Sahil yolunun arkasında ne bloklar ne de kuleler var: Arap kiremitli, boyalı demir parmaklıklı, bir ya da iki katlı, alçak ve badanalı evler var. Şehir buraya kadar uzanmadan önce burası olan denizci köyünden geriye kalan budur. Ve bu mütevazı evlerin arasına, birkaç kapı numarasında bir, bahçeli ve palmiyeli küçük köşkler sokulur. Mahallenin bütün tarihi tek bir kaldırımda özetlenmiştir.
Önden dar, içeriye doğru derin
Orana dikkat et: neredeyse hepsinin üç dört metrelik çok dar bir cephesi vardır ve arsanın içine doğru epey uzanırlar. Bu biçim estetik değil, ekonomiktir. Toprak sokağa bakan cephenin metresine göre paylaştırıldığında ya da vergilendirildiğinde mantıklı olan dar inşa edip içeriye doğru büyümekti ve burada bütün XIX. yüzyıl boyunca böyle yapıldı.
İç düzen neredeyse her zaman aynıydı: sokağa bakan bir ön bölüm, ışık ve hava veren bir orta avlu ve arkada mutfakla, çoğu zaman da av takımlarının saklandığı yerle birlikte hizmet odaları. Bütün ev, yazın havalanan tek nokta olan bu avlunun çevresinde düzenlenirdi.
Malzemeler eldeki malzemelerdi: kireçli moloz taş duvarlar, kavisli kiremit çatı, sade doğramalar ve her yıl yenilenen badana. Badana da dekoratif değildi; hijyen ve yalıtımdı ve Endülüs'ün kıyı köylerinin beyaz olmasının nedeni budur.
İngiliz havalı villalar
Balıkçı evlerinin arasına serpiştirilmiş hâlde, camlı cumbaları, galerileri, kule odaları ve bahçeleriyle başka bir dünyadan villalar belirir. Bunlar, deniz banyosu için gelen Málaga burjuvazisinin eski yazlık köşkleridir ve kuzeyli havalarının somut bir açıklaması vardır.
XIX. yüzyılın Málaga'sı zengin ve çok kozmopolit bir limandı; dışarıdan gelmiş tüccar ve sanayici toplulukları vardı: şarap, demir ve şeker aileleri, birçoğu İngiliz ya da Kuzey Avrupalı. Kendi inşa etme biçimlerini de beraberlerinde getirdiler, güneşten rüzgâr olmadan yararlanmak için camlı galerilerle, ve burada kaldılar.
Yürüyüşü ilginç kılan, kapı kapıya bu karşıtlıktır. Yalnızca aşağıdaki sahil yolunda değil, kıyıya paralel olarak yukarı çıkan sokakta yürü ve bakışını dönüşümlü gezdir: balıkçı evi, palmiyeli villa, balıkçı evi. Bu dizi, hiçbir tabelaya gerek kalmadan her şeyi anlatır.
Kaçırılmayacaklar
Dar cephe, uzun ev
Üç dört metre cephe ve epey derinlik. Biçim, toprağın nasıl paylaştırıldığına ve vergilendirildiğine bağlıdır.
Orta avlu
Bütün eve ışık ve havalandırma sağlardı. Yazın tek serin noktaydı ve her şey onun çevresinde düzenlenirdi.
Galerili villalar
Birçoğu Kuzey Avrupalı tüccar ailelerin yazlık köşkleri. Camlı cumbalar buradan gelir.
Yukarıdaki sokak
Karşıtlık sahil yolunda değil, ona paralel yolda görülür. Balıkçı evi ve köşk, birbirini izleyerek.
Málaga gezine nasıl uyar
Kapısı ya da saatleri olan bir anıt değildir: içinde yürünen bir kent dokusudur ve bu yüzden bir ziyaret olarak değil, bir gezinti olarak işler. Mantıklı olan, sahil yolundan yirmi dakikalığına iç sokaklara girmek ve sonra yeniden denize çıkmaktır.
Mahalle ayrıca birkaç metre ötedeki bölge kilisesini, Corpus Christi Kilisesi'ni korur ve doğuya doğru, dokunun daha da halkçı ve daha az rötuşlanmış olduğu El Palo'ya kadar devam eder.
Bu evlerin birçoğunun bugün restore edilmiş ve epey değerli olduğunu, ötekilerinin ise olduğu gibi durduğunu bilerek gitmekte fayda var. Komşuları olan, yaşayan bir mahalledir, müzeleştirilmiş bir topluluk değil: sokaktan bakılır ve avlulara girilmez.
Sık sorulan sorular
O villaların havası neden İngiliz?
Çünkü bir buçuk yüzyıl önceki Málaga, dışarıdan gelmiş tüccar ve sanayici aileleriyle dolu, zengin ve çok kozmopolit bir limandı: şarap, demir, şeker işindeki insanlar, pek çoğu İngiliz ya da Kuzey Avrupalı. Denizci evinden çok farklı, cumbaları ve camlı galerileriyle kendi yapı tarzlarını getirdiler. Gördüğün bir kapris değil: uzaktan gelip bu denizin yanında yaşamaya kalmış bir burjuvazinin zevki.
Peki denize girmeye neden gelirlerdi?
Bugün bize çok normal görünüyor, ama XIX. yüzyılda denize girmek neredeyse bir doktor reçetesiydi. Doktorlar her şeyi iyileştirmek için dalga banyoları yazardı: sinirleri, cildi, ciğerleri. Zevk için değil sağlık için gelinirdi, hem de büyük bir utangaçlıkla: erkekler ve kadınlar ayrı ayrı, farklı saatlerde denize girerdi, hatta kimse bir şey görmeden üstlerini değiştirmek için kabinler bile vardı. Arkada gördüğün gibi kaplıcalar o sağlık modasından doğdu.
