Van buiten laat ze al merken dat ze vreemd is: haar plattegrond is niet langgerekt zoals die van de andere kerken, maar ovaal, een barok ovaal gebouwd tussen 1745 en 1781. Maar het spannende ligt eronder: je staat op de plek van het oude alcázar van de islamitische koningen van Murcia, en hier werd de eerste christelijke kerk van de stad gebouwd.
Het hart van de Moorse macht
Onder deze muren stond het alcázar van het islamitische Murcia, het machtscentrum toen de stad een van de grote steden van al-Andalus was, hoofdstad van een taifa, een Moors kleinkoninkrijk, en van een bijzonder rijk landbouwgebied dankzij het systeem van acequias, de irrigatiekanalen.
Toen Alfons X Murcia in de 13e eeuw innam, liet hij precies hier, binnen de omwalling van het alcázar, de eerste christelijke kerk van de stad bouwen, gewijd aan Maria. Op deze grond kantelde de geschiedenis: van de islam naar het christendom, van een Moors koninkrijk naar een Castiliaans.
Dat de eerste kerk binnen het alcázar werd neergezet en niet op een willekeurig stuk grond, is geen toeval: het was de duidelijkste manier om te zeggen wie er nu de baas was. Het is een ingreep die zich op het hele Iberisch Schiereiland herhaalde.
Daarom is de kerk vandaag ook museum: als je binnenkomt, zie je de archeologische resten van het Arabische alcázar en een stuk van de muur die het verdedigde, daar, onder je voeten, naast het barokke gebouw.
Een barok ovaal
De ovale plattegrond is wat haar op het eerste gezicht onderscheidt. Het is een middel uit de Italiaanse barok – Bernini en Borromini dreven het in Rome tot het uiterste – dat in Spanje weinig werd toegepast, en hier werd het opgelost met zes aaneengeschakelde kapellen rond de centrale ruimte.
De koepel is beschilderd met taferelen uit het leven van de heilige Johannes de Deo, de heilige van de zieken. Het is het soort decoratie dat het interieur tot één omhullende ervaring maakt, zonder de opdeling van een kerk met schepen.
De toewijding heeft een praktische verklaring: naast deze kerk hadden de Broeders van Johannes de Deo hun ziekenhuis, de orde die zich wijdde aan de zorg voor zieken en armen. De kerk was hun huis, en daarom draagt ze de naam van hun stichter, een Portugees die de straat op ging om te helpen wie door niemand werd geholpen.
Kortom, het is een van die gebouwen die werken als een ui: een Moorse laag, een middeleeuwse Castiliaanse laag, een barokke laag en een museumlaag, allemaal tegelijk zichtbaar.
Niet te missen
Op het alcázar van de Moorse koningen
Het machtscentrum toen Murcia een van de grote steden van al-Andalus was.
Hier stond de eerste christelijke kerk
Alfons X liet haar na de verovering bouwen, binnen de omwalling van het alcázar.
Ovale plattegrond, heel zeldzaam in Spanje
Een barok ovaal uit 1745-1781 met zes aaneengeschakelde kapellen en een beschilderde koepel.
Je ziet de resten onder je voeten
De kerk is ook museum: het Arabische alcázar en een stuk van zijn muur staan naast de barok.
Hoe het past in je bezoek aan Murcia
Ze staat op een steenworp van de Plaza del Cardenal Belluga en de kathedraal, in het monumentale hart van de stad.
Het bezoek duurt zo'n dertig minuten, en het loont om juist voor de archeologische resten naar binnen te gaan: hier zie je het Murcia van vóór 1266. Controleer de openingstijden, want ze zijn niet doorlopend.
De andere plek in de stad waar je die opeenstapeling van lagen ziet, is het klooster van Santa Clara la Real, met een compleet islamitisch paleis eronder. Als je ze allebei hebt gezien, wordt het Moorse Murcia vrij duidelijk.
Veelgestelde vragen
Waarom is ze juist gewijd aan de heilige van de zieken?
Omdat naast deze kerk de Broeders van Johannes de Deo hun ziekenhuis hadden, de orde die zich wijdde aan de zorg voor zieken en armen. De kerk was hun huis, en daarom draagt ze de naam van hun stichter, een Portugees die de straat opging om te helpen wie niemand verzorgde.
