk görülür; onu gerçekten görmek için kanyona inmek ya da yandaki seyir noktalarından birini bulmak gerekir.
Bir çöküş ve otuz dört yıllık bir ders
Neden bir değil de üç kemeri var.
1735'te burada, açıklığı bir hamlede geçen tek ve devasa kemerli bir köprü yükseltildi. Hızlıydı, göz alıcıydı ve pervasızdı: 1741'de çöktü ve elli kadar kişiyi ölüme sürükledi. Ronda, bu kanyonun kestirme yol kabul etmediğini anladı.
Bugünkü köprüye 1759'da başlandı ve Aragonlu mimar José Martín de Aldehuela'nın yönetiminde ancak 1793'te bitirildi. Fark yaklaşımdadır: tek bir kemer yerine, Tajo'nun tam dibine dayanan üç kemer ve nehir yatağının kayasına kadar inen iki ayak.
Böyle inşa etmek daha yavaş, daha pahalı ve çok daha zordur, çünkü XVIII. yüzyılın araçlarıyla yüz metrelik bir uçurumun dibinde çalışmayı gerektirir. Ama iki yüz otuz yıldır kımıldamayan da budur ve on yıllar boyunca dünyanın en yüksek köprüleri arasında yer aldı.
Taşın tamamı uçurumun kendisinden çıktı: kesme taşlar, inşaatın hemen dibinde, Tajo'nun tabanından çıkarıldı. Her bloğu bu yüksekliğe kaldırmak onu yerine koymak kadar zordu ve harcanan otuz dört yılı büyük ölçüde açıklar.
Geçiş serbesttir ve her saatte açıktır. Orta kemerin üzerinde, boşlukta asılı duran ve bekçi odası, nezarethane ve İç Savaş sırasında hapishane olarak kullanılmış bir oda var; bugün kendi ucuz bileti olan bir tanıtım merkezini barındırır.
Merkeze otuz saniye uzaklıkta, boşluğa uzanan balkon; buradan yan kemer ve kanyonun dibine kadar bütün düşüşü görülür. Ücretsizdir ve kanyona inmeden köprünün en iyi manzarasıdır. Adını köprüyü inşa eden mimar José Martín de Aldehuela'dan alır.
Birincisi orta kemerin üzerindeki odayla, korkuluktan girilen ve kelimenin tam anlamıyla boşlukta asılı duran o taş odayla ilgilidir. Önce bekçi odası, sonra nezarethane ve İç Savaş sırasında hapishane oldu. Oradan uçuruma atılan mahkûmların hikâyeleri buradan çıkar.
Savaş sırasında, bütün İspanya'da olduğu gibi Ronda'da da ciddi bir şiddet yaşandı, ama köprüden yapılan infazların bu somut anlatımı büyük ölçüde tarihî belgelerden değil, edebiyattan gelir —Hemingway benzer bir sahneyi “Çanlar Kimin İçin Çalıyor”da kurguladı—. Onu bu mesafeyle anlatmak iyi olur.
İkincisi, mimarın kendisinin bitiş tarihini taşa kazımaya çalışırken köprüden düşerek öldüğüdür. Düpedüz yanlıştır: Aldehuela yıllar sonra Málaga'da huzur içinde öldü; orada da, başka eserlerin yanı sıra San Telmo su kemeri üzerinde çalışmayı sürdürdü.
İlginç olan, iki efsanenin de bu yer hakkında doğru bir şey söylemesidir: baş döndüren bir yerdir ve baş dönmesi hikâyeler doğurur. Oda var, uçurum var ve köprü bu iki hikâyenin hiçbirine ihtiyaç duymadan etkilemeyi sürdürüyor.
Köprüye bakılabilecek dört ayrı yer
Birincisi, ve en kötüsü, üstünden bakmaktır: köprü değil, yalnızca korkuluk ve boşluk görülür. Neredeyse herkes burada kalır, uçurumun fotoğrafını çeker ve onu gördüğüne inanarak gider.
İkincisi, otuz saniye ötedeki, yan kemeri ve bütün düşüşü gösteren Mirador de Aldehuela'dır. Ücretsizdir ve inmek istemeyenin ziyaretini tamamlar. Üçüncüsü, uçurumun üzerine asılı Casa del Rey Moro bahçeleridir; çok farklı bir yan açı sunarlar.
Dördüncüsü, gerçekten karşılığını veren, Tajo'nun dibidir. Bir patika köprüden başlayıp basamaklı ve engebeli bölümlerle yirmi dakika kadarda nehir yatağına iner. Oradan köprü bütünüyle görünür: üstünde yüz metre taş ve gökyüzüne karşı belirginleşen orta kemer.
Dönüşün baştan sona yokuş yukarı olduğunu ve patikanın uygun ayakkabı gerektirdiğini hesaba katmak gerekir. Karşılığında, Ronda'nın bir uçurumun üzerine kurulduğu söylendiğinde neden söz edildiğini açıklayan tek görüntüdür.
1912'de Forestier'nin tasarladığı teraslı bahçeleri uçurumun üzerine asılıdır ve köprüye başka hiçbir noktadan elde edilemeyen bir yan açıdan bakar. Ayrıca maden geçidini, yani kayaya oyulmuş, nehre kadar inen iki yüz basamaklı merdiveni saklar.
Köprünün Mercadillo tarafında vardığı nokta; eski belediye binasına yerleşmiş parador oteliyle. Seyir noktasına iniş ve orta kemerdeki odaya giriş buradan başlar.
Guadalevín'in yatağından yol yüzeyine kadar doksan sekiz metre civarındadır. 1759 ile 1793 arasında, kanyonun dibine dayanan üç kemerle inşa edildi ve on yıllar boyunca dünyanın en yüksek köprüleri arasında yer aldı.
Daha önce bir köprünün çöktüğü doğru mu?
Evet. 1735'te burada aceleyle inşa edilmiş, tek ve devasa kemerli bir köprü yükseltildi; 1741'de çöktü ve elli kadar kişiyi ölüme sürükledi. Bu felaket, bugünkü köprünün neden kanyonun dibine dayanan üç kemeri olduğunu ve onu yükseltmenin neden otuz dört yıl sürdüğünü açıklar.
Orta kemerdeki odada ne var?
Köprünün inşası üzerine, kendi ucuz bileti olan bir tanıtım merkezi. Bu mekân önce bekçi odası, sonra nezarethane ve İç Savaş sırasında hapishane oldu. Uçuruma atılan mahkûmlarla ilgili efsaneler buradan doğar; bunlar büyük ölçüde belgelerden değil, edebiyattan gelir.
Mimar köprüden düşerek mi öldü?
Hayır, bu çok tekrarlanan ve yanlış bir efsanedir. Martín de Aldehuela'nın bitiş tarihini taşa kazımaya çalışırken boşluğa düştüğü anlatılır, ama o, inşaatı bitirdikten yıllar sonra Málaga'da huzur içinde öldü; orada da, başka projelerin yanı sıra San Telmo su kemeri üzerinde çalışmayı sürdürdü.
Tajo'nun dibine nasıl inilir?
Köprünün yanından başlayan ve toprak ve kayadan basamaklı, engebeli bölümlerle yirmi dakika kadarda inen bir patikadan. Kaymayan ayakkabı gerektirir ve aydınlatılmamıştır; bu yüzden hava kararırken yapmamak iyi olur. Dönüş baştan sona yokuş yukarıdır ve inişten çok daha fazla zorlar.
İnmeye değer mi?
Sıradan bir ziyareti iyi bir ziyaretten ayıran budur. Yukarıdan yalnızca korkuluk ve uçurum görülür; dipten ise köprü bütünüyle görünür: üstünde yüz metre taş ve gökyüzüne karşı belirginleşen orta kemer. Ronda'nın gerçekte ne olduğunu açıklayan tek görüntüdür.
Pratik bilgiler
NeredePlaza de España, Ronda'nın tam merkezi, Mercadillo ile eski şehir arasında.
FiyatGeçiş serbest. Odadaki tanıtım merkezinin kendi ucuz bileti var.
En iyi manzaraTajo'nun dibi, patikadan 20 dakika inerek. Dönüş baştan sona yokuş.
ÜcretsizKöprüye otuz saniye uzaklıktaki Mirador de Aldehuela yan kemeri gösterir.
En iyi saatGün batımı; ışık kanyona girer ve taş tutuşmuş gibi parlar.
DikkatDibe inen patika kaymayan ayakkabı gerektirir ve aydınlatılmamıştır.
Haritada
🎧 Viavoy ile
Ronda şehrini gez ve kendi temponda dinle
Viavoy'u indir ve Ronda şehrini istediğin zaman çevrimdışı gez.
başlangıç 3,99 €· tek seferlik ödeme
City Pass · 9,99 €3 gün, Ronda şehrindeki tüm turlar