Ένας όγκος από μπρούντζο και χαλκό πάνω από είκοσι μέτρων πάνω στον κυκλικό κόμβο της εισόδου του Πουέρτο Μπανούς. Λέγεται Λα Βικτόρια, η Νίκη, αν και εδώ κανείς δεν το λέει έτσι: για τους κατοίκους της Μαρμπέγια είναι απλώς «το άγαλμα του Ρώσου». Και πίσω του υπάρχει μια ιστορία που κατέληξε στα δικαστήρια.
Ένα δώρο που κόστισε ακριβά
Το υπογράφει ο Ζουράμπ Τσερετέλι, ένας Γεωργιανός γλύπτης διάσημος για τα κολοσσιαία μνημεία του, και τοποθετήθηκε το 1994, στην καρδιά της θητείας του Χεσούς Χιλ ως δημάρχου. Η επίσημη εκδοχή έλεγε ότι ήταν δώρο του δημάρχου της Μόσχας στη Μαρμπέγια, μια χειρονομία φιλίας αξίας μιας περιουσίας.
Η εκδοχή που βγήκε αργότερα στο φως είναι αρκετά πιο θολή: εκείνο το «δώρο» κατέληξε να κοστίσει στα δημοτικά ταμεία ένα σημαντικό ποσό και δύο οικόπεδα του δήμου, και η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια, με κλοπή εγγράφων και όλα.
Σαν να μην έφταναν αυτά, κάποιος άρχισε να υποψιάζεται ότι το άγαλμα που στήθηκε δεν ήταν καν το ίδιο με εκείνο που είχε αγοραστεί, γιατί οι διαστάσεις δεν ταίριαζαν. Είναι το είδος της λεπτομέρειας που, σε εκείνη τη Μαρμπέγια, εξέπληττε λίγους.
Ο γλύπτης και ο δήμαρχος
Ο Τσερετέλι είναι γνωστός, ή μάλλον θλιβερά διάσημος, για το υπέρμετρο του έργου του. Δικό του είναι το γιγάντιο άγαλμα του Μεγάλου Πέτρου που δεσπόζει σε ένα ποτάμι της Μόσχας, πάνω από ενενήντα μέτρων, το οποίο στη δική του πόλη απεχθάνεται ο μισός πληθυσμός. Και μια κολοσσιαία μορφή του Κολόμβου που την απέρριψαν αρκετές αμερικανικές πόλεις.
Ο Χεσούς Χιλ ήταν δήμαρχος της Μαρμπέγια από το 1991 ως το 2002, με δικό του κόμμα, και ταυτόχρονα πρόεδρος της Ατλέτικο Μαδρίτης. Κυβερνούσε τον δήμο με μια θρασύτητα που κάποιοι λάτρευαν και άλλοι θεωρούσαν απαράδεκτη, και κατέληξε περικυκλωμένος από δικαστικές υποθέσεις.
Εκείνος ο τρόπος διακυβέρνησης —να μοιράζεις τον δήμο σαν να ήταν προσωπική σου περιουσία— συνεχίστηκε και μετά τον Χιλ και ξέσπασε ολοκληρωτικά το 2006 με την Επιχείρηση Μαλάγια, μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις πολεοδομικής διαφθοράς στην ιστορία της Ισπανίας. Ήταν τόσο σοβαρή που η κυβέρνηση διέλυσε το δημοτικό συμβούλιο.
Οι κάτοικοι της Μαρμπέγια κοιτάζουν το άγαλμα με ένα μείγμα πειράγματος και τρυφερότητας. Είναι τεράστιο, υπερβολικό και κάπως παράταιρο, και γι' αυτό ταιριάζει τόσο καλά εδώ: σε έναν τόπο που πάντα έπαιζε σε μεγάλο ταμπλό και δεν έλεγε πάντα όλη την αλήθεια.
Μη χάσεις
«Το άγαλμα του Ρώσου»
Λέγεται Λα Βικτόρια, αλλά κανείς δεν το λέει έτσι. Το υπέγραψε ο Γεωργιανός Ζουράμπ Τσερετέλι το 1994.
Το δώρο κατέληξε στα δικαστήρια
Κόστισε στα δημοτικά ταμεία χρήματα και δύο οικόπεδα, με κλοπή εγγράφων και όλα.
Ούτε οι διαστάσεις ταίριαζαν
Υπήρξε ακόμη και η υποψία ότι το άγαλμα που στήθηκε δεν ήταν αυτό που είχε αγοραστεί.
Ο Τσερετέλι φτιάχνει κολοσσούς
Δικός του είναι ο Μέγας Πέτρος σχεδόν εκατό μέτρων της Μόσχας, που τον απεχθάνεται η μισή πόλη.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Μαρμπέγια
Βρίσκεται στον κυκλικό κόμβο της πρόσβασης στο Πουέρτο Μπανούς, οπότε το βλέπεις οπωσδήποτε καθώς φτάνεις, είτε με αυτοκίνητο είτε με λεωφορείο. Είναι αδύνατο να σου ξεφύγει.
Ως στάση είναι πέντε λεπτά: το κάνεις έναν γύρο, το κοιτάζεις από διάφορα σημεία και συνεχίζεις. Το ενδιαφέρον του δεν είναι καλλιτεχνικό αλλά τεκμηριωτικό: είναι το μνημείο που συνοψίζει καλύτερα μια συγκεκριμένη εποχή αυτής της πόλης.
Μαζί με τα γλυπτά του Νταλί, στην Αβενίδα δελ Μαρ, αποτελεί το κεφάλαιο της δημόσιας τέχνης της Μαρμπέγια της δεκαετίας του ενενήντα. Αφού δεις και τα δύο, καταλαβαίνεις αρκετά καλά τι ήταν όλο εκείνο.
Συχνές ερωτήσεις
Και ποιος ήταν αυτός ο Χεσούς Χιλ;
Μια ανεπανάληπτη προσωπικότητα, από εκείνες που περνούν μόνο μία φορά. Ο Χεσούς Χιλ ήταν δήμαρχος της Μαρμπέγια στη δεκαετία του ενενήντα και, ταυτόχρονα, πρόεδρος της Ατλέτικο Μαδρίτης, οπότε φαντάσου το επίπεδο του θορύβου. Κυβερνούσε την κωμόπολη σαν να ήταν δική του, με μια άνεση και μια αλαζονεία που άλλοι λάτρευαν και άλλοι δεν άντεχαν. Υποσχόταν και υποσχόταν, μοίραζε με τις χούφτες, και όλα κατέληξαν, όπως αυτό το άγαλμα, τυλιγμένα σε σκάνδαλα και δικαστήρια. Καθαρή Μαρμπέγια εκείνης της εποχής.
Αυτός ο Γεωργιανός γλύπτης είναι γνωστός;
Και πολύ, ή μάλλον θλιβερά διάσημος για το τεράστιο μέγεθος των έργων του. Του Ζουράμπ Τσερετέλι είναι το γιγάντιο άγαλμα του Μεγάλου Πέτρου που δεσπόζει σε ένα ποτάμι της Μόσχας, πάνω από ενενήντα μέτρα, που στην ίδια του την πόλη το μισεί ο μισός πληθυσμός. Και δική του είναι επίσης εκείνη η κολοσσιαία μορφή του Κολόμβου που αρκετές πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών απέρριψαν η μία μετά την άλλη επειδή ήταν υπερμεγέθης, ώσπου κατέληξε στημένη στο Πουέρτο Ρίκο. Με τέτοιο βιογραφικό, το παράξενο θα ήταν να μας έφτιαχνε κάτι μικρό.
Και πού κατέληξε όλη εκείνη η διαφθορά;
Σε κάτι πολύ πιο χοντρό από ένα άγαλμα. Εκείνος ο τρόπος διακυβέρνησης, να μοιράζεις την κωμόπολη σαν να ήταν τσιφλίκι, συνεχίστηκε και μετά τον Χιλ και ξέσπασε ολοκληρωτικά το δύο χιλιάδες έξι με την «Επιχείρηση Μαλάγια», μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις πολεοδομικής διαφθοράς στην ιστορία της Ισπανίας. Ήταν τόσο σοβαρό που η κυβέρνηση έκανε κάτι πρωτοφανές: διέλυσε ολόκληρο το δημοτικό συμβούλιο της Μαρμπέγια. Όταν περάσεις μπροστά από αυτόν τον όγκο, σκέψου ότι είναι μόνο η κορυφή ενός τεράστιου παγόβουνου.
